23.04.1926
Neðri deild: 60. fundur, 38. löggjafarþing.
Sjá dálk 1288 í B-deild Alþingistíðinda. (881)

82. mál, hlunnindi handa nýjum banka

Tryggvi Þórhallsson:

Það eru aðeins fáeinar athugasemdir út af ræðum hv. frsm. meiri hl. fjhn. og ræðu hæstv. fjrh.

Það er rjett túlkað hjá hv. frsm., að jeg benti á, að bankarnir hjer ættu heldur að taka ný lán en að stofnaður væri nýr banki. En nú á að taka valdið af þeim, að nokkru a. m. k. Jeg vil heldur fá það vald í hendur Íslendingum, sem lengi hafa haft þetta verk á hendi, heldur en einhverjum nýjum mönnum, sennilega útlendingum, eða þeim sem fyrst og fremst ynnu fyrir hagsmuni útlendinga.

Jeg vil skjóta því til hv. frsm. og spyrja hann að því, hvort hann þekki dæmi til þess hjá nágrannaþjóðunum á síðustu árum, að slík lög sem þessi hafi verið gefin þar. Það hefir áreiðanlega ekki komið fyrir. Engin nágrannaþjóðin hefir fitjað upp á slíku. Það hefir engum einu sinni dottið það í hug.

Jeg ætla að leiðrjetta eitt atriði í ræðu hv. frsm. Hann gat þess, að á þingi 1923, er norski bankinn var á ferðinni, hefði verið talað um að koma upp samvinnubanka. En svo sagði hann, að aðstaða samvinnufjelaganna hefði breyst svo mikið síðan, að þau stæðu sig ekki við það. Því vil jeg mótmæla, enda þótt jeg vilji ekkert um það tala, hvort þau eru að hugsa um að koma upp banka. En Sambandið stendur nú svo föstum fótum, að fjendur þess geta ekki rifið það niður. Það stendur nú fastari fótum en nokkru sinni áður.

Hæstv. fjrh. vísaði í hv. frsm. meiri hl. (JakM) um það, að ljer væri verið að veita sjerrjettindi. — en vill hann þá verja öll þau fríðindi, sem nú er verið að bjóða útlendingum, happdrætti og virkjun Dynjandisár? Jeg er sjálfum mjer samkvæmur um að standa á verði gegn öllu þessu, en hæstv. fjrh. og hv. 3. þm. Reykv. eru þar ekki sjálfum sjer samkvæmir.

Afleiðingin af gengispólitík hæstv. fjrh. er því, að atvinnurekendur í landinu hafa tapað hundruðum þúsunda og miljónum króna, sem þeir hefðu nú getað haft í löndum sínum, ef rekin hefði verið skynsamleg gengispólitík, og þyrftu þá ekki á neinu útlendu fjármagni að halda.

Hæstv. fjrh. sagði, að þessi nýi banki kæmi ekki með meira en 2 miljónir króna, en jeg býst við, að atvinnurekendur hafi borgað meira í skatt vegna gengishækkunarinnar. (Atvrh. MG: Hver hefir fengið þann skatt?). Jeg var ekki að tala við hæstv. atvrh., heldur hæstv. fjrh. (Fjrh. JÞ: Fjármálaráðherra hefir ekki fengið þennan skatt). Jeg hefi aldrei haldið því fram.

Hæstv. fjrh. er kominn langt frá læriföður sínum. Hann hefir bent á, að við hv. þm. V.-Ísf. vitnuðum mikið í bækur, en hann vitnar þó enn meira í aðra og er fyrsti maður hjer á landi, sem hefir skrifað bók um gengismálið. En það eru svo sem ekki einsdæmi, þótt hann hafi nú skift skoðun á þessu máli.

Hæstv. fjrh. var að tala um veltiár, og sem fjrh. ætti hann að hafa best vit á því. Jú, síðastl. ár hefði getað orðið veltiár, ef ekki hefði svo illa tekist til, að hjer sat sá maður á fjármálaráðherrastóli, sem gerði veltiárið að þrengingaári með gengispólitík sinni. Hann sagði, hæstv. fjrh., að hann bygði gengispólitík sína á velgengni atvinnuveganna. Jú, það vita allir nú, hvað þeir standa höllum fæti, og þá er um leið sýnt, hvað gengispólitík hans stendur höllum fæti. Til þess að hækka peningana enn vill hann veita þessu fje inn í landið. Með því er hann að bjóða útlendingum að fjefletta okkur. Ef við fengjum 5 miljónir og krónan væri að ári komin í „pari“, þá hefir hæstv. fjrh. þar með gefið útlendingum eina miljón króna, eða 20% af hverri krónu. Jeg vil ekki vera með í því, og við eigum að láta aukið fje í hendur bankanna, sem hjer eru fyrir, ef þarf, en ekki gefa útlendingum kost á að fjefletta okkur.

Jeg tek undir það með hv. þm. V.-Ísf., að andstæðingar stjórnarinnar hafa sýnt skýra afstöðu í banka- og gengismálnunum, en stjórnarflokkurinn er svo klofinn, að hann getur engu stórmáli komið fram.