20.02.1928
Neðri deild: 27. fundur, 40. löggjafarþing.
Sjá dálk 193 í C-deild Alþingistíðinda. (1557)

18. mál, dýralæknar

Jón Ólafsson:

Því miður hefir nefndin ekki getað orðið samferða í þessu máli. Meiri hl. sjer sjer ekki fært að svo stöddu að leggja til, að dýralæknum sje fækkað, en minni hl. vill fallast á að hafa ekki nema tvo dýralækna, eins og í frv. segir. Ástæðan fyrir fækkuninni er aðeins sparnaðurinn, og vilja báðir nefndarhlutar fallast á, að hann verði nokkur. En meiri hl. vill aðeins ekki fallast á, að í öllum tilfellum sje rjettmætt að spara, einkum þegar um fagmenn er að ræða. Vitanlega er ekki hægt að neita því, sem hæstv. forsrh. sagði, að sparnaðurinn af þessari embættafækkun verður kringum 10 þús. kr. á ári — á fjárlögunum. En þegar litið er yfir búfjáreign landsmanna, verð jeg að segja, að 10 þús. kr. er ekki stór póstur, samanborið við það verðmæti, sem í búpeningnum liggur. Mjer virðist þá ekki verða æði mikið úr þeim sparnaði, og jeg hygg, að landsmenn verði fyrir meira tjóni af því að missa þessa tvo dýralækna, heldur en launum þeirra nemur. Það er svo margt, sem þjóðin heldur uppi til að hjálpa borgurunum við framleiðslustarfsemi sína, án þess að beinlínis sje hægt að benda á eftirtekju, sem renni til ríkissjóðs í beinhörðum peningum. Þannig er t. d. um Búnaðarfjelag Íslands og þá leiðbeiningarstarfsemi, sem það rekur. Jeg býst ekki við, að mönnum finnist hún svo lítils virði, að rjettmætt væri að leggja hana niður. Mjög líkt er ástatt um þetta. Vitanlega eru til þeir menn í landinu, sem álíta, að starf búnaðarráðunautanna svari ekki kostnaði, en mikill meiri hluti þjóðarinnar er á gagnstæðri skoðun og lítur svo á, að þeir sjeu mjög nauðsynlegir. Alveg eins er ástatt um dýralæknana. Meiri hl. landbn. hefir þá skoðun, að búfjárstofni landsmanna sje betur borgið, hann sje trygðari gegn skakkaföllum, ef dýralæknum er a. m. k. ekki fækkað. Ef dýralæknar eru aðeins tveir í landinu, þá sjer það hver maður, að ekki geta þeir verið á mörgum stöðum, auk þess sem þeir virðast hafa ærið verkefni við þær rannsóknir, sem stjórnin ætlar þeim að inna af hendi.

Allir vita, að starf dýralæknanna til þessa hefir ekki verið þýðingarlaust. Þeir hafa unnið mikið að útrýmingu fjárkláðans, og skal það að vísu játað, að ekki ber öllum saman um, hve rjett þeir hafi haft fyrir sjer í því máli. En um starfsemi þeirra í bráðapestarmálinu ætti ekki að geta orðið ágreiningur. Það var ekki lítil fræðsla, sem þeir þurftu að veita mönnum, hjeðan og handan af landinu, um það, hvernig best væri að berjast gegn bráðapestinni.

Mjer er sagt af fróðum mönnum, að það sje út af fyrir sig mjög bagalegt að leggja niður dýralæknisembættið á Vesturlandi, vegna hins mikla hestaútflutnings þaðan. En dýralæknisvottorð er altaf heimtað með hestasendingunum, og hygg jeg, að það gæti orðið bæði umsvifasamt og kostnaðarmikið, að þurfa altaf að reka hestana þangað, sem slíku vottorði yrði náð, ef aðeins væru tveir dýralæknar. Jeg hefi spurst fyrir um það, hvort slík vottorð væru heimtuð með kjötsendingum frá landinu, og sagði mjer forstjóri í Sambandi ísl. samvinnufjelaga, sem þessum málum er vel kunnugur, að þau væru ekki enn heimtuð. En jafnframt sagði hann, að ef galli kæmi fram í einhverri kjötsendingu, mætti búast við, að sú krafa yrði gerð. Að vísu yrði ekki endilega heimtað vottorð frá dýralækni, heldur yrði alment læknisvottorð talið jafngilt. En þau mundu kosta sinn skilding; geri jeg ráð fyrir.

Fyrir meiri hl. landbn. vakti sú stefna, sem nú er mjög uppi, að láta dýralæknana veita hæfum mönnum í sveitum landsins fræðslu um ýms atriði í meðferð sjúkdóma og meiðsla á dýrum. Í flestum sveitum munu nú vera til menn, sem bæði vilja og geta hjálpað í ýmsum algengum húsdýrasjúkdómum og við slysfarir á dýrum, ef þeir hljóta aðeins nokkra fræðslu hjá dýralækni. — Í stuttu máli þóttist meiri hl. eigi finna í frv. þann sparnað, sem til nytsemdar gæti talist.

Jeg fyrir mitt leyti — og þar hygg jeg mig tala fyrir hönd fleiri manna, — vil ekki láta undan þeim hugsunarhætti, sem búið er að ala mjög upp með þjóðinni, að skilyrðislaust eigi að fækka starfsmönnum þjóðfjelagsins. Þar sem þeir gera betur en að vinna fyrir kaupi sínu, á tvímælalaust að láta embættin haldast.

Að þessu sinni get jeg látið vera að segja meira.