30.03.1909
Neðri deild: -1. fundur, 21. löggjafarþing.
Sjá dálk 1070 í B-deild Alþingistíðinda. (1508)

16. mál, aðflutningsbann

Framsögumaður meiri hlutans (Björn Þorláksson):

Eg skal leyfa mér að svara 2 eða 3 þingmönnum, er nú hafa talað.

Háttv. 1. þm. N.-Múl. (J. J.) lýsti skoðun sinni á málinu; hann lagði mikla áherzlu á sitt álit og hélt því fram, að slík bannlög kæmu í bága við stjórnarskrána.

En það er nú álit mitt og enda fleiri þingmanna, að háttv. þm. muni hafa orðið fyrir innblæstri frá öðrum þingmönnum, og virðist honum ekki hafa orðið mikið fyrir að skifta um skoðun.

Eg get ímyndað mér, að mönnum þætti ef til vill ekki með öllu ófróðlegt að heyra dálítið um skoðun hans á þessu máli áður.

Vil eg nú með leyfi hæstv. forseta lesa upp skjal það, er Stór-Templar sendi þingmönnum síðastliðið sumar, ásamt svörum háttv. þingm. við þeim spurningum, er þar voru lagðar fyrir hann.

Spurningarnar voru 2 og svaraði h. þm. þeim á þessa leið:

1. Eg er mótfallinn aðflutningsbanni sem stendur, en

2. Ef mikill meiri hluti kjósenda minna er með því, þá finn eg mér skylt að fylgja því fram.

Eg vona nú, að menn sjái, hve hjól-liðugur háttv. þm. hefir verið, hve fljótur hann hefir verið að öðlast betri þekking á málinu — sem hann kallar.

Háttv. 1. þm. S.-Múl. (J. J.) brá mér um þroskaleysi, að því er snerti skilning minn á orðunum sölubann og aðflutningsbann. Eg get nú látið mér það í léttu rúmi liggja, þótt hann hafi þessa skoðun á mér, enda mun það af misskilningi sprottið hjá háttv. þm., hefir hann hneykslast á því að eg talaði um bannlög, þar sem um sölubann var að ræða. En orðið bannlög getur í rauninni þýtt hvorttveggja: sölubann og aðflutningsbann. Munurinn er hér að eins stigmunur: sölubannið miðar beina leið að aðflutningsbanni.

Og þar sem eg gat um, að áskorun hefði komið frá 8 þúsund konum um vínsölubann, þá var þar ótvírætt aðflutningsbann á bak við.

Háttv. 2. þm. S.-Múl. (J. Ó.) get eg svarað á líka leið, því að hann brá mér einnig um hið sama. Hann sagði að eg myndi ekki vita, hvernig bannlög væru í Ameríku. Eg skal nú játa það, að eg muni ekki jafnfróður honum um Ameríku, en eg hefi þó á síðari tímum kynt mér töluvert bannlög annara þjóða. Eg veit vel að aðallega er um sölubann að ræða í Ameríku.

Þar sem sami háttv. þm. gat þess, að hann gæti fallist á að atkvæðagr. færi fram á ný um þetta mál — þá vil eg leyfa mér að mótmæla þeirri aðferð, nema því að eins, að allar konur, 25 ára og eldri, fái þar einnig atkvæðisrétt. Þá væri sanngirni í því, en hins vegar alveg ástæðulaust að láta sömu mennina og enga aðra greiða atkvæði aftur um sama mál.

Háttv. þm. S.-Þ. (P. J.) lagði mikla áherzlu á það, að menn ættu að láta uppfræðsluna nægja í þessu efni. Hér á landi hefir mikið kapp verið lagt á það að fræða menn um skaðsemi vínnautnarinnar og háttv. þm. hældi Good-Templarareglunni fyrir starf sitt í þá átt.

En með því einu komast menn aldrei að takmarkinu, þekkingin ein er ekki næg. Og takmarkið er: útrýming áfengisins.

Eins og kunnugt er, eru Danir með allra mentuðustu þjóðum heimsins, en einmitt hjá þeim er vanbrúkun áfengis mjög mikil. Og það sýnir sig hvarvetna í öðrum löndum, að skólagengnu mennirnir, eða þeir, sem vita að jafnaði meira en hinir, misbrúka áfengið mest. Þekkingin er því ekki næg.

Eina leiðin er sú, að taka frá mönnum freistinguna, banna allan aðflutning áfengis.

Þegar eg mintist á bannlög í dag, þá sást mér yfir eitt atriði, er þar hefði átt að tilfæra.

Það voru lög Múhamedstrúarmanna. Í kóraninum (biblíu þeirra) er það tekið fram, að þeir megi ekki neyta áfengis. Eg ætla, að mönnum muni ljóst, hvernig þetta hefir gefist: Múhamedstrúarmenn eru meiri hófsmenn en hinar kristnu þjóðir. Og það er beinlínis að þakka bannlögum þeirra. Má af þessu meðal annars sannfærast um, að bannlögin séu eina rétta leiðin til að ná takmarkinu: útrýmingu áfengisins.

Skal eg svo ekki tefja umræðurnar frekar.