08.04.1930
Sameinað þing: 3. fundur, 42. löggjafarþing.
Sjá dálk 194 í D-deild Alþingistíðinda. (3492)

153. mál, einkasala á steinolíu

Ólafur Thors:

Þetta mál er eitt af mörgum, sem bera vott um, að hv. sócíalistar leggja meiri áherzlu á að sýnast hér í þinginu en aðrir flokkar, og meira en sæmilegt er. Sócíalistar vita ákaflega vel, að jafnvel hinn leiðitami Framsóknarflokkur er á móti þessu máli; um afstöðu sjálfstæðismanna þarf ekki að efast, og ég hygg, að megi segja um sócíalista sjálfa, að þeir séu sumir á móti því. A. m. k. sjá menn, að hv. 2. þm. Reykv. blygðast sín og lætur ekki sjá sig. (Rödd úr ráðherraherberginu: Ég er nálægur!). Þótt hann sé nálægur, þá vill hann ekki láta sjá framan í sig.

Ef jafnaðarmönnum væri einhver alvara með þetta mál og teldu það svo þýðingarmikið fyrir þjóðina sem hv. þm. Ísaf. telur í sínum ræðum, — hvað sem hann telur í sínu hjarta, — þá skil ég ekki í öðru en að flokkur þeirra hefði aðstöðu til þess að knýja það fram. Stj. hefir sýnt, að hún lætur sig, ef hún á líf sitt í voða. Sócíalistar vita, að nú er fundið allsherjarráð til þess að beygja þessa stjórn, eftir að menn sáu, hvernig hún kom fram í Íslandsbankamálinu. Ég efast ekki um, að þeir geta knúið fram hvað sem þeir vilja í þessu sem öðru.

Ég skal ekki skipta mér af deilu hv. 1. þm. Skagf. og sócíalista. Það féllu nokkur orð af vörum hv. 4. landsk. um, að það væri í rauninni órannsakað mál, hvort Shellfélagið væri löglegt eða ekki. Hann sagði, að aðstaðan hefði a. m. k. ekki verið hreinni en svo, að valdhöfunum hefði fundizt ástæða til þess að láta rannsaka það. Þetta er sýnishorn þess, hvílíkt skaðræði er að fela mesta ofstækismanni í landinu ákæruvaldið. Núv. dómsmrh. er þekktur að því að vera meiri öfgamaður en aðrir. Af pólitískum ástæðum hóf hann rannsókn á Shell-félaginu. Sú rannsókn leiddi í ljós, að þetta félag er innlent og í samræmi við íslenzk lög. Og ef ekki er hægt með sjálfu dómsvaldinu að hreinsa sig af ákærum ofstækismanna, þá veit ég ekki, hvernig á að fara að.

Það er illt að búa undir því, að óhlutvandir menn fari með ákæruvaldið. En þá kröfu verður að gera, að þegar sýknudómur er fallinn, þá sé allur blettur af þveginn, og ég vona, að hv. 4. landsk., sem er svo hlaðinn virðingarstöðum, bæði landsk. þm. og bankastjóri, viðurkenni það. Slíkir menn verða að fara varlegar, er þeir kveða upp áfellisdóma, en þeir, sem minni virðingarstöður hafa í þjóðfélaginu.

Dagskrá hv. 6. landsk. get ég ekki greitt atkv. Hún hnígur að því, að ríkisstj. hafi nánari gætur á því, að landsmönnum verði ekki íþyngt með olíukaupum. Hæstv. forsrh. hefir lýst því yfir, að hann beri lítið skyn á þessa hluti. Ég verð því að álíta það gersamlega tilgangslaust af Alþingi að fela eftirlitið manni, sem sjálfur hefir lýst yfir, að hann hafi ekkert vit á því. En jafnvel þótt hæstv. forsrh. væri eitthvað dómbærari en hann sjálfur segir, held ég ekki, að hann hefði kjark til þess að standa á móti aðalolíukaupmanni landsins, hv. 2. þm. Reykv. Ég veit ekkert hvort hann misbýður landsmönnum með olíukaupum. Um það verða þeir að deila, hv. þm. Ísaf. og hv. 2. þm. Reykv. Sá kritur verður að vera innan þeirra fjölskyldu, ef hv. þm. Ísaf. vill væna hv. 2. þm. Reykv. um, að hann okri á olíu. Ég hefi fyrir mitt leyti enga ástæðu til þess að gera honum getsakir. En það er víst, að olíuverzlun hefir færzt mjög í betra horf, eftir að einkasalan var lögð niður.

En að vísa málinu til stj. er ekki hægt, þar sem ég veit í fyrsta lagi, að stj. er ekki sá rétti aðili til þess að koma fram einbeittlega gagnvart hv. 2. þm. Reykv., og þar sem hún hefir auk þess gefið skýlausa yfirlýsingu um, að hún hafi ekkert vit á olíuverzlun.