04.08.1914
Neðri deild: 34. fundur, 25. löggjafarþing.
Sjá dálk 414 í B-deild Alþingistíðinda. (430)

83. mál, styrkur fyrir Vífilsstaði

Björn Hallsson:

Eg skal ekki blanda mér í æsingaræður þær, er hér hefir bólað töluvert á, en betur færi að minkuðu, heldur að eins benda með fám orðum á ástæður mínar fyrir því, að eg greiddi ekki atkvæði við framhald 1. umræðu fjáraukalaganna.

Það var nú svo ástatt, að nafn mitt stóð undir nefndaráliti fjáraukalaganefndarinnar, en hins vegar kom tillaga sú, sem fyrir lá til atkvæða, ekki opinberlega fram fyrri en hún var lesin upp, eftir að umræðum var slitið í deildinni og því ekki kostur á að gjöra þá grein fyrir atkvæði í málinu.

Í mínu kjördæmi var talið sjálfsagt, að engin fjáraukalög lægi fyrir þessu aukaþingi. Að vísu hefir slíkt komið fyrir áður, en við Norðmýlingar vissum þess engar vonir nú, og höfðum því, sem þingmenn, eg og háttv. samþingismaður minn, ekki til flutnings neinar fjárbænir úr kjördæmi okkar. Þegar til þings kom, þá lágu fyrir fjáraukal., eins og kunnugt er, og skal eg kannast við það, að eg óttaðist ekki upphæð þeirra, eins og hún var í stjórnarfrumvarpinu og ekki heldur eins og hún var eftir tillögu nefndarinnar. En eins og undanfarin reynsla hefir sýnt, þá er oft ekki farið mikið eftir því, hvað fjárlaganefndin leggur til, heldur verður útkoman eftir atvikum við meðferð þingsins og eftir verzluninni (hrossakaupunum) innan þings.

Eg hefi einlægt verið á móti fjáraukalögum á þessu þingi, allra helzt háum, en það óttaðist eg, að þau gæti orðið, ef þessi stefna væri tekin á annað borð. Eg hafði því um tvent að velja, annað hvort að fylgja þessari skoðun minni, að afgreiða engin fjáraukalög, eða þá að sætta mig við einstöku nauðsynlegustu fjárveitingar, sem reyndar var bent á við 1. umr. að mætti veita með sérstökum heimildarlögum. Það varð nú með dræmingi ofan á í nefndinni að leggja til að afgreiða fjáraukal., vegna þess að fjáraukalaganefndin fekk ekki ábyggilegt svar frá þingflokkunum, þegar sú spurning var lögð fyrir þá utan þings. Það var ekki glögt, hvað þingið myndi vilja í þessu efni. Ef til vill yrði meiri hl. þó með því.

Eg sá, það um seinan, að rétt hefði verið að láta nefndina klofna á þessu. En þegar til atkv. kom í deildinni og eg átti um það að velja, að fylgja skoðun minni eða offra nafni mínu, sem eg hafði sett undir nefndarál., þá kaus eg þann kostinn, að greiða ekki atkvæði. Samnefndarmenn mínir, sem vanir eru þingstörfum, sögðu mér að ekki væri venja að skrifa undir fjárlaganefndarálitið með fyrirvara, þótt ágreiningur væri í nefndinni, og því hafði eg ekki gert það, þótt eg væri því ósamþykkur að ýmsu leyti.

Eg vil taka það skýrt fram, að eg hefi ekki verið í neinum flokkssamtökum um þetta mál og að eg hefi engan viljað móðga með framkomu minni, hvorki hæstv. fyrrv. ráðherra, né nokkurn mann

annan. Það hefði líka setið illa á mér, ef eg hefði viljað ganga í berhögg við hæstv. núverandi ráðherra, þar sem eg taldist einn af stuðningsmönnum hans, en honum kom þetta ekki síður við, þar sem hann átti að hafa framkvæmd laganna á hendi til næsta þings, og ætla mátti að hann vildi koma inn í þau einhverjum fjárveitingum, en það var útilokað með þessu.

Eg vona nú, að þetta nægi til þess að sýna mína afstöðu. En hvað snertir styrk þann, sem hér liggur fyrir til umræðu, þá sé eg ekki annað, en að hann sé sjálfsagður og að ekki þurfi langar ræður til að sýna það, hvað við liggur, ef hælið verður að hætta að starfa. Og eins og sagt hefir verið, er nú fjárhagur þess svo, að annað liggur ekki fyrir, ef ekki er undið að þessu nú þegar. Eg sé ekki, að það hafi neina þýðingu, að setja þetta mál í nefnd nú. Það var rætt í fjáraukalaganefndinni sálugu, og það ætti að nægja til þess, að fara ekki að tefja það frekar. Bæði þetta mál og hið næsta ætti að ganga í gegn viðstöðulaust, en meiri spurning gæti verið um tvö hin næstu þar á eftir. Þau hafa ekki verið áður í nefnd og þau vantar líka takmörk fyrir upphæðinni, svo að hugsanlegt væri, að meira fé yrði notað en til var ætlast.

Skal eg svo ekki lengja umræðurnar meira.