Stefna til næstu ára þegar kemur að hlutafélögum í eigu ríkisins.

Forseti. Ég þakka hv. þm. Nönnu Margréti Gunnlaugsdóttur fyrir að vekja máls á þessari mikilvægu umræðu. Í eignasafni ríkisins er raunar mjög margt. Ríkið er stærsti eigandi jarða á Íslandi, stærsti eigandi fasteigna og einn af stærri eigendum félaga í rekstri. Fyrirkomulagið sem ríkt hefur um rekstur félaga hefur verið að vilji eigandans komi fram í eigendastefnu og eigendastefnurnar eru almennar og skýrar. Forsendur fyrir eignarhaldi ríkisins eru mjög ólíkar og rökin geta breyst með tímanum. Þess vegna er mikilvægt að við tökum umræðu eins og þessa hér með reglulegu millibili og ég þakka hv. þingmanni fyrir það. Í öllum tilfellum fer þó ríkið með eignarhaldið í þágu almannahagsmuna. Almennt markmið um eignarhald til framtíðar er að gæta að langtímahagsmunum ríkissjóðs. Í tilfellum félaganna þýðir það að arðsemi félaganna standi að lágmarki undir nauðsynlegum fjárfestingum því að eins og fram kom í máli hv. þingmanns þá er alltaf fórnarkostnaður af allri ráðstöfun opinbers fjár. Sé opinbert fjármagn notað á einum stað verður ekki sama fjármagn notað á öðrum. Almennur eigandi félaga myndi fara fram á áhættulausa vexti að viðbættu áhættuálagi. Sem dæmi um hvernig það lítur út þá er t.d. arðsemiskrafa á eigið fé Isavia 12%.

Á þessu kjörtímabili hefur verið settur viðauki varðandi val í stjórnir og viðauki varðandi arðsemi, fjármagnsskipan og arðgreiðslur. Á kjörtímabilinu verður einnig settur fram viðauki við eigendastefnuna með sértækum markmiðum fyrir annars vegar fjármálafyrirtæki og hins vegar orkufyrirtæki. Eins og ég sagði áðan eru aðstæður eignarhalds ólíkar og rökin fyrir því breytast með tímanum. Það er þess vegna sífellt verkefni stjórnmálanna á Alþingi að endurskoða eignarhald félaganna, en félögin eru í dag 45.

Hv. þingmaður kom inn á það í máli sínu að með sölu ákveðinna valinna ríkisfyrirtækja væri hægt að vinna að alls konar umbótaverkefnum. Þau fyrirtæki sem hv. þingmaður nefndi í því samhengi eru hins vegar þannig, þetta á þá bæði við um Landsvirkjun, Landsbankann og ýmis önnur fyrirtæki, að sala þeirra myndi ekki auka svigrúm í ríkisrekstri. Ég vona að hv. þingmaður fylgi röksemdafærslunni. En ávöxtun þess fjármagns sem er bundið í þessum félögum er meiri en fjármagnskostnaður ríkisins. Og það að nota þessa peninga til að greiða niður ríkisskuldir eða ráðstafa þeim með öðrum hætti myndi einfaldlega þrengja að rekstri ríkissjóðs, ekki auka hann. Þetta eru ekki rök út af fyrir sig en það er mikilvægt að hafa í huga að sala ríkiseigna er engin patentlausn. Það fer alfarið eftir því hversu vel þau fyrirtæki eru rekin hvort þau skapa aukið svigrúm eða ekki.

Almennt séð er ég þó sammála hv. þingmanni í því að umfang ríkisins í atvinnurekstri á að nálgast með gagnrýni. Ríkið hefur hlutverki að gegna þar sem markaðsbrestir eru, t.d. þar sem ekki eru forsendur fyrir einkarekstri eða þar sem aðstaðan kallar á eða leiðir til náttúrulegrar einokunar. Ég hygg að við hv. þingmaður gætum hugsanlega verið sammála um þetta þó að það muni örugglega koma fram í hennar svari.

Hvar við drögum síðan línuna og hvernig við þróum þessa möppu eigna ríkisins er eitthvað sem við þurfum að ræða og ég gleðst mjög yfir því að geta hlustað á hv. þingmenn hér í dag vegna þess að þetta er einmitt umræða sem þarf stöðugt að eiga sér stað.