07.04.1931
Efri deild: 40. fundur, 43. löggjafarþing.
Sjá dálk 568 í C-deild Alþingistíðinda. (977)

12. mál, stjórnarskipunarlög

Jón Þorláksson:

Ég þarf mjög litlu að svara hæstv. forsrh. Hann var að sýna einhverja afbrýðisemi, til beggja handa þó. Hann talaði um samstarf milli Alþýðuflokksins og Sjálfstæðisflokksins, sem honum fannst eitthvað leiðinlegt fyrir Framsókn. Hann hafði ekki annað fyrir sér í því en það, að talsmenn þessara tveggja flokka hér í deildinni hafa getað orðið sammála um að fylgja í öllum aðalatriðum því frv. til breytinga á stjórnarskránni, sem Framsóknarstjórnin hefir borið fram. mér finnst satt að að segja hæstv. forsrh. vera orðinn óþarflega hvimpinn í þessari sambúð sinni við Alþýðuflokkinn, ef hann verður afbrýðisamur út af svona litlu. En það stóð heldur ekki á því, að hæstv. ráðh. færi að depla augunum til hægri handar, því að hann gat um, að við Sjálfstæðismenn hefðum ekki leitað samkomulags við Framsókn um réttingu á ósamræminu, sem nú er á kosningarréttinum, en gat þess þó til, sér til huggunar, að við kynnum að leita slíks samkomulags síðar. Ég vil taka það fram, að ég gaf honum ekkert tilefni til að þykkjast út af því, þótt við sjálfstæðismenn værum ekki enn þá búnir að leita samkomulags við Framsóknarflokkinn eða aðra um lagfæring á þessu ósamræmi.

Ég sagði, að ég vildi samþ. afnám landskjörsins til þess að greiða fyrir fullkomnari endurbótum á kosningatilhöguninni og vonaði, að samkomulag næðist fljótt um það, eftir að þessi fækkun væri komin í kring. En það er satt, að hún er ekki komin í kring, og getur ekki orðið fyrr en eftir næstu kosningar og á öðru Alþingi. Ég vildi ekki gefa tilefni til þess, að hæstv. forsrh. þykktist við mig af því, að ég var ekki búinn að biðla til hans um sanngjarnlega afstöðu til þessarar réttlætiskröfu, sem er komin fram og hlýtur að koma fram, því sterkari sem veittir eru fleiri möguleikar til að verða við henni, sérstaklega með þeirri þingmannafækkun, sem afnám landskjörs hefir í för með sér.

Ég held, að ég þurfi ekki að svara öðru en ég hefi þegar gert. Engin andmæli hafa komið gegn brtt. okkar þm. Seyðf. á þskj. 266, og um aðrar brtt. þarf ég eiginlega ekki neitt sérstakt að segja, nema að mér finnst ekki koma til mála að samþykkja þessa brtt. hæstv. forsrh. á þskj. 322 um hindranir á notkun vatnsorku, eins og hún liggur fyrir. Og mér skildist hann nú sjálfur sjá þetta, en ekki heyrði ég, að hann tæki brtt. aftur. Þá get ég ekki með nokkru móti annað en greitt atkv. á móti henni. Það kynni að vera rétt að setja hömlur við notkun þeirra landsgæða, sem eyðast við notkun. En vatnsorkan er auður, sem helzt. Eftir tímanum er skilað nákvæmlega jafnmiklu, þó að aflið sé virkjað. Því fyndist mér það blettur á stjórnarskrá landsins, ef þar væri sett ákvæði, sem leggur sérstakar hindranir fyrir notkun slíkra náttúrugæða. Annað mál er, hvaða ráðstafanir menn vilja gera til að varna því, að útlendingar fái fang á vatnsorku. En þessi brtt. stefnir ekki gegn því.