23.02.1925
Neðri deild: 14. fundur, 37. löggjafarþing.
Sjá dálk 1163 í B-deild Alþingistíðinda. (392)

10. mál, lán úr Bjargráðasjóði

Frsm. (Halldór Stefánsson):

Í greinargerð frv. þessa, og sömuleiðis við 1. umr. þess, var gerð ítarleg grein fyrir ástæðum þeim, sem lægju til grundvallar fyrir því. Má því að miklu leyti nægja að vísa til þess. Í raun og veru er frv þetta ekki annað en ákvæði um það, hvenær bjargráðasjóðurinn skuli taka til starfa og hvernig hann skuli starfa. Nefndin hefir athugað frv. þetta í sambandi við bjargráðasjóðslögin og hvergi getað fundið, að það komi í bága við þau. Telur hún frv. vera mjög í samræmi við tilgang laganna, sem sje ýmist að bæta úr vandræðum eða afstýra vandræðum.

Að vísu er sjóður þessi ekki orðinn mjög stór ennþá. En fyrir þá skuld er þó ekki ástæða til að láta fje hans ónotað. Í árslok 1923 var hann nálægt 640 þús. kr. Árlegt tillag til hans er um 48 þús. kr. og vextir árlega rúml. 20 þús. kr. Eykst hann því á ári um 70 þús. kr. og verður orðinn eftir 4 ár nálægt 1 miljón.

Það hafa komið fram ýmsar till. um sjóð þennan, eins og t. d. að sameina hann ellistyrktarsjóðnum. En það er ekki í samræmi við tilgang sjóðsins, og getur því ekki samrýmst, að minsta kosti ekki nema lögunum sje breytt. Sömuleiðis hefir komið til mála að leggja bjargráðasjóðinn inn í ræktunarsjóðinn, en um það gildir hið sama og hinn sjóðinn, að þá þyrfti að breyta lögum hans. Enda er ræktunarsjóðurinn ekki fjárþurfi, eða að minsta kosti er það á valdi þingsins, að svo sje ekki.

Um einstakar greinar frv. hefi jeg lítið að segja. 1. gr. þess kveður á um það, í hvaða tilgangi sje heimilt að veita lán úr sjóðnum, og er það fyrst og fremst til hreppa eða bæjarfjelaga, sem eru nauðulega stödd vegna afleiðinga heimsstyrjaldarinnar miklu, eða af öðrum ófyrirsjáanlegum atvikum. Í öðru lagi er heimilt að veita fóðurbirgðafjelögum eða kornforðabúrum lán. Þetta hvorttveggja er í fullu samræmi við þann tilgang bjargráðasjóðsins að koma í veg fyrir þröng eða hallæri. Í þriðja lagi er heimilt að veita hreppsfjelögum lán til þess að koma á hjá sjer bústofnslánadeildum, í því skyni að veita fátækum bændum lán með góðum kjörum, til þess að auka bústofn sinn. Hefir þetta verið töluvert tíðkað á Austurlandi og hefir þótt mjög vel reynast, og hefir því farið í vöxt á síðari árum. Er því þörf á ódýru lánsfje í þessum tilgangi, enda mjög vel samrýmanlegt við tilgang sjóðsins.

Þau takmörk, sem sett eru um lán til hinna einstöku hjeraða í bjargráðasjóðslögunum, eru tekin til greina í 6. gr. frv. þessa, þar sem rjettur hjeraðanna til lána úr sjóðnum er miðaður við sömu takmarkanir, sem um það eru settar í bjargráðasjóðslögunum.

Sje jeg svo ekki ástæðu til að fara fleiri orðum um frv. þetta, en vænti, að það gangi greiðlega fram.