21.08.1913
Efri deild: 35. fundur, 24. löggjafarþing.
Sjá dálk 642 í B-deild Alþingistíðinda. (2004)

94. mál, kosningar til Alþingis

Hákon Kristoffersson, framsögumaður:

Það er eðlilegt, að mál þetta mæti mótspyrnu, eins og önnur mál, og er það ekki nema sanngjarnt og gott, ef á rökum er bygt. Jeg efast ekki um, að hv. þm. N.-Múl. hafi rjett fyrir sjer, ró að jeg sjái það ekki, og má hann halda tölu í þriðja sinn, til þess að skýra mál sitt. Hv. þm. Strandam. mintist á brotið á seðlunum, og sá nefndin enga ástæðu til þess að gera breytingar í þá átt, því að vafasamt þótti hvort þær yrðu til bóta. Þá var hann og mótfallinn 6 stunda tímabilinu, eins og aðrir fleiri. Jeg skal játa það, að mjer er þetta ekkert kappsmál, en þau rök hafa ekki komið, sem hafa sannfært mig — en það er nú kannske erfitt. Lögin gera ráð fyrir, að kjörstjórar fái 4 kr. í kaup á dag, og er sanngjart, að þeir vinni fyrir peningunum. Þessi hv. þm. sagði, að senda mætti eftir mönnum, ef tíminn væri svona langur, og menn vissu, hvernig atkvæði fjellu, og það veit jeg líka, að hv. þm. Strand. mundi nota sjer, ef til kæmi. En hvernig á að vita um það, hvernig atkvæði falla við leynilegar kosningar? Og álit jeg þetta því ekki varhugavert. Þá þykir hv. þm. Árn. óviðkunnanlegt, að auglýsa flutning kjörstaðar á prjedikunarstólnum, en víða er í lögum ákvæði um, að auglýst skuli á kirkjustöðum. Þá vill vinur minn,. hv. þm. Skaftf. ekki láta undirkjörstjórn ráða því, hvort kjörstaður er færður til eða ekki, og er það galli á jafn þjóðræknum manni, að vilja ekki færa valdið þangað, sem það er bezt komið, og þegar jafn skynsamur maður heldur því fram, að yfirkjörstjórn sje ekki eins hlutdræg eins og undirkjörstjórn, þá er auðsætt að hann er að tala um sig. En gæta verður hann þess, að allir þeir, sem í yfirkjörstjórn sitja, eru — að þeim ólöstuðum — tæplega honum líkir.

Jeg er ekki hissa á því, að hv. 1. þm. Húnv. er frv. þessu ekki meðmæltur. Jeg hafði hugsað mjer, að skýra frá, hve mörg atkæði orðið hefðu ógild við síðustu kosningar, fór til stjórnarráðsins, fjekk þar engar upplýsingar, en var vísað til skjalasafns þingsins, en það var ekki á mínu færi að finna þær í þeirri súpu.

Jeg held því ekki fram, að þetta mál sje gallalaust, en það er einkennilegt, þegar skynsamir menn sýna aðeins verri hliðina. Jeg held það sje ekki rjett hjá hv. þm. Húnv., að kjósendur sjeu orðnir svo vanir að gera krossana, að það geti ekki mistekizt, en jeg er því samþykkur, að ef sæist, hvar kjósandi hefði viljað setja kross, þá ætti ekki að ónýta seðilinn. Ummæli sama hv. þm. um ölvaða kjósandann, er hann var að segja frá, geng jeg alveg fram hjá.

Þess má geta, að í kjörstjórn geta setið þeir heiðursmenn, að þeir taki ekki hart á smávægilegustu misfellum við seðlana, eins og t.d. var í Barðastrandasýslu síðast, þar sem voru 53 vafaseðlar, sem þó voru flestir teknir gildir eftir á, en ef þessir menn hefðu verið hlutdrægir, hefðu seðlarnir kannske allir verið ónýttir.

Jeg held því ekki fram, að þetta frv. sje gallalaust, og jeg er öllum þakklátur, sem benda mjer á þá og vilja styrkja að því, að gera frv. þetta sem aðgengilegast, og læt jeg svo úttalað um þetta mál að sinni.