Störf þingsins.
Virðulegi forseti. Þegar einstaklingar kaupa sér fasteign standa þeir frammi fyrir mjög ströngum lánþegaskilyrðum þar sem afborgun af húsnæðisláni má ekki fara yfir 35% af ráðstöfunartekjum lántakenda. Þar er t.d. ekkert tillit tekið til þess hafi lánbeiðandinn staðið undir mun hærri leigugreiðslum en væntanleg afborgun er af húsnæðisláni svo árum skiptir. Þessi skilyrði geta leitt til þess að lánbeiðandinn missi af fasteigninni sem hann vildi kaupa eða hann neyðist til að fara í óhagstæðara lánsform, jafnvel þótt einungis muni örfáum þúsundköllum á mánuði í lánshæfismati. Þetta væri kannski í lagi ef lánþegaskilyrði skiptu einhverju máli þegar á reynir. Til dæmis er einungis miðað við fyrstu afborgun verðtryggðra lána sem samkvæmt reiknivél Arion banka er 190.000 kr. af 50 millj. kr. láni. Það er samt lægsta afborgun lánsins og greiðslubyrðin hækkar stöðugt.
Eftir aðeins fjögur ár er greiðslubyrði þessa láns orðin jöfn greiðslubyrði á óverðtryggðu láni og komin upp í 270.000 kr. á mánuði. Eftir tíu ár er mánaðarleg afborgun af láninu orðin 100.000 kr. hærri og eftir 20 ár er hún orðin 350.000 kr. hærri eða 620.000 kr. á mánuði. Eftir 30 ár er mánaðarleg afborgun komin í 1 milljón á mánuði. Greiðslumatið var fyrir 190.000 kr. Allan þennan tíma helst afborgun á óverðtryggðu láni óbreytt í 270.000 kr. á mánuði þó að þau séu nú ekki gallalaus. Ég þekki þannig til lántakenda sem stóðst greiðslumat fyrir óverðtryggt húsnæðislán. Í upphafi var greiðslubyrðin 35% af ráðstöfunartekjum viðkomandi. Í dag, fjórum árum síðar, er greiðslubyrðin komin yfir 60% af ráðstöfunartekjum hans vegna vaxtahækkana. Fasteignakaup á Íslandi eru sennilega einhver áhættusamasta fjárfesting sem hægt er að fara út í þótt lántakar séu ekki skilgreindir sem áhættufjárfestar og eftir bankahrunið var heimilunum fórnað en áhættufjárfestar varðir. Til hvers eru sett ströng lánsskilyrði um 35% lánshlutfall þegar það reynist svo með öllu haldlaust? Og hvers vegna eru þessi skilyrði lögð einhliða á almenning en ekki á bankana þegar þeir ákveða að hækka vexti og þar með greiðslubyrði fólksins í landinu langt umfram hið svokallaða hámark á greiðslubyrði?
