157. löggjafarþing — 112. fundur,  28. maí 2026.

þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.

516. mál
[11:32]
Horfa

Sigríður Á. Andersen (M):

Virðulegur forseti. Ég hef haldið nokkrar ræður í þessu máli um einstaka þætti þessa máls, einkum formið og örlítið um efnið og hef reynt að særa fram samningsmarkmið einstakra ráðherra er lúta að málaflokkum þeirra sérstaklega. Þar hefur mér sérstaklega verið umhugað um auðlindir okkar, einkum allar auðlindir hafsins, sem við höfum í dag auðvitað fullt forræði yfir og höfum barist fyrir, þurft að heyja okkar eina stríð meira að segja til að ná yfirráðum yfir þeim auðlindum, hef reynt að særa þessi sjónarmið fram hjá þessum ráðherrum um hvernig þeir ætli að sjá fyrir sér þessar viðræður og halda til haga hagsmunum okkar í þeim efnum.

Af nógu er að taka í þessum efnum þannig að ég hef ekki enn þá fjallað um ferlið og þessa þingsályktunartillögu í sjálfu sér, hvernig hún er til komin, af hverju hún er lögð fram á þessum tímapunkti, af hverju mönnum liggur á að halda þessa þjóðaratkvæðagreiðslu undir lok sumars, sem er auðvitað fordæmalaust hér á landi, nema náttúrlega forsetakosningar sem fara fram lögum samkvæmt yfir sumartímann, um jafn pólitískt og eldfimt og mikið hitamál. Ég held að allir fallist á að hægt sé að lýsa aðildarviðræðum við Evrópusambandið með þeim orðum. Þessi áhersla ríkisstjórnarinnar á að halda þessa þjóðaratkvæðagreiðslu á þessum tíma og hversu skammur tími þinginu hefur gefist til að ræða þetta er auðvitað áhyggjuefni í sjálfu sér og auðvitað óþolandi fyrir þingmenn að vera settir í þessa stöðu. Miðflokkurinn hefur nú gert það sem í hans valdi stendur til að særa fram hér umræður fram á síðasta dag miðað við þau áform ríkisstjórnarinnar að halda þessa þjóðaratkvæðagreiðslu í ágúst. Það hafði verið áformaður hér einhver nefndadagur en sjálfsagt að leyfa umræðu hér fram á síðasta dag og atkvæðagreiðslu í dag, þannig að ríkisstjórnin getur unað glöð við að geta haldið þessa þjóðaratkvæðagreiðslu á þessum furðulega tíma. En það breytir því ekki að því er algerlega ósvarað af hverju þessi asi er á málinu.

Því er líka verið ósvarað af hverju þessi þingsályktunartillaga var yfirhöfuð lögð fram á þingi án þess að hafa farið í lögbundið samráð eins og öll önnur þingmál sem frá ríkisstjórninni stafa þurfa að fara í gegnum. Af hverju lét ekki ríkisstjórnin það eftir þeim sem hafa auðvitað miklar skoðanir á þessu máli að gefa þeim tækifæri til að veita umsögn um málið áður en það kæmi hingað inn í þingið? Þá er ég auðvitað að vísa til aðila — einstaklinga, hagsmunasamtaka, fyrirtækja — utan þings, ekki bara þingmanna, af því að það er lögbundið að þingmál fari í samráð við almenning áður en málin eru lögð fyrir þingið. Svo tekur auðvitað við annað samráð hérna í þinginu en það undanþiggur ekki ríkisstjórn frá þeirri kröfu að hafa samráð á fyrri stigum málsins. Þetta mál hins vegar, sem hvergi hefur komið fram að liggi á eða myndist einhver réttarspjöll þótt málið hefði ekki verið lagt fram fyrr en nokkru síðar, nokkrum mánuðum síðar, nokkrum vikum jafnvel, þetta hefur hvergi komið fram og það er mikið áhyggjuefni frá mínum bæjardyrum séð og ætti að vera til umhugsunar fyrir almenning vegna þess að það er verið að varpa ákveðinni ábyrgð á almenning. Ríkisstjórnin er að varpa ábyrgð á almenning á þessu áhugamáli Viðreisnar og ríkisstjórnarinnar, að fara í aðildarviðræður við Evrópusambandið. Það ætti auðvitað að vera til umhugsunar fyrir almenning.