10.03.1909
Neðri deild: -1. fundur, 21. löggjafarþing.
Sjá dálk 1524 í B-deild Alþingistíðinda. (2085)

98. mál, Lambhagi og Hólmur

Flutningsmaður (Björn Kristjánsson):

Hæstv. ráðherra (H. H.) talaði fyrst um það, að verðið væri óhæfilega lágt á þessum jörðum. En hví hefir stjórnin ekki tilkvatt 2 menn til að virða jarðirnar? — því að neita að selja getur stjórnin ekki upp á sitt eindæmi, áður en yfirmatsmenn eru tilkvaddir, sem meta á ný og segja álit sitt um, samkv. 12. gr. þjóðjarðasölulaganna, hvort selja eigi. Að minsta kosti er það ekki ofmikið heimtað af stjórninni, að hún láti þessa menn njóta sama réttar og aðra menn, er keypt hafa jarðir sínar. Hæstv. ráðherra (H. H.) gat þess, að það væri varhugavert að selja þessar jarðir vegna þess, að það gæti komið í bága við ýms fyrirtæki þessa bæjar — og benti á vatnsleiðsluna hingað til bæjarins —; þá er því að svara, að það verk er er þegar búið, og búið að ákveða hvar og með hvaða kjörum vatnið skuli tekið, samkvæmt lögum frá síðasta þingi, svo það getur ekki staðið lengur í vegi. Það atriði, að frumv. knýi ekki stjórnina til þess að selja, þá legg eg þann skilning í frumv., að það sé áskorun til stjórnarinnar og ekki sé ástæða til að breyta frumvarpinu þess vegna.

Dæmið af Blikastöðum var mér kunnugt, en því er ekki saman að jafna, þegar jörð er skift við hússkrokk með uppskrúfuðu verði, — jörðin látin fyrir tvöfalt verð og hún borguð með húsi, sem er líka látið fyrir tvöfalt verð.

Annars er ekki að byggja á sleggjudómum manna um hvers virði eignir séu. Það er dómur tilkvaddra, eiðsvarinna manna, sem byggja verður á, þegar tala er um það, að jörðin eigi að seljast fyrir hærra verð en hún rentar sig fyrir. Enda er ekki hægt að segja um það, hvers virði jarðir kunna að verða einhvern tíma í framtíðinni. Hitt er alt annað mál, hvort yfir höfuð sé ráðlegt að selja þjóðjarðir, það liggur hér ekki fyrir, heldur að eins það, að láta alla njóta sama réttar eftir þjóðjarðasölulögunum.

Mig furðar ekki, þótt háttv. þm. S.-Þing. (P. J.) sé á móti þessu frumv., hann er yfirleitt á móti sölu þjóðjarða; en meðan þjóðjarðasölulögin eru í gildi, verður að fylgja þeim. Tilgangurinn með þeim var sá að láta jarðir falar eftir mati.

Háttv. 1. þm. S.-Múl. (J. J.) taldi þann annmarka á sölu þjóðjarða, að hún héldi niðri verði jarða. Eg held nú að verð jarða sé fullhátt, eftir því sem tíðkast, nfl. þegar það jafngildir höfuðstóli með 4% vöxtum, miðað við afgjöldin, og held eg rangt að hlynna að óheilbrigðri ,specúlation‘, hvort heldur er í þeim efnum eða öðrum. Verðið getur ekki verið sanngjarnt, ef það svarar ekki til venjulegra vaxta.