14.07.1917
Neðri deild: 10. fundur, 28. löggjafarþing.
Sjá dálk 307 í C-deild Alþingistíðinda. (2634)

50. mál, stofnun landsbanka

Björn Stefánsson:

Veigamesta ástæðan móti frv. er sú, að eðlilegt sje, að bankastjórnin sje látin ráða, hvar útibúið sje sett. Hún hefir eðlilega mestu skilyrðin til að meta, hvar þörfin væri mest. Vjer hefðum ekki kornið með þetta frv., ef vjer hefðum þorað að treysta kunnugleika hins æðsta úrskurðarvalds í málinu. Vjer vissum, að búið var að semja reglugerð fyrir bankann á Seyðisfirði, en hins vegar, að stjórnin myndi tæplega ganga á móti ákveðnum tillögum bankastjórnarinnar. Þetta atriði gerði það því ótryggilegra að skilja svo við málið, er ekki var víst, að bankastjórninni væri það kunnugt, að Sunnmýlingar hefðu ríkari þörf og rjéttlátari kröfur til að hafa útibúið hjá sjer en á Seyðisfirði.

Hv. 1. þm. N.-M. (J. J.) hneykslaðist á því, að Sunnmýlingar hefðu gert út menn til að hafa áhrif á málið. En þetta sýnir að eins lifandi áhuga, sem bygður er á brýnni þörf. Hv. 2. þm. N.-M., (Þorst. J.) kom það kynlega fyrir, að þetta mál kom inn á þing. Mjer kom kynlega fyrir, að hann skyldi segja slíkt, því að honum var kunnugt um, að málið mundi verða flutt inn á þingið. Jeg hafði minst á það við hann, til þess að grenslast eftir, hvort hann sæi ástæðu til að rísa upp á afturfæturna af þeim sökum. En að öðru leyti vil jeg ekki herma tveggja manna tal. Hann talaði um hreppapólitík. Ef hann vildi líta í 8 þingmálafundargerðir úr Suður-Múlasýslu, mundi hann sjá, að á 6 fundum hefir verið samþykt að láta alla deilu um staðinn niður falla og fela bankastjórn og landsstjórn að setja bankaútibúið á heppilegan stað. Á fundinum á Eskifirði var raunar samþykt að leggja áherslu á að fá útibúið á Eskifjörð, en það var af þeirri ástæðu, að eftir því, sem sakir stóðu í vetur, skildu menn alment svo, að ekki væri um nema Seyðisfjörð og Eskifjörð að velja, og vildu þá auðvitað halda fast við Eskifjörð. Á Norðfjarðarfundinum var að vísu samþykt að reyna að fá bankann á Norðfjörð, en það var mest til þess að sýna, að þeim Norðfirðingum væri það hentugast, eins og líka gefur að skilja. Margir Norðfirðingar mundu láta sig litlu skifta, hvort bankinn kemur á Seyðisfjörð eða Eskifjörð; samgöngur eru líkar við þá staði báða, þó miklu betri á landi við Eskifjörð, en þó eru fleiri, sem sjá það og játa, að þeim er betra að hafa banka til beggja hliða. Auk þess hafa þeir fullan skilning á því, að framfarir annara hreppsfjelaga innan þeirra eigin sýslufjelags, er bæði beinn og óbeinn hagnaður fyrir þá.

Reyðarfjörður er síldarsælastur allra Austfjarða, og um útgerðartímann eru tæplega meiri ferðir norður en suður.

Hv. 2. þm. N.-M. (Þorst. J.) nefndi líka Fáskrúðsfjörð. En þeir hafa alls ekki beðið um bankann til sín, heldur eindregið krafist þess, að hann yrði settur á Eskifjörð, þótt þeir sjálfsagt helst mundu vilja fá útibúið til sín, en þeir eru svo sanngjarnir að krefjast þess ekki, af því að lega fjarðarins er svo óheppileg. Hann sagði enn fremur, að þetta væri áhugamál allra Norðmýlinga. Þetta er djarft. Jeg get þá sagt honum, að á fundi fulltrúaráðs kaupfjelags sýslnanna, sem til teljast 3 hreppar úr Norður-Múlasýslu og 3 úr Suður- Múlasýslu, var gerð sú krafa, að útibúið yrði sett á Reyðarfirði, en þegar þeir heyrðu, að þetta mundi tæplega fást, þá sendu þeir símskeyti til stjórnarráðsins og kröfðust þess, að útibúið yrði sett á Eskifjörð, en undir símskeytið skrifuðu 15 menn, þar af 9 Norðmýlingar og 6 Sunnmýlingar. Það er því að taka munninn nokkuð fullan að segja, að það sje ósk allra Norðmýlinga, að útibúið yrði sett þar. Til hvers var og sami hv. þm. (Þorst. J.) að biðja um akbraut til Úthjeraðsins? Ekki verður hún notuð til að aka eftir henni af Seyðisfirði. Auðvitað af því, að þeir vilja samgöngur við Reyðarfjörð, og til þess að geta notað Fagradalsbrautina. Þeir sjá, að Reyðarfjörður er framtíðarstaðurinn, og vilja fá þau samgöngutæki, að þeir geti snúið viðskiftum sínum þangað. Jafnvel úr Hjaltastaðar þinghá má komast með vagna alla leið til Reyðarfjarðar. Þetta veit jeg, að hv. þm. vefengir ekki.

Hv. þm. (Þorst. J.) sagði, að Austur-Skaftfellingum stæði á sama um málið. Þetta er ekki satt; mjer er kunnugt um, að þeir vilja, að útibúið sje á Eskifirði, og mun þm. þeirra sanna það með mjer, og er það eðlilegt sökum þess, að það munar þá einni póstferð á vetrum. Pósturinn gengur rakleitt til Eskifjarðar, og snýr svo við þaðan daginn eftir, svo að þeir geta fengið brjef sín afgreidd með sama póstinum, en frá Seyðisfirði myndu þeir þurfa að bíða eina póstferð.

Það hefir verið lagt til, að málið gengi til allsherjarnefndar. Jeg hefði nú reyndar búist við því, að málið gæti gengið fram nefndarlaust. Jeg veit, að allir kunnugir vita, að þetta er rjettlát krafa og ætti því að geta gengið fram án nánari athugunar, en úr því að mótmæli hafa komið fram, þá tel jeg rjettara, að málinu verði vísað til nefndar.