06.05.1926
Efri deild: 68. fundur, 38. löggjafarþing.
Sjá dálk 1118 í B-deild Alþingistíðinda. (695)

7. mál, fræðsla barna

Ingibjörg H. Bjarnason:

Jeg á viðaukatill. á þskj. 510. En þar sem jeg náði ekki tali af meðnefndarmönnum mínum, greip jeg til þeirra úrræða að láta till. koma fram frá minni hl. mentmn. Það stendur nú svo á, að í nokkrum lögum, hliðstæðum frv. þessu, standa undanþáguákvæði, er heimila konum að skorast undan kosningu í opinberar trúnaðarstöður og nefndir. Undanþáguákvæði þau, er snerta konur sjerstaklega í lögum hliðstæðum frv. því, sem hjer liggur fyrir, standa þar í óþökk flestra kvenna, og enda þótt konur aðeins hjer í Reykjavík hafi opinberlega látið óánægju sína í ljós með áskorunum þeim, er Alþingi hafa borist á þessu þingi frá 6 fjölmennum kvenfjelögum hjer í borginni, þá hika jeg ekki við að lýsa því yfir, að langflestar hugsandi og þroskaðar konur skoða það sem móðgun og vantraust á konum yfirleitt að láta þessi undanþáguákvæði haldast í lögum. Jeg skal svo, með leyfi hæstv. forseta, lesa upp áskoranir þær, sem Alþingi hafa borist nú og snerta áðurnefndar undanþágur frá skyldum að því er snertir konur sjerstaklega.

Það er þá fyrst: „Stjórn og fulltrúaráð Bandalags kvenna skorar á Alþingi að nema úr öllum þeim lögum, er snerta kosningar í opinberar trúnaðarstöður, ákvæði um, að konum beri, frekar en körlum, rjettur til að skorast undan að taka við kosningu.“

2. „Fjelagið Hvítabandið skorar á Alþingi að nema burt úr öllum þeim lögum, er snerta kosningar í opinberar trúnaðarstöður, ákvæði um, að konum beri, frekar en körlum, rjettur til að skorast undan kosningu.“

3. „Árskorun til Alþingis frá Yngri deild Hvítabandsins um að nema úr lögum, er snerta kosningar í opinberar trúnaðarstöður, öll þau ákvæði, er gefa konum rjett til að skorast undan kosningu.“

4. „Stjórn verkakvennafjelagsins Framsóknar skorar á Alþingi að nema úr lögum öll ákvæði, er heimila konum — fremur en körlum — að skorast undan að taka við kosningu í opinberar trúnaðarstöður.“

5. „Kvenrjettindafjelag Íslands skorar á Alþingi að fella úr öllum þeim lögum, er snerta kosningar í opinberar trúnaðarstöður eða nefndir, þau ákvæði, að konum beri, fremur en körlum, rjettur til að skorast undan að taka við kosningu.“

6. „Stjórn Thorvaldsensfjelagsins skorar á Alþingi að nema burt úr öllum þeim lögum, er snerta kosningar í opinberar trúnaðarstöður, ákvæði um, að konum beri, fremur en körlum, rjettur til að skorast undan kosningu.“

Meðlimir þessara fjelaga, sem eru lauslega talið um 2250 að tölu og hafa sent Alþingi áskoranir þessar, eru þess albúnir að taka afleiðingunum.

Jeg vil ekki vera að hafa yfir aftur það, sem jeg sagði hjer við 3. umr. í öðru máli, frv. til laga um kosningar í málefnum sveita og kaupstaða. Þá bar jeg fram till., sem fór í líka átt og áskoranir þær, er jeg las upp áðan, enda er það, eins og jeg þegar hefi tekið fram, í vanþökk kvenna, að undanþága þessi skuli enn vera í lögunum. Jeg vil undirstrika þetta enn betur í sambandi við frv. þetta, og því er það, að jeg ber fram þessa viðaukatill. á þskj. 510. Jeg vil, að deildin felli úrskurð um þetta atriði, sem till. hljóðar um:

„Skylt er bæði honum og körlum, sjálfum sjer ráðandi, yngri en 60 ára og heilum og hraustum, að taka við kjöri í skólanefnd.“

Jeg álít, að þetta mál þurfi ekki skýringar við. En það fer illa á því, að sama samkundan, sem fyrir nokkrum árum veitti konum fullkomið jafnrjetti við karlmenn, skuli finna ástæðu til þess að halda í lögum dularklæddri vantraustsyfirlýsingu á kvenþjóðinni. Nei, kvenfólkið er þess albúið að taka á sig skyldurnar. Því að til hvers er rjetturinn, ef ekki fylgja neinar skyldur? Jeg skal taka það fram, að jeg hefi það mikið traust á karlmönnunum, að eins og þeir í öllum atriðum hafa verið fúsir til að veita konum rjett, þá muni þeir ekki vilja þröngva konunum frekar en körlum til þess að taka á sig slík störf sem þessi. Jeg tel það ómaklega aðdróttun í garð karlmanna, og trúi því ekki fyr en jeg tek á. En jeg skal taka það fram, að undanþágubeiðni getur alveg eins komið frá körlum eins og konum. Og ef frambærilegar ástæður koma fyrir henni, þá á vissulega að taka hana gilda.

Það er því í öruggu trausti á skilningi manna á þessu og með vissu um, að konurnar eru sjer þess meðvitandi, að á þeim hvíla skyldur, sem að vísu geta verið erfiðar á stundum, að jeg ber þessa till. fram. Því að enginn veit, hvað hann getur, fyr en á reynir.

Jeg ætla svo ekki að fjölyrða um þetta, því að málið skýrir sig sjálft. Konur í Reykjavík hafa nú sent Alþingi áskoranir um að veita þeim þennan rjett, eða aukning rjettar, og jeg vona því, að hv. þdm. sýni skilning sinn á þessu máli og samþykki till. á þskj. 510.