29.03.1911
Efri deild: -1. fundur, 22. löggjafarþing.
Sjá dálk 830 í B-deild Alþingistíðinda. (593)
106. mál, styrktarsjóður barnakennara
Framsögum. Eiríkur Briem:
Frumvarp þetta hefir verið borið fram hér á þinginu eftir ósk frá nokkrum barnakennurum. Nefndin, sem skipuð var í málið hér í deildinni, hefir nú íhugað frumvarpið og eins og nefndarálitið ber með sér álítur nefndin ekki fært að gera svona stórfeldar breytingar á lögum um styrktarsjóð handa barnakennurum, nr. 18, 9. júlí 1909. Í þeim lögum mælir fyrir um styrktarsjóð, en í frv. er ætlast til að sjóðnum verði breytt í eftirlaunasjóð, og hafi allir rétt til ákveðinna eftirlauna úr honum. Þó að nefndin sé hlynt þessari hugmynd og álíti æskilegt, að sú breyting gæti orðið á sjóðnum, þá lítur hún svo á, að það sé enginn vegur til þess að sinni. Þegar allir, sem hafa rétt til eftirlauna, eiga að njóta þeirra jafnt, þá hlyti upphæð sú, sem hver um sig fengi, að verða svo hverfandi lítil, að þeir, sem virkilega væru styrks þurfandi, væru alveg jafn nær, styrkurinn yrði langt frá nægilegur fyrir þá. Það stendur eins á um þennan styrktarsjóð eins og fleiri sjóði, sem hafa verið stofnaðir í líkum tilgangi, t. d. alþýðustyrktarsjóðina. Það er ætlast til, að styrk verði úthlutað úr þeim fyrst um sinn, til þeirra, sem eru mest þurfandi fyrir styrk, en margir óska og vona, að sá tími komi, að það verði hægt að gera úr þessum sjóðum almenna eftirlaunasjóði. Lík dæmi má nefna frá öðrum löndum. T. d. var byrjun til Statsanstalten for Lifsforskring í Danmörku upphaflega styrktarsjóður, en breyttist smátt og smátt í það horf, sem nú er alkunnugt, eftir því sem stofnuninni óx fiskur um hrygg. Auðvitað er það bæði æskilegast og eðlilegast, að þessi sjóður, sem hér er um að ræða, komist sem fyrst í það horf, sem frv. ætlast til, að hann verði almennur eftirlaunasjóður fyrir barnakennara, en það verður að hafa það í huga að slík breyting er því að eins æskileg, að sjóðurinn geti samt sem áður veitt hverjum um sig svo háan styrk eða eftirlaun, að nokkru nemi. En það mundi sjóðurinn ekki geta fyrst um sinn og þess vegna getur nefndin ekki verið með frumvarpinu að þessu leyti.
Á hinn bóginn er eitt atriði í frumvarpinu, sem er laust við þessa breytingu á fyrirkomulagi sjóðsins. Það er að greiðslur kennara til sjóðsins verði færðar niður. Það hefir komið fram ósk frá kennurum um, að skyldutillagið til sjóðsins verði lækkað nokkuð og nefndinni sýnist ástæða til að taka það til greina. Þess vegna leggur nefndin til, að 2. gr. frumv. verði samþykt eins og hún er, en frumvarpið að öðru leyti felt. Efni 2. gr. stendur ekki í neinu sambandi við frumv. í heild sinni. Breytingin, sem felst í þessari grein, er sú, að það er ætlast til að tillagið til sjóðsins sé 1% af 500 kr. launum, l½ % af því, sem er fram yfir 500 kr. og upp að 1000 kr., og 2% af því, sem launin stíga yfir 1000 kr. Þannig eiga skyldutillögin að verða eftir frumv., í stað þess sem að í núgildandi lögum skal greiða 1% af 500 kr. launum, en 1½% af öllum laununum, ef þau eru hærri en 500 og ekki yfir 1000 kr.. og 2% af öllum laununum, ef þau nema meira en 1000 krónum., Eftir frumvarpinu verða því tillögin nokkuð minni. T. d. mundi kennari. sem hefði 600 kr. laun borga 1% af 500 kr. og l½% af 100 kr., eða samtals kr. 6,50, í staðinn fyrir 9 kr. eftir núgildandi lögum. Munurinn er ekki mikill. en það er heldur ekki af stórum launum að taka.
Eg skal svo ekki fjölyrða um málið, en læt nægja að vísa til nefndarálitsins. þar sem nefndin hefir gert þá grein fyrir tillögum sínum, sem hún áleit þörf vera á.
