15.03.1924
Neðri deild: 24. fundur, 36. löggjafarþing.
Sjá dálk 1182 í B-deild Alþingistíðinda. (426)

38. mál, gengisviðauki á ýmsa tolla og gjöld

Frsm. minni hl. (Halldór Stefánsson):

Menn hafa orðið hjer sammála að mörgu leyti, og þó ósammála nokkuð. Menn hafa verið sammála um það alment, að tollar sjeu í eðli sínu ranglátir og það sje hart og neyðarúrræði að leggja þá á frekar en þegar er orðið. Aftur hefir menn greint á um grunninn og yfirbygginguna, getu einstaklingsins og heildarinnar. Menn viðurkenna, að grunnurinn, almenningshagurinn, sje veikur og hæpið, hvort hann þolir meiri álögur. Samt eru ýmsir, sem mæla með frv. og telja það nauðsyn fyrir ríkið. Það er vitanlegt, að hagur ríkissjóðs er líka hæpinn. En ef maður trúir því, að ríkið hafi frekar tök og úrræði til þess að fleytast yfir örðugustu tímana, þá er einsætt að taka til þeirra ráða. Það virðist miklu vænlegra, að ríkið geti fleytt sjer með fjelagsstyrk sínum og lánstrausti því, sem enn er óeytt, heldur en þeir af almenningi, sem tæpast eru staddir, og því beri að setja hjer punkt við strax. Okkur hv. 1. þm. Reykv. (JÞ) ber hjer á milli, hvort setja eigi punktinn strax eða fresta því, — jeg meina þann punkt, að leggjast ekki þyngra á ofþyngdan hag almennings. Sami ágreiningur er milli mín og hv. þm. Ak. (BL), hvort þann punkt eigi að setja í dag eða á morgun. Jeg vil setja hann í dag; byrgja brunninn áður en slys er af orðið.

Hæstv. atvrh. (KlJ) sagði, að þetta væri stefnumál fyrir minni hlutanum. Það er það að nokkru leyti, en þó ekki eins og hann hyggur. Jeg að minsta kosti fyrir mitt leyti álít, að tolla verði að hafa með beinum sköttum, eins og nú hagar. En ranglæti tollanna má ekki keyra svo úr hófi sem hjer. Það er ekki það eitt, að þungavörutollurinn kemur illa niður og er ranglátur, heldur og sú aðferð, að tolla alt með því eina takmarki að ná tekjum í ríkissjóð. Sú tollstefna er fordæmanleg, og vita þó, að fjöldi fátækra heimila líður skort á öllum sjálfsögðum lífsþægindum. Það er hart fyrir fjölskyldu með mörgum börnum að geta ekki veitt sjer neitt til framfæris, hvorki til fæðis nje fatnaðar, án þess að ríkissjóður skuli leggjast þar ofan á. Það, sem ágreiningurinn er um, er það, hvort grunnurinn þoli að veikjast meira eða ekki. Hvort draga skuli að setja punktinn þangað til grunnurinn hrynur undan byggingunni.