24.04.1909
Neðri deild: -1. fundur, 21. löggjafarþing.
Sjá dálk 1798 í B-deild Alþingistíðinda. (2269)

76. mál, farmgjald

Framsögumaður (Björn Kristjánsson):

Meiri hluti tollanefndarinnar hefir leyft sér að koma fram með frv. þetta. Eins og kunnugt er liggur fyrir þinginu frumv. til laga um aðflutningsbann á áfengi og allar horfur á því, að það verði samþ. Það er því sýnilegt, að tekjur landsins hljóti að rýrna að miklum mun í náinni framtíð. Það er því áríðandi fyrir þetta þing að finna einhvern heppilegan veg til þess að fylla upp í það skarð. Milliþinganefndin hefir slept því að gera nokkra áætlun um það, svo að þingið verður nú að taka það til athugunar að einhverju leyti. Að öðru leyti má búast við því, að tekjur landsins af tollum verði minni í þetta skifti en endranær, því að nú er ilt árferði og ýmislegt, sem að því stuðlar.

Af þessum ástæðum er frumv. þetta fram komið, til þess að finna leið til þess að bæta landssjóði þær tekjur, sem hann kann að missa við aðflutningsbannið og hið illa árferði. Hér er farið fram á nýtt fyrirkomulag, sem er bygt á hagfræðisskýrslum, en sem ekki er nákvæmt, vegna þess að þær eru samdar á þann hátt, sem þær eru samdar og alveg ófullnægjandi til þess að þessi skattgrundvöllur verði verulega á þeim bygður, þar sem vöruþyngdin er ekki ákveðin þar nema á sumum vörum, kornvörum og fleiri tegundum. því hefir verið haldið fram, að hyggilegt mundi vera að leggja á allar vörur aðfluttar eitthvert gjald, sem kallað hefir verið »faktúru«gjald, en slíkt er óframkvæmanlegt að borga vissan hundraðshlut af reikningunum, því á margan hátt væri hugsanlegt að koma því svoleiðis fyrir, að tollsvik ættu sér stað, t. d. þar sem svo er ástatt, að eigandinn gerir kaup erlendis eða ef hann býr þar, þá væri ósköp hægt fyrir hann að skjóta helming undan af faktúrum og verðinu, svo að eins helmingur kæmi til tolls. Faktúrutollshugmyndin er því óframkvæmanleg. En nú hefir nefndinni dottið í hug ný leið, sem í rauninni er hið sama og faktúrutollur og hún er sú, að leggja eitthvert víst gjald á hver 100 pd. af vöru, sem kæmi til landsins. Þessi leið hefir þann kost, að hún þarf ekkert sérstakt tolleftirlit og að ekki er hægt að svíkja toll, því að útlend lög mæla svo fyrir, að vigt sé tilgreind á farmskrám og hleðsluskírteinum og leggja að minsta kosti í Þýzkalandi og víðar háar sektir við, ef út af er brugðið.

Til þess að sýna, hvernig þetta mundi líta út, skal eg taka nokkur dæmi, miðað við útsöluverð 1906.

Af kornvöru 2½ %

— timbur 2 —

— brauði 1 —

— eplum 1 —

— nýlenduvöru ¾ —

— kaffi etc. ¾ —

— tóbaki 1 —

— steinolíu 4 —

— vefnaðarvöru 1 —

— eldavélum 1 —

— járnvöru ¾ —

— hljóðfærum 1 —

— þakjárni 1 —

— glysvarningi 1 —

Þannig lítur það nú út og getur hver maður séð, að ef maður vill hækka eða lækka gjaldið af einni vörutegund, þá er ekki annað en að draga frá eða leggja við þá vörutegund það af hundraði, sem maður vill hækka eða lækka. Hér liggur t. d. næst fyrir að lækka gjaldið af korninu ofan í 10 aura af 100 pd., sem mundi þá nema um l%, eins og af flestum hinum vörunum.

Þannig má með þessari aðferð fá sama »skalann« og við faktúrutoll — en það sem eg nú hefi lesið upp er að eins dæmi til skýringar og getur auðveldlega verið, að það verði öðruvísi hjá nefndinni, hærra á sumum vörutegundum og lægra á öðrum. Og mun hún koma með breyt.till. um það. Þessi útreikningur er ekki ábyggilegur, vegna þess hversu þessar skýrslur eru óábyggilegar og ónákvæmar, nema þar sem vigt varanna er ákveðin, og þess vegna þarf að búa til þessi lög á þessu þingi, til þess að fá fulla vissu fyrir því, á hverju eigi að byggja á næsta þingi.

Vona eg að deildin fallist á þetta einróma, svo að hægt sé að undirbúa málið til næsta þings