157. löggjafarþing — 112. fundur,  28. maí 2026.

þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.

516. mál
[11:15]
Horfa

Sigríður Á. Andersen (M):

Virðulegur forseti. Það fór svo eftir þennan óundirbúna fyrirspurnatíma það sem maður helst óttaðist, að því fleiri viðbrögð frá hæstv. ráðherrum sem þingmenn fá við spurningum um þessa vegferð alla, því fleiri spurningar vakna. Það reyndist bæði hæstv. forsætisráðherra og hæstv. atvinnuvegaráðherra algerlega ómögulegt að komast að kjarna þessa máls sem allir hljóta þó sem eru að fara að hefja samningaviðræður um hvað sem er — það er alveg sama hvaða samninga og öll tökum við þátt í samningaviðræðum á degi hverjum. Við förum út í búð og ákveðum eitthvað, höfum eitthvert erindi í verslunina. Við förum ekki bara til þess að sjá hvað er í boði. Jæja, ókei, sumir gera það svo sem, það er þekkt. En alla jafna við stórar ákvarðanir þá fara menn inn í samninga um mikilsverða hagsmuni með einhver samningsmarkmið. Þess vegna kemur það alveg óskaplega á óvart og það er dapurlegt frá mínum bæjardyrum séð að hæstv. ráðherrar treysti sér ekki til þess að upplýsa þjóðina um það fyrir þessa þjóðaratkvæðagreiðslu hver nákvæmlega samningsmarkmiðin eru önnur en þau að það eigi að gæta hagsmuna Íslendinga. Þó það nú væri að ráðherrar í ríkisstjórn Íslands gæti hagsmuna Íslendinga, ekki bara í þessu efni heldur ætíð. Þó það nú væri. Það þarf ekki að taka það sérstaklega fram. En jafnvel fyrirbæri eins og hagsmunir Íslendinga geta horft mismunandi við fólki eftir því hver lítur á þá hagsmuni eða þarf að vega þá og meta. Meira að segja þessir ríkisstjórnarflokkar hafa nú lýst yfir að þau líti á hagsmuni þjóðarinnar mismunandi augum. Það liggur alveg fyrir. Menn eru ekki samstiga í því hvernig eigi að ná markmiðum sem við öll höfum við að bæta lífskjör hér á landi og efla atvinnulíf. Menn hafa mismunandi skoðanir á því hvernig best er að nálgast slík verkefni. Það sama hlýtur auðvitað að vera líka í viðræðum um svo mikilvægan þátt um grundvallarbreytingu á íslenskri stjórnskipan sem felst í aðild Íslands að Evrópusambandinu. Þessi ríkisstjórn virðist vera sameinuð í því að hefja aðildarviðræður þótt jafnvel einn flokkurinn leggist gegn aðild. Þetta er allt hið furðulegasta mál. Þess þá heldur hlýtur þjóðin að eiga heimtingu á því að fulltrúar hennar í þessum aðildarviðræðum leggi það fram fyrir þessa þjóðaratkvæðagreiðslu hver samningsmarkmiðin eru.

Hæstv. atvinnuvegaráðherra nefndi það hér í síðara svari við fyrirspurn minni að það væri markmiðið að sjálfsögðu að halda meginforræði yfir auðlindum Íslands. Ég lýsti því í fyrirspurn minni frá mínum bæjardyrum séð og ég treysti mér til að gera það og ég myndi treysta mér til að gera það sæti ég við ríkisstjórnarborðið og væri einhvern veginn þvinguð í að fara í þessar aðildarviðræður, þá myndi ég treysta mér til að gera það sem ég geri hér nú og lýsi því yfir að það geti ekki verið annað samningsmarkmið af hálfu Íslands sem kemur inn í þessar viðræður annað en það að halda 100% fullu óskoruðu forræði yfir öllum auðlindum Íslands og 100% forræði á stjórn þessara auðlinda.

Hæstv. forsætisráðherra nefndi það í andsvari hér fyrr í dag að samningum, og því er haldið mjög á lofti og ég skil að menn vilji halda því á lofti gagnvart þjóðinni, muni ekki ljúka ef samningsmarkmiðum verði ekki náð. Virðulegur forseti, ég held ég geti vitnað orðrétt í þetta. Það var nefnt nákvæmlega svona: Samningum lýkur ekki ef samningsmarkmiðum verður ekki náð. Því spyr maður enn og aftur: Hver eru þessi samningsmarkmið? (Forseti hringir.) Af hverju reynist ráðherrum svona erfitt að upplýsa þjóðina um það og þingið í þessari umræðu og í síðasta lagi fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu? Þetta er áhyggjuefni.