157. löggjafarþing — 111. fundur,  27. maí 2026.

þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.

516. mál
[23:58]
Horfa

Nanna Margrét Gunnlaugsdóttir (M):

Forseti. Við höfum aðeins verið að ræða hvað Evrópusambandið raunverulega er og stöðuna í Evrópusambandinu. Staðan er sú að það sem við köllum hnignun Evrópu er oft mæld út frá efnahagslegri stöðnun, þar er minni nýsköpun og lýðfræðileg hnignun miðað við Bandaríkin og Asíu er mælanleg. Mig langar að fara yfir nokkrar lykiltölur sem draga fram þær áskoranir sem Evrópusambandið stendur frammi fyrir.

Í fyrsta lagi er það stöðnun í hagvexti. Hlutur evrusvæðisins af vergri landsframleiðslu heimsins hefur fallið úr nærri 25% um aldamótin niður í um 15% í dag. Hagvöxtur á evrusvæðinu hefur verið um 0,7% á síðustu árum en hagkerfi Bandaríkjanna hefur vaxið um meira en 11% frá fjórða ársfjórðungi 2019. Og stóru hagkerfin hiksta. Þýska hagkerfið, sem eitt sinn var vél Evrópu, ef svo má segja, aflið innan Evrópu, hefur nýlega gengið í gegnum nokkur ár samdráttar. Á sama tíma glíma Frakkland og fleiri stór hagkerfi evrusvæðisins við fjárlagahalla sem reglulega fer yfir 3% viðmið Evrópusambandsins og skuldir ríkja á borð við Frakkland, Ítalíu og Belgíu eru komnar yfir 100% af landsframleiðslu. Svo er það það sem hefur mjög oft verið talað um undanfarið, sérstaklega í þeim heimi sem við búum í í dag þar sem framtíðin er víðast hvar komin þó að Evrópusambandið dragist aftur úr, og það er skortur á nýsköpun. Evrópa ver u.þ.b. 2% af landsframleiðslu sinni í rannsóknir og þróun. Það er langt undir markmiðum sambandsins um 3% og einnig langt á eftir helstu samkeppnisaðilum heimsins. Á alþjóðlegum listum yfir bestu háskóla heims kemst aðeins ein stofnun innan ESB, Tækniháskólinn í München, á topp 30 listann. Vinnandi fólki í Evrópu fækkar um u.þ.b. tvær milljónir manna á ári. Áætlað er að árið 2050 fari heildaríbúafjöldi álfunnar að dragast saman um 0,3% árlega sem setur lífeyriskerfi og heilbrigðiskerfi undir gífurlegt álag og er þá vægt til orða tekið. Staðan er einnig sú að tæplega 40% Evrópubúa á aldrinum 35–64 ára segjast eiga í verulegum vandræðum með að ná endum saman og 25% eiga engan sparnað. 25% eiga engan sparnað og 40% Evrópubúa sem búa innan Evrópusambandsins og eru á aldrinum 35–64 ára segjast eiga í verulegum erfiðleikum með að ná endum saman. Þetta er sama Evrópusamband og á að bjarga ríkisstjórninni frá öllum hennar vandræðum þegar kemur að efnahagsmálum. Þá er ekki úr vegi að minna á að þó að Ísland myndi ganga í Evrópusambandið værum við ekki að fara að taka upp evru án þess að vera búin að taka til heima hjá okkur fyrst.

Herra forseti. Það er líka mikilvægt að koma inn á lykilpunkta úr skýrslu sem heitir Vitanlega er ESB ekki lokaður pakki. Þetta eru mjög mikilvægir punktar. Þetta er skýrsla eftir Hjört J. Guðmundsson og þar kemur fram að umsókn um aðild að ESB sé ekki hugsuð sem könnunarleiðangur eða leið til að kíkja í pakka. Með umsókn sé ríki í raun að lýsa yfir vilja til inngöngu og skuldbinda sig til að vinna að henni. Það má skoða skýrsluna á heimasíðu hans og þar er vitnað í heimildir. Í skýrslunni er mikil áhersla lögð á að umsóknarferlið snúist fyrst og fremst um aðlögun umsóknarríkis að Evrópusambandinu, ekki hefðbundnar samningaviðræður milli jafn rétthárra aðila. Þar er vísað til þess að ríki þurfi að laga stjórnsýslu, lög og stefnu að regluverki sambandsins. Þetta er ekki mat skýrsluhöfundar. Þetta eru staðreyndir byggðar á gögnum. Fram kemur að umsóknarríki þurfi að taka upp allt regluverk ESB sem lýst er sem um 100.000 blaðsíðum af reglum og skuldbindingum.

Herra forseti. Ég sé að tími minn er á þrotum. Mig langar að óska eftir að verða sett aftur á mælendaskrá.