21.07.1913
Efri deild: 12. fundur, 24. löggjafarþing.
Sjá dálk 172 í B-deild Alþingistíðinda. (1644)

37. mál, hagstofa Íslands

Sigurður Eggerz:

Jeg þykist vita, að úlfaþytur muni koma meðal sjerfræðinganna, ef ekki verður svo á kveðið, að hagstofustjórinn skuli hafa tekið próf í stjórnfræði. Jeg ætla ekki margt um það að tala, en get að miklu leyti vísað til þess, sem h. 5. kgk. (B. Þ.) sagði um það. Vjer vitum, að nú er umfáa sjerfræðinga í hagfræði að ræða, og því milli fárra að velja. Það gæti sannarlega verið hart, ef stjórnin þekti mann, er hún treysti mæta vel til að takast á hendur forstöðu hagstofunnar, af því að henni væri kunnugt, að hann hefði praktískt auga fyrir störfum þeim, sem þar eiga að vinnast, en svo kæmi það í veginn, að hann hefði ekki tilskilið próf. Það gæti verið hart, segi jeg, fyrir stjórnina, að verða að synja slíkum manni um starfið, en vera neydd til að veita það öðrum, er hún teldi miður hæfan, bara af því, að hann hefði lokið stjórnfræðisprófi. Jeg veit, að nú er t. d. völ á manni, sem unnið hefur 10 ár á „Statistisk Bureau“ í Kaupmannahöfn. Það væri hart að útiloka þennan mann með öllu frá starfinu, af því einu. að hann hefði ekki tekið próf í stjórnfræði.

Brtill. á þgskj. 119 er í fullu samræmi við það, sem jeg sagði við 2. umr., að stjórnin mundi vanalega skipa fyrir hagstofustjóra mann með háskólaprófi í stjórnfræði, þótt ekkert væri um það sagt í lögunum.

Með brtill. er stjórninni veittur mögulegleiki til að skipa í embættið mann án stjórnfræðisprófs.

Það kom fram við 2. umr. sú skoðun, að ef skilyrðið væri ekki sett, þá mundi stjórnin vis til að veita starfið einhverjum ljetthæfum ræfli. Það er hart, að þurfa að vantreysta stjórninni svo; en mundi og ekki líkt geta komið fyrir, þótt prófskilyrðinu sje haldið. Slæm stjórn getur upp á mörgu fundið. Jeg sje þó enga ástæðu fyrir mitt leyti til að vantreysta stjórninni í þessu efni, eða gera henni að raunalausu getsakir.

Jeg er sammála h. 6. kgk. (G. B.) um, að óráðlegt sje, að launa starf þetta svo illa, að tvísýnt sje, að nokkur nýtur maður vilji taka það að sjer. Jeg efast ekki um, að einhver muni sækja, þótt launin sjeu lág; en það ríður á, að fá góðan hagstofustjóra; annars verður gagnið af stofnun hagstofunnar harla tvísýnt. Jeg held því, að rjettast sje, að halda launa ákvæðum stjórnarfrv. Aftur er jeg móti því, að farið sje hjer að stofna konunglegt embætti. En afleiðingin af því, að hagstofustjórinn hefur engan eftirlaunarjett, er sú, að laun hans þurfa að vera hærri en ella.