06.04.1911
Efri deild: -1. fundur, 22. löggjafarþing.
Sjá dálk 63 í B-deild Alþingistíðinda. (35)

87. mál, fjáraukalög 1910 og 1911

Gunnar Ólafsson:

Það er aðallega og eingöngu út af ræðu hv. frsm. fjárlaganefndarinnar, að eg verð að segja nokkur orð. Eg sagði í fyrri ræðu minni að landsímastjórinn hefði af eðlilegum ástæðum ekki nægilega þekkingu til að bera á loftskeytum. En háttv. framsögum. misskildi orð mín svo herfilega, að hann sagði, að eg hefði sagt, að landsímastjórinn hefði ekkert vit á símum eða símalagningum. Fyr má nú rota en dauðrota. Þá geysaði sami háttv. þm. svo feykilega yfir því að svona væri hvað eftir annað ráðist á háttstandandi embættismenn landsins. Og eg verð nú að játa, að þegar þingmaðurinn stendur svona skjálfandi á verði um embætismannastéttina, að þá sé honum það talsvert vorkunnarmál, þótt hann misskildi og afbakaði orð mín.

Ein af höfuðástæðunum, sem hv. þm. bar fram fyrir því, að ekki væri hætt við símslitum á milli Vestmannaeyja og lands, var sú, að í þeim væntanlega síma yrði svo gott efni, en í Færeyjasímanum margumrædda hefði efnið verið harla lélegt. Hvaðan kemur þingmanninum þessi vizka? Eg fæ ekki betur séð en þetta sé bara slegið út í bláinn — eitt stórt vindhögg — sem líklega er bezt að minnast ekki á.

Þó viðurkendi hv. þm. að símaslit gætu átt sér stað og það verð eg að telja allrar virðingar vert. En það sem eg fyr taldi og tel enn hættulegasta gallann við símann, er það að hann getur slitnað — kannske oft, og þá þarf að fá dýrt skip og áhöld frá útlöndum til þess að gera við, og með því getur reksturskostnaðurinn orðið æði mikill — jafnvel miklu meiri en starfræksla loftskeytanna kostar; og auk þess þar af leiðandi alt af líka sú hætta, að geta máske ekki komið áríðandi skeytum, um svo eða svo langan tíma. Fyrir alla slíka hættu er girt, ef loftskeytin eru valin.

Auk þess vil eg geta þess, að fróðir menn segja, að loftskeytin séu nú þegar komin í það horf, að um stuttar vegalengdir megi tala saman; þá getur líka svo farið, að ekki verði langt að bíða þess, að þau verði alveg eins nothæf til samtals eins og símarnir. Þá dróttaði háttv. frsm. því að mér, að eg hefði sagt að landsímastjórinn hefði gert skakka áætlun um kostnaðinn við símalagninguna; þessu vísa eg frá mér sem hreinum og beinum ósannindum. Það sem eg sagði þessu viðvíkjandi var það, að áætlunin, sem hann gerði nú, bar ekki saman við hina eldri áætlun. — Annars verð eg að segja, að mér var ræða háttv. frsm. næsta torskilin. Eftir kenningum hans ætti t. d. að fást reynsla fyrir sæsíma til Vestm.eyja með símalagningu frá Reykjavík austur að Garðsauka — skilji þá hver sem getur hugsunarferil háttv. framsögumanns í þessu máli!

En þegar talað er um óskeikulleik landsímastjórans og að alt skuli standa óhaggað, er hann ákveður, og að það sé skylt, að trúa honum í öllu, virðist mér ekki úr vegi að geta þess, að eftir áætlun hans 1909 var vegalengdin milli lands og Eyja 13 þús. metrar og þá talin sú allra styzta leið en nú er þessi allra styzta leið ekki talin nema 12 þús. metrar. Þetta skiftir nú ekki miklu, en bendir þó á það, að skakt er mælt í annaðhvort skiftið. Sömuleiðis má benda á það í þessu sambandi, að hann hefir gjört tvær áætlanir um þennan síma, sem ekki standa heima hvor við aðra, enda er þess getið, að sú síðari sé gjörð vegna þess að farið er að hugsa um loftskeytasamband og er síðari áætlunin miklu lægri, eða um 5200 kr. Já svona er samkepnin, þetta lækkar síminn í verði, þegar loftskeytastöðvar eru taldar í nánd, hvernig svo sem á því stendur.

Þá tók háttv. framsögum. það ennfremur fram, að þegar símasamband væri komið á til Vestmannaeyja, væru eyjarnar um leið komnar í samband við alt landið. Eg efast mjög um, eftir þeirri reynslu, sem hefir átt sér stað í þessu efni, að þetta sé satt. Og ef það er ekki satt og eyjarnar komast aðeins í samband við nærliggjandi hluta landsins, þá fæ eg ekki annað séð, en að þær séu litlu nær og þeim litlu betur borgið heldur en þó að þær hefðu loftskeytasamband. Það var ekki neitt sérstakt annað, að minsta kosti ekki neitt, sem þýðingu hefir, sem eg man eftir að þyrfti að mótmæla í ræðu hins háttv. framsögum. En eg verð að taka það fram, að honum hefir ekki tekist að færa neinar líkur, hvað þá heldur réttar og gildar ástæður að því, að réttara sé, eins og nú á stendur, að taka símasamband heldur en loftskeytasamband, „einkum og sér í lagi“, eins og þar stendur, þegar hann í raun og veru er hlyntur því að loftskeytastöð sé komið á fót í Reykjavík. Sú stöð mundi kosta 28 þús. kr. og er ? kostnaðarins á við það, sem hver hinna mundi kosta, ef sú leið væri farin. —

Það var örlítil athugasemd, sem eg vildi gera út af orðum hins háttv. 3. kgk. þm. (Aug. Fl.) um Siglunesvitann. Hann talaði um það, að þessar 3 þúsund krónur, sem ætlaðar væru til húsabyggingar á Siglunesi, væri alls ekki of mikið. Hann færði til þess ýmsar ástæður, sem eg vil ekki beinlínis rengja. Mér þykir samt hlýða að geta þess, að það er ekki langt síðan að bygt var hús handa vitaverði í Vestmannaeyjum. Það hús kostaði 2000 kr. eða það voru veittar til þess 2000 kr. í fjárlögunum 1909.