157. löggjafarþing — 67. fundur,  5. feb. 2026.

samræmt námsmat í grunnskólum.

[11:03]
Horfa

Jón Pétur Zimsen (S):

Frú forseti. Hæstv. mennta- og barnamálaráðherra hefur sagt að nemendur í grunnskólum taki samræmd próf í fyrsta sinn í vor og að niðurstöður einstakra skóla verði birtar opinberlega. Veit hæstv. ráðherra að það sem hún kallar samræmd próf eru einungis úr litlum hluta aðalnámskrár eða völdum hæfniviðmiðum, eins og kemur fram í minnisblaði ráðuneytisins? Þau eru ekkert í líkingu við þau samræmdu próf sem almenningur þekkir. Þessu nýja mati, sem hæstv. ráðherra kallar samræmd próf, mætti líkja við að kaupendur fasteignar myndu einungis skoða geymsluna og stofurnar en sleppa öllum öðrum rýmum og meta síðan gæði eignarinnar út frá þessu tvennu en ekki heildargæðum fasteignarinnar. Engir myndu gera slíkt, hvað þá að kaupa húsið.

Í minnisblaði ráðuneytisins kemur fram að sama prófið sé notað ár eftir ár til að tryggja réttmæti og áreiðanleika. Skólar vita því nákvæmlega fyrir fram hvað er prófað hverju sinni. Engin ytri vöktun er á fyrirlögn og framkvæmd. Framkvæmdin er alfarið í höndum skóla líkt og í Lesferli, sem er þekkt próf í grunnskólunum. Það skapar augljósan hvata með opinberri birtingu að þjálfa nemendur í afmörkuðum þáttum aðalnámskrár á kostnað annars skólastarfs. Afmarkaðir þættir fá meira rými. Þetta er vel þekkt í fræðunum og kallað að þrengja námskrá. Slíkar niðurstöður geta gefið falskt öryggi um stöðu menntakerfisins þar sem árangur endurspeglar þjálfun á fyrir fram þekktum verkefnum fremur en raunhæft mat samkvæmt aðalnámskrá. Ég spyr því ráðherrann hvers vegna hann kalli þetta afmarkaða mat, sem heitir víst matsferill, samræmd próf. Vissi ráðherrann að sömu prófin eru notuð ár eftir ár til að tryggja réttmæti og áreiðanleika?