23.08.1913
Neðri deild: 42. fundur, 24. löggjafarþing.
Sjá dálk 1762 í C-deild Alþingistíðinda. (2512)

1. mál, fjárlög 1914 og 1915

Halldór Steinsson:

Eg hefi leyft mér að bera fram tvær breytingartillögur. Önnur þeirra er á þgskj. 489, og hefir hv. þm. Dal. (B. J.) flutt hana með mér. Hún fer fram á, að styrkurinn til Breiðafjarðarbátsins verði hækkaður upp í 10 þús. kr. hvort árið. Stjórnin hafði í frumv. sínu fært hann niður í 4 þús. kr. Að vísu hafði hún fært niður styrkinn til annara flóbáta, sem sé styrkinn til Faxaflóabátsins um 1/7 og styrkinn til Eyjafjarðarbátsins um 1/6. En styrkinn til þessa báts hafði hún lækkað langmest, sem sé um 3/7 eða næstum því um helming. Mér er alveg ókunnugt um, af hverju þessi mikla lækkun stafar. Hæstv. ráðherra gat þess í síðari ræðu sinni, að báturinn væri gerður út af kaupmanni og þess vegna væri hann minna notaður en ella. Eg lít svo á, að það sé svo langt frá, að styrkinn hefði átt að lækka fyrir þessa sök, miklu fremur hefði verið ástæða til að hækka hann, því að undanförnu hefir enginn fengist til að taka ferðirnar að sér með svo litlum styrk, nema þessi kaupmaður. Hins vegar er mér fullkunnugt um, að ef styrkurinn verður ekki hærri en þetta, þá er það sama sem að flóabátur um Breiðafjörð leggist niður, því að það er óhugsandi, að nokkur maður vilji taka að sér ferðirnar fyrir einar 4 þús. kr. Það hagar svo til í þessum þremur sýslum, Barðastrandasýslu, Dalasýslu og Snæfellsnes- sýslu, að þær eru að miklu leyti út úr samgöngum á sjó. Það eru mjög fáir staðir sem millilandaskipin eða strandferðaskipin koma á. Mikill hluti Barðastrandasýslu og mestöll Dalasýsla mundu, ef flóaferðir hættu, verða útilokaður frá öllum samgöngum á sjó. Í Dalasýslu er að eina einn staður, sem sé Búðardalur, sem strandbátarnir koma á, og þó ekki nema tvisvar, þrisvar á ári. Þá mundu samgöngurnar í Snæfellsnessýslu einnig stórversna, ef flóabáturinn legðist niður. Það er í rauninni ekki nema einn staður, Stykkishólmur, sem er í nokkurnvegin góðu sambandi við útlönd og aðrar hafnir innanlanda. Eins og nú standa sakir, má segja, að alt samræmi vanti í samgöngur á sjó hér við land, bæði millilandaferðir, strandferðir og flóabátaferðir. Þetta er alt í sundurlausum molum og af handahófi, eina og eðlilegt er, þar sem hér er engin siglingaskrifstofa, enginn siglingafróður maður stjórninni til aðstoðar.

Menn eru alment farnir að komast að þeirri niðurstöðu, að strandferðabátarnir geti ekki þrætt upp hverja vík á landinu, þess vegna lagði samgöngumálanefndin á þinginu í fyrra það til, að smærri viðkomustöðum væri slept í strandferðaáætluninni. En eg held að mér sé óhætt að segja að það hafi ekki vakað fyrir þinginu í fyrra, að ætti að fækka flóaferðunum eða gera þær óhagkvæmari, heldur þvert á móti gera þær sem hagkvæmastar um leið og strandferðunum væri fækkað. Stjórnin hefir tekið til greina tillögur samgöngumálanefndarinnar að fækka viðkomustöðum strandbátanna; tekur það eins til Breiðafjarðar og annara staða á landinu. Viðkomustöðum strandbátanna hefir talsvert verið fækkað þar. Grundarfjörður er t. d. einhver bezta höfn á Snæfellsnesi, þangað sækja. mörg skip í vondum veðrum og veit eg ekki betur en í aðsigi sé, að gera þaðan út botnvörpunga. Á þennan stað komu strandbátarnir áður, en nú hefir sá staður verið tekinn út af áætlun. Þannig gæti eg nefnt fleiri staði, bæði í Dalasýslu, Snæfellsnesssýslu og Barðastrandarsýslu. Stefnan er að því leyti eðlileg, að það er oft lítill flutningur til og frá þessum stöðum, eða að minsta kosti of lítill til þess að það borgaði sig fyrir strandbátana að tefja sig á þeim; en hún er því að eins réttmæt að flóaferðunum fjölgi, að því skapi sem strandferðunum fækkar. Það kann að vera að sumum virðist að styrkurinn í síðustu fjárlögum til gufubátsferða á Breiðafirði, sem var 7000 kr., sé nægilegur, en eg skal geta þess, að fyrir þá upphæð hefir enginn fengist til þess að taka að sér ferðirnar nema útlendur kaupmaður nokkur í Stykkishólmi, sem jafnframt hefir getað notað ferðirnar mikið í sínar eigin þarfir. Þess vegna hefir ferðunum oft ekki verið hagað eftir þörfum almenninga. Álít eg eðlilegast að sýslufélögin tæku sjálf að sér að gera út þessa báta og höguðu ferðunum eftir flutnigsþörfum almennings, en þá mætti styrkurinn ekki vera minni en 10,000 kr.

Ef fjárveitingingin í stjórnarfrumv. nær fram að ganga, er það sama sem ferðirnar séu teknar af. Með 8000 kr. styrk má búast við að fá líkar ferðir og áður hafa verið, en ef veittar verða 10,000 kr., má telja nokkurn veginn víst, að góðar flóaferðir fáist, þar sem ferðunum verður hagað eftir almennings þörfum, en ekki eftir hagsmuuum einstakra manna.

Þá hefi eg breytingartillögu á þgskj. 492. Skal eg vera stuttorður um hana. Hún fer fram á 100 kr. styrk til að viðhalda leiðarljósi á Svartatanga við Stykkishólm. Í síðustu fjárlögum voru veittar 75 kr. hvort árið til þessa leiðarljóss, en nú hefir þessi fjárveiting verið strykuð út, án þess mér séu kunnar ástæðurnar til þess, því eigi er hægt að sjá þær í athugasemdum stjórnarinnar aftan við fjárlagafrumvarpið. Á þingmálafundi í Stykkishólmi var Samþykt að skora á þingið að hækka þennan styrk upp í 150 kr. og þá jafnframt gengið að því vísu, að sami styrkur og áður yrði settur á fjárlögin.

Það hagar svo til, að skip, sem eru á leið til Stykkishólms, hafa ekkert til þess að átta sig á við innsiglinguna, ef ekki er haft leiðarljós þarna, og verða þau þá að liggja úti við Elliðaey þegar dimt er. Síðan þetta leiðarljós kom, hafa skip getað farið óhindrað alla leið inn að bryggju, þó dimt hafi verið. Mér er kunnugt um, að hreppsbúar hafa lagt að mun meira til vitans en þessum styrk nemur. Eg fer í breytingartillögunni ekki fram á eins háann styrk og æskt var eftir á þingmálafundinum, eg vil láta mér nægja að fara fram á 100 kr. Nefndin hefir haft góð orð um að veita styrk þennan, og vona eg að háttv. þm. taki vel í málið þegar þeir sjá, um hve litla upphæð hér er að ræða og viðkomandi hreppsbúar sýna í verkinu, að þeim er þetta áhugamál, með því að leggja að mörkum fé í þetta leiðarljós.