19.04.1929
Neðri deild: 49. fundur, 41. löggjafarþing.
Sjá dálk 1392 í B-deild Alþingistíðinda. (718)

16. mál, fjárlög 1930

Sigurður Eggerz:

Jeg á tvær brtt. við þennan kafla fjárl., sem jeg ætla að gera grein fyrir með nokkrum orðum. önnur þessara brtt. er á þskj. 355,III og fjallar um, að Tómasi Kristjánssyni, bónda á Höskuldsstöðum í Laxárdal, sje veitt eftirgjöf á viðlagasjóðsláni því, er honum var veitt árið 1925 til þess að leita sjer heilsubótar erlendis. Mjer er kunnugt um það, að það þykir heldur viðkvæmt mál, þegar farið er fram á að gefa eftir lán úr viðlagasjóði, enda er það ekki nema eðlilegt. En þótt þessi till. verði samþ., verður það ekki til að auka útgjöld ríkissjóðs, því að það er vitanlegt, að þetta verður aldrei borgað. Þessum manni var veitt þetta lán 1925. Þá sótti hann um styrk til þingsins til þess að leita sjer lækninga við örðugum sjúkdómi, er ekki var hægt að fá bót við hjer á landi. Þingið vildi ekki fallast á þetta, og var horfið að því ráði að veita þessum manni lán í þessu skyni úr viðlagasjóði. Lánið var trygt með 4. veðrjetti í Höskuldsstöðum, en auk þess hvíla á jörðunni 16000 kr., auk áfallinna vaxta. Jörðin er metin á 5000 kr., en eftir upplýsingum sýslumannsins í Dalasýslu mun ekki fást meira fyrir hana en 8000 kr. á uppboði, svo að það borgar sig ekki fyrir ríkið að ganga að veðinu. Annars er það að segja um ástæður þessa manns, að hann hefir um langan tíma barist við heilsuleysi og skuldir, og niðurstaðan af þeirri baráttu hefir, því miður, orðið sú, að hvorttveggja hefir unnið sigur á honum, Þegar hann kom hingað til Reykjavíkur í haust, hafði hann hugsað sjer að gefa sig upp, en fyrir milligöngu ýmissa góðra manna lofuðu skuldheimtumenn hans að sýna honum ívilnun, ef ríkið gæfi honum eftir þetta lán, auk þess sem hann hefir þá von um að geta búið áfram á jörð sinni. Eins og jeg tók fram áðan, hefir það ekkert að segja fyrir ríkissjóð, hvort þessi till. verður feld eða samþ., af því að maðurinn getur ekki greitt þetta, en verði till. samþ., getur það orðið til þess, fyrir aðstoð góðra manna, að hann þurfi ekki að hröklast af jörð sinni. Þetta er ungur maður, vel að sjer, gáfaður og hefir um lengri tíma gegnt oddvitastörfum í sveit sinni. Jeg teldi það því í alla staði vel farið, ef þessi eftirgjöf væri samþ., enda er það í fullu samræmi við þann góðvilja og skilning, sem Alþingi hefir allajafnan sýnt, er það hefir verið beðið um styrk til heilsubótar einum eða öðrum. Jeg sje ekki ástæðu til þess að fara um þetta fleiri orðum, en vænti þess, að hv. d. geti fallist á að samþ. þessa eftirgjöf.

Hin brtt., sem jeg ætla að minnast á, er á þskj. 345, XXVI. Jeg flyt hana ásamt fjórum öðrum þm. Hún fjallar um, að Páli Ísólfssyni sje veittur 2500 kr. styrkur til þess að veita kirkjuorgelleikurum og barnakennurum utan Reykjavíkur ókeypis kenslu í orgelleik, hljómfræði og söngstjórn í kirkjum og barnaskólum. Samskonar till. var samþ. á þinginu í fyrra og mætti góðum undirtektum. Þó lagðist fjvn. hv. Ed. á móti því, að styrkurinn yrði svona hár, og rökstuddi það með því, að það mundi ekki verða mikil aðsókn að þessu, en þáv. fjmrh., Magnús sál. Kristjánsson, hjelt því fram, að sjálfsagt væri að veita þessa upphæð í þessu skyni, og niðurstaðan varð sú, að það var samþ. í Ed. líka. Jeg vil leyfa mjer að benda á, að það hefir verið mikil aðsókn að þessari kenslu Páls, og að þeir, sem hafa notið hennar, hafa verið mjög glaðir yfir að fá að njóta hennar og talið sig hafa haft mikið gott af því. Það er óþarfi að vekja eftirtekt á því, hve það hefir mikla þýðingu, ef hægt væri að bæta kirkjusönginn, og ekki síður hitt, ef barnakennarar utan Reykjavíkur geta notið þeirrar aðstöðu að fá ókeypis kenslu í söng, og sjerstaklega þegar um er að ræða svo hæfan kennara. Það er kunnugra en frá þurfi að segja, hversu mikil áhrif Páll ísólfsson hefir haft á músiklífið hjer í Reykjavík, og væri æskilegt, að sveitirnar fái einnig að njóta yfirburðahæfileika þessa manns á þessu sviði. Hv. þm. V.-Ísf. er meðflm. minn við þessa till., og skil jeg það vel, af hverju hann mælti svo fast með henni. Það er af því að honum er vel ljóst, hve mikla þýðingu það hefir, að barnakennarar fái fræðslu á þessu sviði. Jeg hefi altaf verið með því að styrkja alþýðufræðsluna. Þessi till. gengur í þá átt, en auk þess, sem með henni er unnið að því að styrkja alþýðufræðsluna, er verið að styrkja einn af okkar mestu listamönnum.

Jeg sje ekki ástæðu til þess að fara um þetta fleiri orðum, enda þykist jeg vita, að hv. þm. sjeu yfirleitt með þessari styrkveitingu.