04.05.1926
Efri deild: 66. fundur, 38. löggjafarþing.
Sjá dálk 1109 í B-deild Alþingistíðinda. (688)

7. mál, fræðsla barna

Ingibjörg H. Bjarnason:

Þegar þetta stóra frv. kom til deildarinnar og var vísað til mentamálanefndar, var okkur ljóst, að svo var áliðið þingtímans, að flýta yrði málinu sem mest ef það ætti að verða að lögum á þessu þingi. En það er hjegómi einn að vísa málinu svo seint til einhverrar nefndar, að álit hennar geti ekki orðið nema nafnið tómt.

Nefndin hefir átt tal við fræðslumálastjóra, skólastjóra barnaskólans og ýmsa fleiri, er skyn bera á þetta mál, og í samráði við þá hefir nefndin stilt svo í hóf brtt. sínum, sem unt var, til þess að setja ekki fót fyrir frv. Till. okkar eru til bóta á frv., án þess þó að raska grundvelli þess. Við áttum og fund með mönnum úr mentmn. hv. Nd., og höfðu þeir ekkert sjerlegt við brtt. okkar að athuga, en óskuðu að frv. yrði ekki tafið nje gerðar á því þær breytingar, er deilum gætu valdið.

Það, sem virðist nú aðallega vera þyrnir í augum hæstv. forsrh. og annara hv. deildarmanna, er, að haldið sje að börnum að lesa eitthvað annað en þessar þurru lexíur, sem oft eru misjafnlega framreiddar. Við vildum með brtt. okkar reyna að bæta úr því, sem því miður er ekki svo fátítt, að unglingar á fermingaraldri hafa ekki litið í Íslendingasögur og þekkja varla nöfn á þeim. Okkur fanst fara vel á því, að kennarar hefðu þetta á bak við eyrað, að börnin ættu og mættu lesa fleira en lexíurnar. Jeg er því viss um, að þessi brtt. okkar er til bóta og að hún er framkvæmanleg.

Að gefnu tilefni tel jeg æskilegt, að frv. hefði fylgt frá hv. Nd. ummæli eða úrskurður um það, að engu mætti hagga í því. Mundi það hafa sparað fundarhöld, heilabrot og erfiði.

Um brtt. við 20. gr., þá er það vitanlegt, að ekki er hvert barn fábjáni, þótt því sje ekki ætlandi að læra meira en lestur og skrift. Jeg vildi helst, að það hefði verið bætt við þá grein, að slíkum börnum væri kent eitthvert handverk. En það, sem hamlaði því, að við hættum þessu við greinina, er að ekki er enn ráðið fram úr, hvað á að gera við þessi vanmeta börn, þótt það mál þarfnist skjótrar úrlausnar. því að mörg eru þau börn á öllu landinu sem svo er ástatt um.

Hvað dæmi það snertir er hv. 1. þm. Eyf. (EÁ tók í ræðu sinni, þá er það leiðinleg ljósmynd af kunnáttu sumra barna hjer í höfuðstaðnum eftir 4–5 ára nám. Ef nokkuð sannar átakanlega, að það þurfi að leggja meiri rækt við kenslu barna, þá er það þetta dæmi. Það þarf að gera meira en að telja upp, hvaða námsgreinir skuli kendar. Það þarf aðhald handa kennurum, til þess að þeir láti börnin hnýsast í fleiri bækur en kenslubækurnar einar.