24.04.1911
Neðri deild: -1. fundur, 22. löggjafarþing.
Sjá dálk 1645 í B-deild Alþingistíðinda. (2011)

122. mál, frestun aðflutningsbanns

Skúli Thoroddsen:

Það eru orð hv. 2. þm. S.-Múl. (J. Ó.), sem knýja mig til að taka til máls. Hann sagði, að það væri meiri hluti þingsins, sjálfstæðisflokkurinn, sem réði hér á þinginu og bæri ábyrgð á virðingu þingsins meðal þjóðarinnar. Þeim ummælum vil eg leyfa mér að mótmæla. Það er satt, að sjálfstæðisflokkurinn hefir ráðið og ræður enn í þessari deild, en alls ekki í efri deild, því að þegar í þingbyrjun gerði einn þjóðkjörinna þingmanna í þeirri deild samband við minnihlutann, nefnilega núverandi ráðherra. Konungkjörna liðið og þessi eini maður, sem því hefir altaf fylgt, hefir þess vegna ráðið lögum og lofum í hv. Ed. og því bæði getað eyðilagt og hefir eyðilagt fjöldann af þeim nytsemdarlögum, sem hér hafa verið samþykt og sjálfstæðisflokkurinn hefir haft á »prógrammi« sínu, bæði til þess að ráða fram úr fjárhagnum og öðrum málum. Eg vil að þetta komi fram, svo að það sjáist, að það er ekki fremur sjálfstæðisflokkurinn, sem ber ábyrgðina en minni hlutinn. Hvað þetta mál snertir, sem nú liggur fyrir, þá verð eg að vera á móti því, að það nái fram að ganga.

Hér er á ferðinni í þinginu frumv. til laga um tollfrestun, sem mundi gefa af sér um 70 þús. kr. tekjuauka, og auk þess frumv. um farmgjald, sem gefa mundi af sér 180 þús kr. árlegar tekjur eða 360 þús. kr. yfir fjárhagstímabilið. Enn er þess að gæta, að aukaþing er í nánd, og mætti þá bæta úr því sem bresta kynni. Sjálfstæðisflokkurinn hefir gert sitt til þess að bæta úr fjárhagnum og honum yrði fullkomlega borgið, ef tillögur þess flokks næðu fram að ganga. En verði ekki bætt úr fjárhaginum, þá hvílir ábyrgðin á minni hlutanum, ef hann fellir farmgjaldið í efri deild.

Sömuleiðis er gert ráð fyrir einkasölu á steinolíu, tóbaki og fleiri vörutegundum og mun það afla landssjóði talsverðra tekna, ef það nær fram að ganga. Það virðist því ónauðsynlegt að vera að grípa til þeirra örþrifráða, að vera að fresta framkvæmd bannlaganna, sem samþykt voru samkvæmt ósk mikils meiri hluta þjóðarinnar á seinasta þingi. Það er líka hætt við, ef byrjað er á slíku, að það skapi vont fordæmi, menn hugsi sem svo, að fyrst lögunum hafi einu sinni verið frestað, þá megi — alt fjárhagsins vegna — gera það ennþá. Þannig gæti þessi byrjun orðið málinu að fjörtjóni.

Líka er þess að gæta, að hjá því verður ekki komist, að næsta þing taki fjármálin til rækilegrar íhugunar, því að við vitum, að árlega kemur til þingsins urmull af bænarskrám, sem fjárlaganefnd verður að kasta frá sér. Við þurfum að gera ráð fyrir auknum útgjöldum, bæði til að geta mætt vaxandi kröfum og til að geta lagt fyrir í viðlagasjóð. Við þurfum því að auka tekjurnar að mun, að minsta kosti um 4—500 þús. kr., svo að við sem góðir búmenn getum lagt fyrir í fastan viðlagasjóð. Það mundi afla oss lánstrausts út á við. Líka vakir fyrir mér, að við öflum sveita- og bæjafélögum sem mestra óbeinna tekna, því hin sívaxandi beinu útgjöld koma eins og kunnugt er mjög tilfinnanlega niður. Þetta verður alt að athugast og vonandi verður því, eins og eg tók fram, ráðið til lykta á næstu þingum. En hvað þetta fjárhagstímabil snertir, þá álít eg að okkur verði fullborgið, ef tillögur okkar sjálfstæðismanna ná fram að ganga, þó ekki verði gripið til þessa ráðs, sem frv. fer fram á.

Eg vil enn gera þá athugasemd, að eg mun greiða atkvæði á móti nefnd í málinu og einnig því, að það gangi til 2. umr. Mér dylst ekki, að frestun getur leitt í þá átt, að ekkert verði úr lögunum og að því vil eg fyrir mitt leyti ekki stuðla.