07.05.1909
Efri deild: -1. fundur, 21. löggjafarþing.
Sjá dálk 997 í B-deild Alþingistíðinda. (893)

76. mál, farmgjald

Kristinn Daníelsson:

Enda þó að eg hafi nú ástæðu til að óttast um afdrif málsins, þá vil eg enn mæla með því; eg vil ekki láta það falla við svo lítinn orðstír.

Eg mæli fastlega á móti þessari rökstuddu dagskrá háttv. þm. Ísf.

Hann sagði, að slík mál ættu að koma frá stjórninni, en ekki frá þingmönnum. Eg skal ekki bera á móti því, að þetta er að nokkru leyti rétt. En hér stendur nokkuð sérstaklega á, þar sem skattamálanefndin hefir athugað vel ástæðurnar með og móti slíkum sköttum sem þessum, og munaði litlu að hún kæmi með beinar tillögur í þá átt.

Hann sagði ennfremur, að það væri stjórnarinnar að biðja um það fé, sem hún þættist þurfa. Eg skal ekki neita þessu. En eg vil þó benda á það, að það kemur til þingsins eða þjóðarinnar kasta að útvega það fé, sem sjálfsagt þarf að veita á aukafjárlögum fyrir árin 1910 og 1911, og þá mundi ekki þykja að því, að hafa eitthvað til að taka.

Út af athugasemd háttv. þm. skal eg geta þess, að það vakti ekki beint fyrir mér, að bæta við þetta gjald strax á næsta þingi. Ætlun mín var að eins að fá þannig nokkra reynslu um það, hvernig slíkur skattur gæfist, reynslu sem mætti byggja á hvenær sem til þyrfti að taka að auka tekjurnar á þennan hátt, hvort sem það yrði á næsta þingi eða ekki. Og þar sem háttv. þm. lagði áherzlu, á að hið fyrsta spor bæri að stíga með varúð, þá er það hverju orði sannara; og það er einmitt kosturinn við þetta frumv., að þar er fyrsta sporið stigið með varúð, að eins til að þreifa fyrir sér.

Háttv. 3. kgk. þm. hélt því fram, að þetta væri alls ekki lítilfjörlegur skattur, og því til sönnunar benti hann á, að hann mundi nema alt eins miklu eins og allur fasteigna- og tekjuskattur. En eg veit ekki betur en að það hafi oft verið talað um að afnema þessa skatta af því að þeir eru svo lítilfjörlegir, að það munar ekkert um þá hvort sem er. Svo að samanburðurinn við þessa skatta sýnir einmitt hve lítilfjörlegur skattur það er, sem frv. fer fram á.

Þar sem þingmaðurinn nefndi verzlun, sem mundi eiga að greiða 6000 kr. í toll eftir þessu frumv., þá er það hreint ekki svo mikið ef 600 þús. kr. væri ársumsetning verzlunarinnar, sem ekki mun fjarri; þ. e. sama sem 1%. Á kartöflum játa eg að ætti að vera lægri tollur; en 50—65 a. á tunnuna af útlendum kartöflum er þó ekki mikil verðhækkun. Þar sem minst var á, að brýna þörf bæri til að auka tekjur landsjóðs, þá var þar með átt við að hagur landsins í heild sinni væri hafður fyrir augum, og er það ekki hægt nema fundið sé ráð til að afla meira fjár. Í síðasta hluta ræðu sinnar var þingm. ærið þungorður, þar sem hann talaði um sektir, sem lagðar væri á landsmenn. Slíkt er ofmæli ein. Hér er að eins að ræða um litla verðhækkun, þar sem gjaldið er ekki hærra en svo, að nemi 1— 2%.

Í sambandi við aðflutningsskýrslurnar skal eg leyfa mér að taka það fram, að það má vera, að á einum stað hafi verið slept tveimur núllum. Þetta er flókið og vafningasamt reikningsdæmi, og þarf hreint ekki svo mjög að undra, þó að slíkar skekkjur geti átt sér stað. Hins vegar væri rangmæli að segja, að skýrslurnar bentu ekkert í rétta átt fyrir það. Aðalniðurstaðan þarf ekki að haggast, þó að smáskekkjur geti komið fyrir; og benda skýrslurnar í heild sinni alt að einu fyllilega í hina réttu átt eftir sem áður. — En hvað verðhækkunina snertir, þá er hún að eins lítið meira en 1%.