157. löggjafarþing — 112. fundur,  28. maí 2026.

þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.

516. mál
[11:48]
Horfa

Frsm. 2. minni hluta utanrmn. (Sigmundur Davíð Gunnlaugsson) (M):

Frú forseti. Ég er ekki lengra kominn en svo í þessari umræðu að ég er enn að reyna að fara yfir nefndarálit 2. minni hluta utanríkismálanefndar. Þó kann að gefast nokkuð rúmur tími núna til að ræða málin því það hefur komið á daginn að hv. þingmenn stjórnarmeirihlutans hafa talið best að þeir segðu sem minnst um þetta mál og eru fyrir nokkru síðan allir horfnir af mælendaskrá og í fyrrakvöld voru hv. þingmenn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks slegnir mikilli Viðreisnarfeimni og ákváðu að það væri best að vera ekki að storka þeim flokki með því að tala of mikið um Evrópusambandið og þeir eru þá hættir þeirri umræðu. Fyrir vikið, frú forseti, gefst rýmri tími fyrir mig til að fara yfir málið. Þó tel ég rétt að fara að klára yfirferðina yfir nefndarálitið því að ég þarf að komast í umræðu um Evrópusambandið sem slíkt og áhrif aðildar að því á Ísland ef til þess kæmi.

Ég var kominn að vinnu nefndarinnar við málið, sem ég tel þó mikilvægt að gera hér grein fyrir, af því að hún var að mínu mati óforsvaranleg og einkenndist af því að hún snerist fyrst og fremst um að hraða málinu sem mest í gegnum þingferlið fremur en að verða að gagni með öflun upplýsinga og skýra málið fyrir hv. þingmönnum og almenningi. Þannig horfðum við upp á það að gestum var raðað inn á nefndarfundi eins og á færibandi og menn vart sestir þegar þeir voru beðnir að víkja af fundi og sumir þeirra gesta sem beðið var um fengu bara ekkert að koma yfirhöfuð.

Svo bættist það við að það hefur reynst einstaklega erfitt í starfi utanríkismálanefndar að fá að sjá þau gögn sem beðið var um og væru best til þess fallin að skýra málið. Ég hef áður rakið þetta með beiðnina um að fá upplýsingar frá Evrópusambandinu sjálfu, um hvernig málið horfir við því, sem maður hefði nú haldið að væri alveg borðleggjandi, enda bentu fulltrúar Feneyjanefndarinnar og bæði utanríkismálanefnd og stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd á að það gæti kannski verið ráð, svo fólk vissi hvað já í þjóðaratkvæðagreiðslu þýddi, að heyra bara í Evrópusambandinu og spyrja það hvernig málið horfði við því. Beiðni þar um var ítrekað frestað, vikum saman var henni frestað og endaði með því að greidd voru atkvæði. Niðurstaðan var sú að ekki mætti fá þessi gögn.

Einnig hefur verið ítrekað bent á að Gunnar Bragi Sveinsson, fyrrverandi utanríkisráðherra, hafi beðið um gögn frá sinni ráðherratíð til að skýra það þegar Ísland sleit aðildarviðræðum og hætti þessu ferli fyrir fullt og allt. Gunnar Bragi Sveinsson hefur gert þetta einnig fyrir utanríkismálanefnd en því hefur í engu verið svarað og hlýtur að vekja furðu að það sé viðkvæmt mál hvernig þau mál öll æxluðust. Maður getur vart dregið aðra ályktun en þá að þarna hafi komið í ljós að það sem fullyrt hefur verið um gang mála á þeim tíma af hálfu meiri hlutans hér hafi ekki reynst rétt.

Að lokum varðandi störf nefndarinnar þá hefur það vakið furðu, a.m.k. mína og væntanlega okkar í minni hlutanum, hversu lítið er gert með formleg gögn málsins. Mörg þeirra hafa ekki verið lögð fyrir nefndina heldur hafa birst í fjölmiðlum, þar með talin samningsafstaða Evrópusambandsins til aðildarviðræðna við Ísland. Leitast hefur verið við að líta fram hjá þessum gögnum og í staðinn, frú forseti — ég verð að fá að fara yfir það í næstu ræðu hvað gerðist í staðinn og bið um að verða settur aftur á mælendaskrá.