17.02.1930
Efri deild: 27. fundur, 42. löggjafarþing.
Sjá dálk 2274 í B-deild Alþingistíðinda. (3036)

117. mál, jarðræktarlög

Flm. (Jón Jónsson):

Ég hefi leyft mér, ásamt hæstv. forseta þessarar d., að flytja þetta litla frv. á þskj. 117, og er það flutt í samráði við fleiri menn, fyrst og fremst hv. þm. V.-Húnv.

Jarðræktarlögin frá 1923 skipta jarðabótunum í sveitunum í tvo höfuðflokka: Í öðrum kafla þeirra eru taldir upp þeir flokkar jarðabóta, sem þá áttu að fá beinan styrk; er það aðallega túnrækt og áburðarhús. Nú er fróðlegt að sjá, hvern árangur jarðræktarlögin hafa haft með sínum styrkveitingum, en hann er sá, að túnræktin hefir farið geysilega í vöxt. Vil ég, með leyfi hæstv. forseta, lesa upp skýrslu um það.

Túnræktin hefir verið:

Árið 1923 336,1 ha., þar af 1/3 nýrækt,

— 1924 445 —

— 1925 581 —

— 1926 722 —

— 1927 919 — þar af 2/3 nýrækt.

Líkt hefir verið með áburðarhús og safnþrær. Tölurnar eru þessar:

Árið 1923 903 rúmstikur,

Árið 1924 6.263 rúmstikur,

— 1925 7.352 —

— 1926 14.426 —

— 1927 16.942 —

Þessar tölur sýna þess vegna ljóslega hver áhrif jarðræktarlögin hafa að því er snertir þessa flokka. Það hefir orðið afskapleg aukning á jarðabótum í þeim, og hafa lögin að því leyti borið mjög gleðilegan árangur. Að vísu hefir allmikið fé gengið í þann styrk, en þegar um það er að ræða að reisa við landbúnaðinn, virðist ekki vera horfandi í það. Aftur eru aðrar jarðabætur, sem þarna eru settar hjá, sem sumar hverjar eru engu síður nauðsynlegar, t. d. heyhlöður, hagagirðingar, heimavegir o. fl. Þó er gert ráð fyrir, að þetta sé tekið á skýrslur, sem Búnaðarfélag Íslands lætur safna, en bændur fá engan styrk til þeirra. Aftur fá búnaðarfélögin örlítinn styrk, 10 aura fyrir hvert dagsverk. Afleiðingin hefir orðið sú, að þessar jarðabætur hafa sama sem ekkert aukizt síðari árin, svo að þarna skiptir töluvert í tvö horn. Það skal að vísu játað, að túnrækt er kannske það fyrsta af öllu í framtíð landbúnaðarins, sem gera þarf, með því það leiðir til þess, að bændur þurfi ekki að heyja á öðru en ræktuðu og véltæku landi.

En það þarf fleira að gera. Það þarf að breyta öllu búskaparlagi okkar í nútímahorf; sérstaklega rekum við augun í það, að það er mjög úrelt byggingarfyrirkomulag á peningshúsum og heyhlöðum, og víða mjög óvandað til þeirra. Og þetta veldur miklum verkatöfum, sem búnaðurinn má alls ekki við, því að allur vinnukraftur er nú orðinn svo torfenginn og dýr. Þess vegna virðist okkur ekki úr vegi, þar sem lögin hafa sýnt svo góðan árangur, að fjölga þeim jarðabótum, er njóta beins styrks, og einkum og sér í lagi fannst okkur ástæða til að taka upp heyhlöðurnar, því að þær hafa orðið mikið aftur úr. En þá væri það um leið sjálfsagt að setja skilyrði fyrir því, hvernig þær væru, og víkjum við að því í frv. okkar. Þær mættu ekki vera of margar, og peningshúsin ættu að flytjast saman; fjárhirðing öll yrði þá léttari og myndi draga nokkuð úr fólkshaldi bænda.

Það er vitanlegt, að þetta myndi hafa einhver aukin útgjöld fyrir ríkissjóð, en okkur virðist ekki áhorfsmál að leggja í það. Þess má geta, að á síðasta ári voru settar nýjar reglur um, hversu leggja skuli jarðabætur í dagsverk, sem hefir í för með sér stórfelldan sparnað á jarðræktarstyrknum fyrir ríkissjóð hjá því, sem annars hefði orðið.

Vona ég því, að hv. deild sjái sér því fremur fært að veita nokkurn styrk til að hvetja bændur til jafnþarflegra framkvæmda og hér um ræðir.

Ég skal ekki fjölyrða meira um þetta, en aðeins óska þess, að hv. d. lofi frv. að ganga áfram til 2. umr., og þá sennilega til landbn.