Stefna til næstu ára þegar kemur að hlutafélögum í eigu ríkisins.

Frú forseti. Ég vil byrja á að þakka hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra fyrir að mæta til þessarar mikilvægu umræðu. Ríki og sveitarfélög eru umsvifamikil í atvinnustarfsemi og stunda rekstur í samkeppni við borgarana á mörgum sviðum. Hér áður fyrr, ekki fyrir svo löngu átti ríkið t.d. Ferðaskrifstofu Íslands, Ríkisskip, prentsmiðjur, skólavörubúð, bifreiðaskoðun og lengi mætti telja. Fæstir myndu í dag telja vænlegt að ríkisvæða þessi fyrirtæki aftur. Nú á ríkið t.d., beint eða í gegnum móðurfélög í eigu ríkisins, fyrirtæki í smásölu, orkusölu, flugvallarrekstri, bankarekstri og fleira og fleira. Og þó að ég ætlist ekki til að hæstv. fjármálaráðherra svari fyrir sveitarfélög þá eru þau einnig býsna stórtæk í samkeppnisrekstri.

Gríðarlegir fjármunir almennings eru bundnir í samkeppnisrekstri á vegum ríkisins. Ef við tökum bara dæmi um örfá fyrirtæki eins og Landsbankann, Isavia og Landsvirkjun þá eru samanlagt, hóflega metið, yfir 1.000 milljarðar kr. bundnir í þeim fyrirtækjum. Þó að aðeins hluti þessara eigna væri seldur, jafnvel þannig að ríkið ætti í öllum tilvikum meiri hluta og tryggt væri að ríkið hefði áfram stjórn á mikilvægum innviðum og gæti einnig sett á auðlindaskatta til að almenningur héldi eftir rentu af nýtingu auðlindar, þá væri t.d. hægt að útrýma biðlistum í heilbrigðiskerfinu og nútímavæða þjónustuna. Það væri hægt að efla skimanir og greiningar á alvarlegum sjúkdómum. Það væri hægt að stórefla samgöngur, löggæslu og landamæraeftirlit, styðja við nýsköpun, færa lykilinnviði í fremstu röð í Evrópu, treysta matvælaöryggi þjóðarinnar. Svo væri að sjálfsögðu hægt að greiða niður skuldir og búa til traustasta efnahagsreikning nokkurs ríkis í Evrópu.

Er áhættusamur samkeppnisrekstur virkilega þýðingarmeiri fyrir samfélagið en þessir þættir? Hefur ráðherra eða mun hið nýja innviðafélag greina arðsemi þessara eigna og fjölmargra annarra í eigu ríkisins og bera saman við þá samfélagslegu arðsemi sem fengist með því að nýta fjármunina í önnur verkefni? Hver ber ábyrgðina á stöðugum vexti í samkeppnisrekstri hins opinbera og útvíkkun á þeirri starfsemi sem stundum virðast engin takmörk sett? Af hverju ákvað ríkið að fara út í tryggingarekstur í gegnum Landsbankann, virkjanir á norðurslóðum, og þá er ég ekki að meina Þingeyjarsýslu heldur önnur lönd eins og Grænland og Kanada í gegnum Landsvirkjun, sölu á raforku og þjónustu við raforkukaupendur á samkeppnismarkaði í gegnum dótturfélög Rarik eða ráðgjafar- og þróunarverkefni á Íslandi og erlendis á vegum annars félags innan sömu samstæðu? Ekkert af þessum verkefnum er eitthvað sem aðeins ríkið getur leyst með áhættufjármagni frá skattgreiðendum. Þvert á móti eru fjölmargir aðilar sem eru til þess bærir og líklega betur til þess fallnir.

Ég efa það stórlega, frú forseti, að hæstv. fjármálaráðherra fái miklar þakkir ef þessi verkefni ganga vel, sem ég vona auðvitað að þau geri. En hvað ef þau ganga illa? Hver upplýsir um það og hver ber ábyrgð á því? Í ríkisfyrirtækjum er fullt af hæfu fólki og vel rekið víða en málið snýst ekki bara um hvort því sé fyrir að fara. Ef það verður skilyrðið fyrir eignarhaldi væri hægt að réttlæta að ríkið útvíkkaði starfsemi sína. Er vilji til þess? Málið snýst um hvar ríkið á að vera og hvar ekki og hversu stórt hlutverk hins opinbera á að vera í samkeppnisrekstri. Ef vilji er til að ríkið eigi öll þau félög sem það á í dag þarf líka að skoða: Er líka vilji til að ríkið sjái um daglegan rekstur þeirra eða er hægt að gera betur? Ég kem aðeins inn á það í minni seinni ræðu en núna hlakka ég til að hlusta á umræðuna og hvet sem flesta sem geta til að taka þátt í henni.