12.04.1926
Efri deild: 48. fundur, 38. löggjafarþing.
Sjá dálk 270 í C-deild Alþingistíðinda. (2072)

97. mál, kvennaskólinn í Reykjavík

Frsm. meiri hl. (Ingibjörg H. Bjarnason):

Jeg skal ekki lengja umr. mikið. En hv. 3. landsk. (JJ) hefir gefið mjer tilefni til nokkurra athugasemda. Hann telur yfirsjón, að ekki skuli getið um það, hver þessi meiri hl. sje, sem flytur frv., og gæti það valdið misskilningi. Jeg hefi nú reyndar tekið það fram í framsöguræðu minni áðan, en skal þó lýsa yfir því, að meiri hl. er hv. þm. Seyðf. (JóhJóh) og jeg, en minni hl. er hv. 3. landsk. (JJ). En háttv. þm. var vel kunnugt um, að til stóð að prenta frv. og það þoldi enga bið, sökum þess að það var svo seint á ferðinni. Hefir verið sýnt fram á, að það getur eins orðið að lögum fyrir það. Mun svo hafa verið um ýms önnur mál, og það þótt þau væru ekki eins kunn og þetta.

Það er nú að bera í bakkafullan lækinn að fara að taka upp aftur hið sama og umr. snerust um í fyrra, enda þótt ræður tveggja hv. þm. hafi gefið tilefni til þess. Þó ætla jeg að gera hjer örlitlar athugasemdir.

Jeg hefi nú þegar gert fulla grein fyrir því, sem hv. þm. var vel kunnugt áður, hver væri meiri og hver minni hl. Mjer þykir leitt, að svo skýr maður, sem hv. 3. landsk. (JJ) er, skuli ekki beita skarpleik sínum til þess að sjá, hver sje munurinn á almennum unglingaskóla og kvennaskóla, þar sem kenna á konum það, er þær þurfa að læra, til þess að geta gegnt skyldum sínum og störfum í lífinu. En jeg ætla ekki að fara út í það nú. Þetta kemur líklega af líkamlegri eða andlegri sjóndepru hjá honum.

Hv. 1. landsk. (SE) var að reyna að villa mönnum sýn, eins og í fyrra, með því að segja, að skólinn væri nú vel rekinn og mundi ekkert batna, þó að hann yrði ríkisskóli. En jeg vil stuttlega benda honum á það, að lengi getur gott batnað eins og vont versnað. Og það, að skólarnir eru þektir að góðu einu, ætti að gera þá þeim mun verðugri heldur en ef hið gagnstæða mætti um þá segja. En besta tryggingu fyrir því, að bæði einstaklingum og almennum fyrirtækjum gangi vel, tel jeg vera það, að hin fjárhagslega afkoma þeirra sje sæmilega trygð og menn eigi ekki alt undir dutlungum þeirrar stjórnar og þings, er í það og það skiftið, situr við völd.

Aukin útgjöld. Það er gamla grýlan. En menn ættu aðeins að lesa frv. betur niður í kjölinn, áður en þeir nota þá grýlu til þess að slá niður sanngjarnar og sjálfsagðar kröfur. En hjer er ekki mikið í húfi. Af þeim ástæðum þurfa menn ekki að kvíða fyrir miklum útgjöldum.

Það hefir verið minst á það undir þessum umræðum, að í þinginu sje nú á ferðinni frv. um lærðan skóla. Ef það verður samþ., leiðir það að sjálfsögðu af sjer, að gagnfræðaskóli verður settur á stofn hjer. En auðvitað á ríkissjóður ekki frekar að taka hann á sína arma en sambærilega skóla annarsstaðar á landinu.

Jeg get upplýst, að kvennaskólinn hjer getur, með sáralitlum breytingum, veitt sömu fræðslu og gagnfræðaskólar. Mundu þá stúlkur þær, sem af efnalegum ástæðum ekki gætu haldið áfram lengur en í gagnfræðaskóla, leita til Kvennaskólans í Reykjavík og fá þar í efri bekkjunum þá mentun, er svarar til gagnfræðanáms, auk þeirrar sjermentunar, sem Kvennaskólinn í Reykjavík veitir öllum nemendum sínum. Get jeg sannað hv. þm. þetta hvenær sem er.

Háttv. þm. A.-Húnv. (GuðmÓ) þótti munurinn mikill á launakjörum við skóla þessa. Reyndar er jeg ekki nægilega kunnug þar nyrðra til þess að dæma um það, hvort þar er um ósanngjarnan mismun að ræða, því eins og sumir hv. þm. hafa rjettilega tekið fram, þá er svo miklum mun ódýrara að lifa á Blönduósi en í Reykjavík, og munu launin vera miðuð við það. Jeg býst þá við, að það sje nokkuð sanngjarnt að viðbættri dýrtíðaruppbót. Þess ber og að gæta, að á Blönduósi eru flestir kennararnir fastakennarar, en hjer í Reykjavík eru það aðeins forstöðukonan, kenslukonan í hússtjórnardeild skólans og loks einn fastur kennari, forstöðukonunni til aðstoðar, sem frv. gerir ráð fyrir, að í forföllum hennar hafi stjórn skólans á hendi.