23.02.1909
Neðri deild: -1. fundur, 21. löggjafarþing.
Sjá dálk 670 í B-deild Alþingistíðinda. (1247)

87. mál, vantraust á ráðherra

Jón Sigurðsson:

H. 1. þm. S.-Múl. (J. J.) sagði að ekki væri rétt að vera að vitna stöðugt til meiri hluta þjóðarinnar. En eg hygg að hann fari þar með rangt mál. Málið var vel skýrt fyrir þjóðinni, og hafði verið rætt frá öllum hliðum, og þjóðin gaf svo tvímælalausan úrskurð 10. sept. að ekki getur verið um neitt að villast. Vér sem stöndum hér í miðjum þeim eldi, sem flokkabaráttan hefir kveikt, stöndum of nærri þeim atburðum, sem hér eru að gerast til þess að vera þar óhlutdrægir dómarar. Hvort verk þetta er happaverk, skal eg ekki dæma um að sinni, við erum ofmikið riðnir við það til þess. Sagan leggur þar á dóm á sínum tíma. Hér var fyrir nokkru komin upp flokkaskifting. En einhvernveginn vildi þó svo til, að sérstaklega fylgismenn stjórnarinnar veittu þessu máli lið. Eg álít að þeir menn, er stiltu sér upp sem andstæðingar frv. séu skyldir að framfylgja kröfum kjósenda sinna, annars væru það svik við kjósendurna, við þjóðina, eða þann hluta hennar, sem gefið hefir flokk vorum umboð með kosningunum, og án tillits til þess hvort verkið er happalegt eða ekki, þá verður samkvæmt þingræðisreglunum þessi stjórn að fara frá, og vér að fá aðra stjórn, sem er í samræmi við meiri hluta þingsins. Orðið »vítaverður« þótti ýmsum af oss kveða nokkuð fast að, en við nánari athugun komumst vér að þeirri niðurstöðu, að annan skilning en aðfinsluverður væri ekki hægt að leggja í það, og eg get því ekki séð, að það með þeim skýringum, er það nú hefir fengið, sé minstu vitund athugavert.

Háttv. 2. þm. N.-Múl. (Jóh. Jóh.) tók það fram, að þjóðræðismenn hefði verið búnir að gefa út stefnuskrá, sem nú í öllum atriðum hafi verið fullnægt, en þar við er að athuga að fyrst og fremst hefir þessu atriði verið harðlega mótmælt af flokknum og í öðru lagi er það gefin setning, að flokkur sá sem á síðasta þingi var í stórum minni hluta, gat ekki gefið umboð, er gildi fyrir ókomna tíð, það er úrskurður sá er þjóðin feldi 10. september, sem hér er hinn gildandi mælikvarði.

Eg get ekki stilt mig um í sambandi við þetta að minnast lítils háttar á kosningarnar í Norður-Múlasýslu. Hún er óneitanlega dálítið einkennileg. Það kjördæmi kaus eins og mönnum er kunnugt, sinn manninn af hvorum flokki, og virðist það bera vott um »pólitiskt« þroskaleysi kjósendanna. En dr. Valtýr skýrði þessar aðfarir kjósendanna á þann hátt, að Norðmýlingar hefðu aðallega viljað fá ekki að eins þá menn á þing, sem væru á móti frumv. sambandslaganefndarinnar, heldur einnig á móti stjórninni. 2. þm. N.-Múl. (Jóh. Jóh.) gat þess í ræðu sinni að hann öfundaði hæstv. ráðh. af því að falla á þessu máli — frumv. En ef það er rétt, sem dr. Valtýr sagði, þá hefir háttv. 2. þm. N.-Múl. (Jóh. Jóh.) stilt sig upp sem stjórnarandstæðingur, og þá er háttv. 2. þm. N.-Múl. (Jóh. Jóh.) að minsta kosti ekki öfundsverður, ef hann nú ætlar sér að greiða atkv. með stjórnarflokknum.