06.05.1927
Neðri deild: 68. fundur, 39. löggjafarþing.
Sjá dálk 2015 í B-deild Alþingistíðinda. (1551)

112. mál, Mosfellsheiðarland

Sigurjón Jónsson:

Jeg hafði nú alls ekki ætlað mjer að gera grein fyrir atkv. mínu, en það var hv. sessunautur minn (JörB), sem kom mjer til þess að kveðja mjer hljóðs. Það voru svo sterk orð, sem þessi hv. þm. notaði um þetta mál, að mjer þótti hlýða mín sjálfs vegna að drepa á þær ástæður, sem jeg hefi fyrir því að greiða atkvæði með þessu frv. eins og það liggur fyrir.

Það er þá fyrst og fremst það, að land það, sem hjer er um rætt að selja, það er heiðarland og andvirði þess lands á að ganga til ræktunar heima á Mosfelli. Þetta heiðarland á að meta af dómkvöddum mönnum, eftir því sem kveðið er á í lögum frá 1907; matsverðið á þessu landi á að fá út með því móti, sem segir í 7. gr. þeirra laga, að leggja til grundvallar það, sem landið hefir gefið af sjer að meðaltali 10 undanfarin ár, svo framarlega sem matsmönnunum sjálfum þykir sú leiga vera sanngjörn. Viðvíkjandi verðinu vildi jeg mega — með leyfi hæstv. forseta — lesa nokkur orð úr lögunum frá 1907:

„Verðið skal að öllum jafnaði miðað við það, að verðhæðin með 4% í ársvöxtu veiti sömu vaxtaupphæð og jarðargjöld og jarðabótakvöð nema í peningum til jafnaðar um síðastliðin 10 ár, ef leigumáli, að dómi matsmanna, hefir verið hæfilegur og honum hefir á því tímabili ekki verið breytt við ábúendaskifti, ella miða matsmenn við afgjald það, sem þeir telja hæfilegt, eftir leigumála jarða í því bygðarlagi“.

Með því nú að þarna eru ákveðin 4%, þá hleypir það matsverðinu upp. Því lægri, sem rentufóturinn er, því hærra hlýtur matsverðið að vera.

Jeg get nú ómögulega skilið þá hv. þm., eins og háttv. sessunaut minn (JörB), sem talaði svo um andvirði þessa selda heiðarlands, að hann kallaði það hundsbætur, smánarverð og öllum ljótum nöfnum. Jeg álít, að þetta heiðarland hljóti að verða prestinum eða ábúandanum á Mosfelli svo lítils virði, að það nái ekki nokkurri átt að brúka þessi orð um það verð, sem þessir dómkvöddu menn koma sjer saman um. Jeg þykist mega ganga að því alveg vísu, að verðið, sem sett verður á þetta heiðarland, svari nokkuð til þess raunverulega verðmætis landsins. Þá er spurningin aðeins eftir: Er ábúandanum á Mosfelli betra að nota heiðarlandið eða að fá verðmæti þess til þess að leggja í ræktun heima? Jeg skal ekki segja, hverjum búnaðarháttum hv. þm. er vanur þarna austur frá. Jeg hygg, að hægt væri að hafa í seljum þarna, ef selfarir tíðkuðust ennþá, eins og fyrir 30–40 árum; og þá gæti það vitanlega orðið eins gott fyrir ábúandann á Mosfelli að nota heiðarlandið eins og að fá túnblett heima á prestssetrinu sjálfu. En eins og búskaparlagi er nú háttað, þá hugsa jeg, að það sje ábúandanum á Mosfelli altaf hentugra að eiga verð þessa lands í túnbletti heima við bæinn heldur en að eiga heiðarlandið, hvort sem hann heldur leigir það eða notar sjálfur.

Að öðru leyti get jeg vísað til þeirra raka, sem hv. þm. Mýr. (PÞ) kom með við 2. umr. þessa máls, þar sem hann talaði um nauðsyn hreppsins til þess að kaupa þetta land, og myndi því landið í eigu hreppsins halda áfram að vera opinber eign, því að hjer er ekki um einstakan mann að ræða, heldur heilt hreppsfjelag.

Jeg vildi ekki láta hjá líða að koma með þessa aths.; mjer finst svo lítið hafa verið um það rætt, að hjer er gengið ákveðið út frá því, að matsverðið verði nálægt raunverulegu verðmæti landsins. Og þeir menn munu verða settir til þess að meta þetta, sem ekki eru ófærari til þess en hv. sessunautur minn (JörB) og aðrir þeir menn, sem talað hafa um smánarlegt verð fyrir þetta land.