samgönguáætlun fyrir árin 2026--2040 ásamt fimm ára aðgerðaáætlun fyrir árin 2026--2030.
Frú forseti. Við erum að ræða hér þingsályktunartillögu um samgönguáætlun. Í fyrri ræðu minni í gær fór ég almennt yfir sviðið og ræddi sérstaklega Vestmannaeyjar sem hafa búið við mikið óöryggi í samgöngum um langan tíma. Steininn tók kannski úr síðasta vetur þegar aðgerðaleysi stjórnvalda var allt og ekkert gert. En í dag í seinni ræðu minni ætla ég að beina sjónum mínum aðeins nær mínu kjördæmi, sem er þá Reykjavík og suðvesturhornið. Auðvitað erum við þingmenn alls landsins en það er töluverður landsbyggðarhalli hér í pontu sem er bara ágætt því að menn þurfa að berjast fyrir sínum kjördæmum. En hér kem ég alla vega með þann vinkil að Reykjavík og þetta svæði skiptir líka máli.
Frú forseti. Þegar rætt er um samgöngur á höfuðborgarsvæðinu er oft rætt um afkastagetu, ferðatíma og umferðarteppur. Það er kannski ekkert skrýtið, enda hrjáir það okkur mörg hér að umferðin gengur ekki nógu greiðlega. En við megum ekki gleyma því að mjög stór hluti af þessu öllu saman er öryggi í umferð. Öryggi er hluti af samgöngumálum og í þessari áætlun er það sett fram sem markmið að Ísland verði meðal öruggustu Evrópuþjóða í samgöngum, umferðaröryggi aukist og dauðsföllum og alvarlegum slysum fækki markvisst á næstu árum, ég held að þetta sé markmið sem enginn getur mótmælt, og að við minnkum líkur á að fólk deyi í umferðinni eða örkumlist. Það er gott markmið og öryggi í þéttbýli skiptir miklu máli því að þar fara fram langflestar ferðir dagsins. Hér á þessu svæði býr risastór hluti þjóðarinnar þannig að hér eru langflestar ferðir dagsins og þær eru oft af öðrum toga en þær sem eru í dreifbýli. Auðvitað eru skólar líka í dreifbýli en hér eru skólar bara þéttar, íþróttasvæði, fjölmenn vinnusvæði og tugþúsundir barna fara á hverjum degi í skóla og tómstundir. Það er mikið undir í þessu og jákvætt að í áætluninni sé lögð aukin áhersla á aðskilnað ólíkra ferðamáta, sem þýðir að við erum að reyna að aðskilja gangandi vegfarendur frá bílaumferð, koma upp reiðhjólastígum, að rafmagnshlaupahjól séu ekki beint úti í umferðinni. Svo er maður hér með látbragð úti í sal sem ég tengi við að hann sé að tala um hesta og hestastíga og það er rétt því að hv. þingmaður kinkar kolli. Þetta skiptir allt máli, að við aðskiljum þetta sem kostur er þannig að menn séu ekki að flækjast í þungri bílaumferð óvarðir á léttari tækjum eða hestum. Það skiptir máli að við áttum okkur á því hvar mesta hættan er, það eru ákveðnir punktar hér á suðvesturhorninu þar sem mesta hættan er, og að við gerum eitthvað í því að laga það. Ég held að við getum öll sameinast um það hvar á landinu sem við búum.
Þegar við fjárfestum í öruggari gatnamótum, betri tengingu fyrir gangandi og hjólandi og skýrari umferðarlausnum þá erum við að koma í veg fyrir slys og enginn veit hvað átt hefur fyrr en misst hefur. Við viljum ekki að fólk þurfi að upplifa það að menn hafi misst heilsuna eða misst nákominn í umferðinni. Það er mikilvægt að hafa það í huga að alvarleg slys geta haft gríðarleg áhrif á einstaklinga og fjölskyldur og þá skiptir kannski minna máli hve margar mínútur sparast í umferðinni. Þess vegna tel ég rétt að öryggissjónarmið fái ríkan sess í uppbyggingu samgöngukerfis höfuðborgarsvæðisins og landsins alls á næstu árum. Á landinu öllu á auðvitað að aðskilja akstursstefnur og hafa vegrið þar sem er bratt út af vegum til að minnka líkur á einhverju alvarlegu.
Frú forseti. Á höfuðborgarsvæðinu búa tveir þriðju hlutar þjóðarinnar. Þar eru stærstu vinnustaðirnir, stærstu þjónustukjarnarnir, stærstu flutningamiðstöðvarnar og helstu stofnleiðir landsins, svo sem Reykjanesbraut, Suðurlandsvegur, Vesturlandsvegur og Hafnarfjarðarvegur. Þetta eru samgönguæðar fyrir allt landið. Þótt þær séu á ákveðnum stað hér á suðvesturhorninu þá nýtum við okkur þetta flest einhvern tímann og sum bara mikið þó að við búum ekki á svæðinu. Það er þjóðhagslegt verkefni að leggja áherslu á þetta svæði líka.
Það stendur í þessari áætlun, sem eru orð á blaði sem vonandi rætast, að samgöngur eigi að vera greiðar, áreiðanlegar og hagkvæmar, ferðatíminn eigi að vera fyrirsjáanlegur, maður eigi ekki að leggja af stað úr Mosfellsbænum og ætla að fara niður í bæ og það geti þá tekið hálftíma, 40 mínútur og allt að klukkutíma. Auðvitað má segja að það sé ákveðinn lúxusvandi. Erlendis getur þessi tími oft verið miklu meiri en ég held að við Íslendingar ættum ekki að sætta okkur við annað en að við búum við mjög góðar samgöngur hér.
En mig langar mig að nefna eitt sem kemur fram í áætluninni, sem ég hélt stundum að væri bara ævintýri eða einhver þjóðsaga. Það er Sundabraut. Það hefur lengi verið talað um þessa framkvæmd og það er sérstaklega sagt í þessari áætlun að það eigi að hefjast handa við framkvæmd Sundabrautar og það er gott. Það er löngu kominn tími á þessa framkvæmd, að hún fái brautargengi. Þegar hún verður komin skapast tenging á milli austur- og vesturhluta höfuðborgarsvæðisins. Álagið dreifist betur og umferð um Miklubraut og aðrar lykilæðar minnkar og flutningar verða skilvirkari, aðgengi að hafnarsvæðinu batnar og öryggi eykst og það er jákvætt að á þetta sé minnst í þessari áætlun.
Frú forseti. Ég sé að tíminn líður ótrúlega hratt þannig að ég hleyp hér yfir kafla. Mér finnst gott að það sé talað um samgöngur á milli höfuðborgarsvæðisins og Keflavíkurflugvallar. Keflavíkurflugvöllur er ákveðin lífæð við umheiminn og í þessari áætlun er gert ráð fyrir að efla almenningssamgöngur á þessari leið, sem er að mínu mati gott, og munum að flugvöllurinn skiptir okkur öll máli. Þarna koma til okkar ferðamenn og gestir sem skapa gjaldeyristekjur. Þetta er útflutningsleið fyrir okkar góðu vöru sem þarf að komast hratt og örugglega, bæði austan og vestan hafs, til neytenda. Það skiptir miklu máli að tengingin við Keflavíkurflugvöll sé góð.
En það eru fleiri stofnleiðir sem liggja hérna á höfuðborgarsvæðinu, Vesturlandsvegur, Suðurlandsvegur og Reykjanesbraut. Það skiptir mjög miklu máli að þetta sé allt í góðu lagi. Þetta eru stofnleiðir sem tengja landsbyggðina við suðvesturhornið og það að þær séu greiðar og öruggar skiptir okkur öll máli, hvar á landinu sem við búum, því það er verið að flytja hérna fólk, vörur og verðmæti á milli landshluta. Þetta er eitthvað sem við getum ekki hunsað og verðum að horfa alvarlegum augum á.
Ég vil bara minna á það hér í lokin, ég sé að ræðutíminn er að verða búinn, að það er auðvelt að skrifa texta sem líta vel út á blaði, eru einhverjar umbúðir og froða en vonandi er það ekki það sem er í þessari áætlun. Vonandi raungerist megnið af þessu, frú forseti, og Ísland verður með frábærar samgöngur.
