18.04.1929
Neðri deild: 48. fundur, 41. löggjafarþing.
Sjá dálk 1353 í B-deild Alþingistíðinda. (710)

16. mál, fjárlög 1930

Fors.- og atvmrh. (Tryggvi Þórhallsson):

Jeg mun ekki nota þetta tækifæri til þess að fara neinum almennum orðum um þær till., sem hv. fjvn. hefir borið fram. Aðeins vil jeg láta í ljós mína ánægju yfir því, að hv. n. hefir orðið við þeirri ósk, sem jeg bar fram, þegar jeg sem þáv. fjmrh. lagði fjárl. fram, að hv. n. athugaði. hvort ekki þyrfti að breyta ýmsum liðum og lagfæra áætlanir; hefir hv. n. borið fram ýmsar till. til lagfæringar á þeim sviðum.

En það, sem jeg vildi koma að, eru aths. við tvo liði, sem hv. n. hefir borið fram. Fyrri till. er viðvíkjandi verklegri kenslu í bændaskólunum. Landsstj. hafði felt niður þá aths., sem var við þennan lið, en n. hefir tekið hann upp aftur. Í aths. við fjárlagafrv. er gerð sú grein fyrir því, að mþn. í landbúnaðarmálum hafi lýst því yfir, að hún mundi bera fram sjerstakar till. í því efni, enda var landsstj. kunnugt um, að landbúnaðarnefndin hafði dregið að sjer efni í þeim tilgangi og að hún hafði í hyggju að bera fram till. sínar á næsta þingi. Þar af leiðandi virðist það vera auðsætt, að styrkur til verklegrar kenslu á ekki að vera bundinn neinum skilyrðum, því ef stj. á að hlýða þeim, þá verður hún að brjóta fjárlögin. En eins og frá þessu er gengið, þá er það alveg áreiðanlegt, ef þessi aths. verður samþ., þá þýðir það ekkert annað en að verklega kenslan í bændaskólunum legst niður. Stjórn Búnaðarfjelags Íslands hefir fylgst vel með þessu máli og styrkt menn til verklegrar kenslu úti um land, og haft heimild til að veita mönnum, sem taka þátt í kenslunni, 3 kr. á dag. Nú er styrkurinn hjer bundinn því skilyrði, að nemendurnir fái ekki nema 3 kr. á dag og fæði, en þeir menn, sem fá kenslu hjá Búnaðarfjelagi Íslands, fá jafnháan styrk, og svo kaup að auki. Þess vegna liggur það í augum uppi, að engum dettur í hug að stunda verklegt nám á bændaskólunum, þegar Búnaðarfjelagið gefur jafnháan styrk og svo kaup að auki. Vil jeg þess vegna skjóta því til hv. n., hvort hún vill ekki falla frá till. sinni og láta það bíða næsta þings að taka ákvörðun um þetta, þar til mþn. hefir gert till. sínar, svo að verklega kenslan á bændaskólunum þurfi ekki að leggjast niður.

Svo er önnur smáfyrirspurn, sem jeg vildi beina til hv. n. Það er viðvíkjandi heimildinni til að taka lán til húsbyggingar handa landssímanum. Hv. n. hefir flutt þetta til í fjárl., og er ekkert við það að athuga. Í frv. stj. er það sett í 13. gr., en n. hefir flutt það yfir í 23. gr. En jafnframt hefir hv. n. gert breyt. á till.; hún hefir sem sje sett inn ákveðna upphæð, hvað stj. megi taka mikið lán. Þessi upphæð er hvorki í stjfrv. nje í till. landssímastjóra. Hjer stendur: alt að 1100000 kr. Nú vil jeg spyrja hv. n., við hvað þessar tölur eru miðaðar. Það lá engin áætlun fyrir um húsið, ekki hægt að vita um, hve stórt það myndi verða, hvað það mundi kosta eða hvar í bænum það yrði bygt. Jeg álít auk þess, að það komi ekki til nokkurra mála, að ríkissjóður eigi að borga nokkurn kostnað við þetta hús. Jeg hefi átt tal við Landssímastjóra um þetta atriði, og kveðst hann ekki hafa átt kost á að mynda sjer neina lauslega skoðun um, hvað húsið muni koma til áð kosta, en ef stj. fær ekki tryggingu fyrir því að hafa nóga heimild til að ganga í þessa ábyrgð, þá getur auðvitað ekki komið til mála, að hún geri það; og þótt jafnvel liggi fyrir einhver áætlun um þessa upphæð, hvaða sönnun höfum við þá fyrir því, að hún muni reynast ábyggileg? Áætlanir verkfræðinganna reynast jafnvel ekki mjög ábyggilegar; þar skakkar stundum frá 10–50%, og þess eru jafnvel dæmin, að skekkjan hafi verið yfir 100%. Það getur ýmislegt komið til greina, sem hleypi kostnaðinum fram. Jeg vil líka í því sambandi benda á annað atriði. Jeg get nú skýrt hv. þdm. frá því, að við höfum fengið okkur úthlutað ákveðinni bylgjulengd fyrir tilvonandi útvarpsstöð. Lítur landssímastjóri svo á, að húsnæði fyrir þá stöð eigi líka að vera í þessari byggingu, en til þess að leggja út í þann kostnað veitir kannske ekki af þessari upphæð, en, sem sagt, jeg óska þess, að hv. n. láti í tje vitneskju um það, á hverju hún byggir það að takmarka heimildina þannig, því að mjer er kunnugt um, að það eru engar áætlanir til að byggja á í þessu efni.