29.03.1926
Neðri deild: 43. fundur, 38. löggjafarþing.
Sjá dálk 232 í B-deild Alþingistíðinda. (54)

1. mál, fjárlög 1927

Atvinnumálaráðherra (MG):

Jeg hefi komið með 1 brtt. við 23. gr., um það, að ríkissjóður greiði halla þann, sem verða kann á tilraunum S. Í. S. af að senda frosið kjöt á erlendan markað. Jeg skal geta þess út af þessu, að síðasta tilraun tókst illa; það varð halli á henni, en ástæðan til þess var einkum sú, að skipið, sem leigt var, reyndist óhentugt, svo að það varð hlutfallslega dýrt að koma kjötinu út. Geri jeg ekki ráð fyrir, að nú verði leigt sjerstakt skip til þessa, heldur er ætlast til, að „Gullfoss“ fari norður að Hvammstanga 1–2 ferðir til að taka kjöt í kælirúm sitt.

Það skiftir miklu máli, að þessar tilraunir falli ekki niður, því að þær hafa góð áhrif á markaðinn í Noregi, og eins er heppilegt fyrir sölumenn kjötsins í Englandi, að eitthvað verði flutt þangað í ár, svo að notkun þess þar falli ekki niður. Ástæðan til þess, að ekki er ætlast til að fá sjerstakt leiguskip nú í ár, er sú, að það var reynt til þrautar að fá hentugt skip síðastliðið sumar, en það tókst ekki, og býst jeg ekki við, að það mundi ganga betur í ár, og allir hlutaðeigendur líta svo á, að ekki sje gerandi að leigja aftur sama skipið. Jeg geri mjer von um, að lítill eða enginn halli verði á útflutningnum, þótt ekki sje mögulegt að fullyrða neitt um það, en jeg vil segja það, að þótt dálítill halli kynni að verða á þessu, þá væri það tilvinnandi, enda getur hallinn, ef svo er farið að sem jeg hefi lýst, ekki orðið nema smámunir. Hallinn á útflutningi hins frysta kjöts í fyrra varð auðvitað miklu meiri vegna þess að kjöt var þá svo dýrt í Noregi. Kjötverðið var sem sje 50% hærra eftir gullverði 1925 en 1924.

Hv. frsm. (TrÞ) hefir farið hlýjum orðum um þessa brtt., svo að jeg ætla ekki að ræða frekar um hana.

Þá er mitt nafn við aðra brtt., en þar sem jeg er síðastur í röðinni af flm. hennar, þá hirði jeg ekki að ræða um hana, því að jeg geri ráð fyrir því, að aðalflm. hennar mæli fyrir henni.

Um brtt. nefndarinnar við 16. gr. get jeg verið fáorður. Mjer þykir vænt um, að nefndin hefir fallist á að hækka styrkinn til sandgræðslunnar um 15 þús. kr., enda á að kaupa 2 jarðir og girða lönd þeirra. Hefir það sýnt sig að það er oft nægilegt að girða til þess að varna sandfoki, þótt ósjaldan þurfi einnig að hlaða garða fyrir sandinn. Og svo mun það verða á jörðum þeim, sem hjer er um að ræða og báðar eru komnar í eyði vegna sandágangs.

Til langframa er tryggast að girða sandsvæðin, því að ef sandgræðslulöndin eru ekki friðuð, sjerstaklega fyrir sauðfje, sýnir reynslan, að sauðfje rífur upp hinn smágerða gróður, sem heldur sandinum saman og varnar foki. Þeir sem sjeð hafa eyðileggingar sandfoksins og síðan verið vitni að áhrifum friðunarinnar, munu ekki sjá eftir því fje, sem fer til sandgræðslunnar.

Jeg get ekki verið því mótfallinn að kaupa Sigríðarstaðaskóg í Ljósavatnsskarði, þótt jeg hafi ekki sjeð hann. En kunnugir menn segja skóginn mjög álitlegan. Verði skógurinn keyptur, verður að girða hann ekki síðar en 1928 og fela hann umsjá skógarvarðarins á Vöglum, enda er skamt milli Sigríðarstaða og Vagla.

Mjer þykir leitt, að hv. fjvn. hefir fært niður styrkinn til skipulags bæja og kauptúna. Þessi gjaldaliður hefir ætíð verið olnbogabarn hv. fjvn. Hann var feldur alveg niður 1924 og nú er hann færður allverulega niður. Það er svo með þessar framkvæmdir, að margir kaupstaðir vilja fá aðstoð til skipulagsuppdráttar, og getur stjórnin ekki neitað beiðnum þeirra, því að lög mæla svo fyrir, að þorp og kaupstaðir fái þessa aðstoð, og verður að borga hana úr ríkissjóði. Skoða jeg þennan lið áætlunarlið og álít stjórnina vítalausa, þótt hún fari hjer fram úr áætlun.