29.04.1932
Efri deild: 63. fundur, 45. löggjafarþing.
Sjá dálk 1663 í C-deild Alþingistíðinda. (11405)

512. mál, tekjuskattur og eignarskattur

Jakob Möller [óyfirl.]:

Hv. 1. flm. taldi það vera sjálfsagðan hlut, að þetta frv. yrði samþ. til 2. umr., en ég verð nú að hryggja hv. þm. með því, að til þess mun ekki fást stuðningur fulltrúa Sjálfstæðisflokksins hér í hv. d.

Það mun að vísu svo víða um lönd, að gripið hefir verið til þeirra ráðstafana í tilefni af kreppunni að hækka beina skatta, en ég hygg, að hvergi séu dæmi til þess, að það mál hafi verið flutt með slíku offorsi sem þetta frv. er flutt hér, þar sem farið er fram á að auka skattana svo, að nemi jafnvel meiru en því, sem venjulegir skattar nema. Þær hækkanir, sem gerðar hafa verið í ýmsum löndum á beinum sköttum, nema hvergi nema nokkrum hluta af sköttunum. Við þetta bætist svo það, að slíkir skattar hjá okkur verða afaróréttlátir. Ég hefi talið mig frekar fylgjandi beinum sköttum en tollum, ef þeir væru hóflega á lagðir, en skilyrði slíkra skatta verða að vera þau, að þeir komi hlutfallslega réttlátlega niður á alla borgara þjóðfélagsins. En því er nú svo farið með tekju- og eignarskattinn hér, að hann kemur aðeins niður á nokkurn hluta landsmanna, þ. e. a. s. íbúa Reykjavíkur og ef til vill nokkuð á íbúa annara kaupstaða í landinu, en þó ekki nema að litlu leyti, sem stafar af því, að hvergi nema í Reykjavík mun skatturinn fullkomlega framkvæmdur. Hér er því aðeins um að ræða sérskatt fyrir Reykjavík, að öðru leyti einnig fyrir það, að þær tekjur, sem þetta frv. nær til, eru óvíða fyrir hendi nema í Reykjavík. Það hefir lengi staðið til að hefja lagfæringu á framkvæmd tekju- og eignarskattsins hér á landi, þótt lítið miði í þá átt. Það er að vísu fyrir þessu þingi frv., sem fer í þessa átt, en þó að það verði að lögum, er ekki hægt að búast við, að það verði komið til framkvæmda á þeim tíma, sem skattur samkv. frv. á að gilda fyrir. Af þessum ástæðum munu fulltrúar Sjálfstæðisflokksins greiða atkv. gegn frv. þegar við þessa umr. Þar við bætist sú ástæða, sem áður hefir verið nefnd hér í hv. d., að það virðast ekki vera þeir tímar nú, að hægt sé að bæta skatti á skatt ofan, og þó að ekki sé að ræða um að leggja á aðrar tekjur en þær, sem eru hreinar tekjur, eins og hv. flm. benti á. Því það er á það að líta, að þessar tekjur þurfa að svara sköttum í fleiri staði en ríkissjóðinn, en það eru gjöldin til bæjarfélagsins. Og þau gjöld verða einmitt á þessum tekjum hærri en nokkru sinni áður, vegna þess hve tekjur bæjarsjóðsins af atvinnufyrirtækjunum hljóta að rýrna. því verr sem gengur fyrir atvinnuvegunum, því minni skatta geta þeir greitt, en það kemur aftur beinlínis niður á þeim skattþegnum, sem frv. nær til, þeim, sem hafa vissar tekjur. Það hefir verið reiknað út, að af venjulegum tekjum nemi skattarnir samtals ásamt útsvari til sveitarþarfa um 80% af hreinum tekjum á vissum hluta skattstigans. Ef svo þar við bætast aukin útsvör vegna óhjákvæmilegrar skattalækkunar af atvinnufyrirtækjum, þá verður ekki annað hægt að segja en að það sjáist lítið hóf í öllum þessum álögum. Ég get varla verið að hafa fyrir því að taka það fram, sem margsinnis hefir verið sýnt fram á hér á Alþingi, að það hefir nú verið búið svo vel í hendurnar á hæstv. ríkisstj. í þessum efnum, eins og bent hefir verið á, með því að ennþá eru í gildi þeir tekjustofnar ríkissjóðs, sem árið 1924 voru samþ. til bráðabirgða vegna þáv. kreppu, og settir voru þá til þess að hægt yrði að greiða þá margra ára samansafnaðan tekjuhalla ríkissjóðs og til þess jafnframt að standast aukna tekjuþörf. En það hefir verið farið svo illa með þessar tekjur ríkissjóðsins, að það er ekki hægt að bæta alltaf stöðugt við, hve miklu sem eytt er, það er ekki hægt að halda áfram í það óendanlega í því efni. Hér er nú í þessum efnum komið á það stig, að það verður að nema staðar.

Hv. 1. flm. talaði um það, að stjórnarflokkurinn, sem nú er, hafi brugðizt vel við þörf ríkisins árið 1924 með því að styðja frv. um nýjar tekjur. Hæstv. dómsmrh. var að reyna að brýna sjálfstæðismenn með því sama hér á dögunum. Ég vil nú grípa tækifærið, úr því að ég tók til máls, til að leiðrétta þá missögn hjá hæstv. ráðh. A. m. k. er rétt að taka það fram, að hann á ekki skilið slíkt þakklæti, því ég man það vel, að hann gekk fram með miklu kappi til þess að koma því til leiðar, að frv. það, sem þá lá fyrir þinginu, yrði fellt, og hann fékk því áorkað m. a., að nokkur hluti fjhn. Nd. gekk á móti sínu eigin frv. þegar inn í d. kom. Þetta er sannanlegt með þingtíðindunum og um það þýðir ekki að deila.

Hv. flm. talaði um það, að hv. þm. ættu að bregðast vel við því kalli, sem kæmi til þeirra í þessu frv. Ég ætla að benda honum á það, að þetta kall, sem hann nefnir svo, er aðeins komið frá 1/3 þjóðarinnar, þeim hluta, sem styður hæstv. stj. og ber ábyrgð á hennar gerðum.