08.09.1919
Neðri deild: 58. fundur, 31. löggjafarþing.
Sjá dálk 335 í B-deild Alþingistíðinda. (95)

1. mál, fjárlög 1920 og 1921

Magnús Guðmundsson:

Jeg á hjer tvær brtt., aðra á þgskj. 689 og hina á þgskj. 690.

Um fyrri till. get jeg verið fáorður, því fjárveitinganefnd hefir fallist á hana. Býst jeg við, að nokkru hafi ráðið þar um, að einn maður a. m. k. í nefndinni er svo kunnugur í Holts- og Haganeshreppum, að hann veit, hve erfitt er að ná þar í lækni. Ástæður eru þannig, að það er bæði langt til læknis og í öðru lagi oft mjög vont að komast til læknis nema á sjó, því svo miklum dyngjum hleður stundum niður af snjó á þessum slóðum, að ótrúlegt er þeim, sem ekki þekkja til. Er þá annaðhvort, að fara eftir lækninum til Siglufjarðar eða Hofsóss. Siglufjarðarlækniriun fæst oft og tíðum alls ekki, því hann er venjulega svo önnum kafinn. Er þá löng leið og erfið á hinn staðinn. Vona jeg, að deildin sjái, hve mikil sanngirni mælir með því, að þessi litli styrkur sje veittur.

Brtt. á þgskj. 690 er um að veita 50,000 krónur til raforkuveitu á Hólum í Hjaltadal. Jeg veit, að sumum hv. deildarmönnum muni þykja upphæðin nokkuð há. En jeg vil fullvissa hv. deild um, að jeg mundi ekki fara fram á þetta við hv. deild, ef það væri ekki sannfæring mín, að þessu fje væri eigi á glæ kastað, heldur að það komi aftur óbeinlínis í ríkissjóðinn í minkuðum gjöldum.

Skólinn þarf að minsta kosti 20 smálestir kola árlega. Og auk þess er brent taði, sem í sjálfu sjer er enn dýrara að nota til eldsneytis, og er óhæfilegt í bændaskólahúsi, sem á að vera til fyrirmyndar. En þótt því sje slept og kolin að eins talin, þá nemur sú upphæð minst 8000 kr. á ári, því óhætt er að reikna smálestina á 400 kr., komið heim til Hóla. Og núna á stríðstímunum hefir það kostað miklu meira. Mjer er líka kunnugt um, að kolin hafa oft viljað ódrýgjast á leiðinni heim að staðnum. Þau hafa verið send í pokum, og þeir oft ekki verið nema hálfir þegar heim kom. Það minsta, sem með þarf af steinolíu til staðarins, eru 10 tunnur á ári, og geta þær ekki kostað minna en 1000 kr., þangað komnar. En þetta sparaðist hvorttveggja ef raforkuveitan kæmist á. En þó sparnaðurinn yrði ekki nema 5000 kr. á ári, í stað 9000 kr. eins og hjer er sýnt fram á, eða maður gerði m. ö. o. ráð fyrir, að kostnaður við kola- og steinolíukaup minkaði úr 9000 kr. niður í 5000 kr., þá ætti fyrirtækið samt að geta borgað sig á 20 árum með 5% afborgun, eða 2500 kr. á ári.

Jeg veit ekki, hvort hv. nefnd getur tekið þessar upplýsingar gildar frá mjer, þótt mjer sje hins vegar fullkunnugt um, að skólinn þarf að m. k. þetta, sem jeg tiltók af kolum og steinolíu. Og jeg vona að þegar hv. deildarmenn greiða atkv. um þetta, þá athugi þeir það um leið, að hjer er um fyrirtæki að ræða, sem áreiðanlega borgar sig.