06.09.1915
Efri deild: 53. fundur, 26. löggjafarþing.
Sjá dálk 786 í B-deild Alþingistíðinda. (905)

141. mál, þingfararkaup alþingismanna

Flutnm. (Guðmundur Björnson) :

Hv. þm. Ísaf. (S. St.) vjek því að mjer, að jeg hefði talið það ranglátt, að klípa svo af dagpeningum starfsmanna þjóðarinnar, að þeir biðu beinan skaða á ferðum sínum í þarfir hennar. Þótti honum það lítt sitja á mjer, að ætla nú að gjalda illt með illu, og láta sams konar ranglæti koma niður á alþingismönnum, sem jeg teldi embættismennina beitta.

Til þessa er því að svara, að telji Alþingi fjárhag þjóðarinnar svo komið, að eigi sje ráð á að borga embættismönnum hærri dagpeninga en svo á ferðum þeirra í þjóðarþarfir, að þeir hljóti að greiða meira eða minna úr eigin vasa, ef vansalaust á að vera fyrir þá sjálfa og þjóðfjelag það, sem þeir vinna fyrir, þá er ekki um það að fást. En ef svo er komið hag landsins, þá sýndist það langsæmilegast, að þingið byrjaði á sjálfu sjer, og þingmenn drægju eitthvað af kaupi sínu, til annara landsþarfa, eins og jeg fer fram á. Hv. þm. Ísaf. (S. St.) upplýsti það í ræðu sinni, að kauphækkunin 1912 hefði í raun rjettri verið allt of lítil; hún hefði átt að rjettu lagi að vera sú, að þingmenn hefðu 18 kr. á dag. Þetta er merkileg upplýsing, og ekki ólíklegt, að sumum landsmönnum þyki fróðlegt að fá hana.

Eitt í þessu máli er sjerstaklega eftirtektarvert.

Það gægðist sú merkilega skoðun fram hjá hv. þm. Ísaf. (S. St.), að þingmenn væru embættismenn, og kaup þeirra væri eigi ætlað til að standast kostnað við burtveru þeirra, heldur væri það beinlínis laun. Hvað mun þjóðin segja um, að gengið sje inn á þá braut, að gjöra þingmennina að launuðum embættismönnum? Jeg ætla ekki að svara því; það er rjettast hún svari því sjálf. Það er annars fleira, sem bendir í þá átt, að farið sje að skoða þingsetuna sem embætti. Það er t. d. farið að veita þingmönnum og ekkjum þingmanna eftirlaun, og hví skyldi þá þingmönnunum sjálfum verða gjört lægra undir höfði? Það er líka sannast að segja, að gangi sú tillaga í gegn, sem hreyft var á þinginu 1912, að þingmenn skuli hafa 18 kr. á dag, þá fer þingsetan ekki að verða svo ljelegt embætti. Og sannlega má vænta þess, að þessi tillaga verði brátt endurvakin, ef ekki er að gjört.

Skal jeg svo eigi fleira mæla að sinni. Jeg veit, að tvær hinar fyrri áætlanir mínar rætast, og jeg spái því, að hin þriðja rætist líka. Og þá er frv. þó eigi til einskis fram komið. Málið hlýtur að vekja athygli þjóðarinnar, og þá er mikið fengið.