05.05.1932
Efri deild: 68. fundur, 45. löggjafarþing.
Sjá dálk 502 í B-deild Alþingistíðinda. (144)

1. mál, fjárlög 1933

Jón Baldvinsson:

Það er alltaf dálítill vandi að tala á eftir jafn skemmtilegum ræðumönnum og hér hafa um skeið leitt hesta sína saman. Ég ætla ekki að fara út í neinn galsa, því að ég er hér með alvarlegt mál.

Hv. frsm. hefir tekið illa í þá till. mína, að ríkið leggi fram 500 þús. til atvinnubóta. Hann lýsti yfir því, að ríkið gæti ekki lagt þetta fé fram, því að hinum fjárhagslegu högum þess væri þannig hattað. En ég vil segja hv. frsm. það, að því miður eru líkur til, að ástandið verði þannig, að ríkissjóður verði nauðugur viljugur að leggja þetta fé fram. Er því betra fyrir stj. að hafa til þess heimild í fjárl. Það er alveg rétt hjá hv. frsm., að sum bæjarfélög munu eiga erfitt með að leggja fram 2/3 á móti framlagi ríkissjóðs. en ég býst nú við, að þau treysti á fremsta hlunn og gangi eins nærri skattþegnum sínum og frekast er unnt til þess að afla fjárins á móti tillagi ríkissjóðs, þar sem féð á ekkert að fara út fyrir bæjarfélagið sjálft, en með því fæst þó aukið fé frá ríkinu til hjálpar hinum atvinnulausa og aðþrengda verkalýð. Þetta ætti því ekki að fæla menn frá að samþ. till. mína. Og ég býst við, að allir geti verið á einu máli um það, að úr því að leggja þarf féð fram, þá sé betra, að það sé gert með heimild en í heimildarleysi. — Þá skal ég taka það fram, að till. um fé til vegar yfir Fjarðarheiði er tekin aftur til 3. umr.

Mér láðist í dag að geta um 5. og 6. brtt. fjvn. á þskj. 597. Þar er tekin upp sú nýlunda, sem ég hefi ekki séð áður í fjárlögum, að setja reglur um launagreiðslur hjá ríkisstofnunum og einkafyrirtækjum. Aths. þessi hljóðar svo: „enda verði launagreiðslur til yfirmanna skipanna í samræmi við launagreiðslur eftir 1. nr. 63, 7. maí 1928, að því leyti sem við verður komið og við á“. Ég minnist ekki að hafa séð slík ákvæði í fjárl. áður, þar sem gripið er inn í starf og rekstur fyrirtækja. Ég get skilið, þó að settar séu inn sérstakar reglur um ríkisskipin, en ekki að því er snertir Eimskipafél. (JónJ: Till. um Eimskipafél. er tekin aftur). Ég álít þessar og þvílíkar aths. í fjárl. alveg óviðeigandi og mun því greiða atkv. á móti þeim.

Þá er ekki fleira, sem ég vildi minnast á út af till. mínum, en mig langar til að segja nokkur orð út af hugleiðingum hv. 1. þm. Reykv. í dag um skáldastyrki. Mér skildist hann alls ekki tala út frá sínu eigin brjósti, heldur vera með hugleiðingar fyrir aðra, nema þá því aðeins, að skoðanir hans séu mjög breyttar frá því, sem þær voru áður. Það, sem hv. þm. (JakM) dró inn í umr., var samanburður á ummælum um Þorstein Erlingsson fyrir nokkrum árum og ummælum um önnur ung og efnileg skáld og rith. nú, sem sýna, að þröngsýnir menn eru að spilla fyrir því, að þeim sé veittur styrkur. Þessir menn gátu ekki þolað, að komið væri við kaunin í þjóðfélaginu, jafnvel þótt það væri gert af snilld, eins og hjá Halldóri Laxness og Þorbergi Þórðarsyni, þar sem bæði still, mál og efni er í bezta lagi. Höfum við átt mörg góð ljóðskald, en tiltölulega fáa góða rithöf. á óbundið mál. Þeir Þorbergur og H. K L. standa þar í fremstu röð. Og þótt þeir í ritum sínum rífi niður eitt og annað, sem heim finnst feyskið og rotið í þjóðfélaginu, og bakj sér óvild hinna þröngsýnni, þá ætti slíkt ekki að hafa áhrif hér á Alþingi, því hv. þm. eiga einmitt að hafa hærra sjónarmið en ofstækisfullir þröngsýnismenn. Annars sagði hv. 1. hm. Reykv. ýmislegt í ræðu sinni, sem hægt er að sýna fram á, að ekki er rétt. Sagði hann, að ég hefði haldið því fram, að allt væri til uppbyggingar fyrir þjóðfélagið, sem þessir tveir menn hafa skrifað. Hefi ég ekki sagt það, en hitt fullyrði ég, að ýmislegt hjá þeim er gróði fyrir bókmenntir vorar.

Jónas Hallgrímsson er talinn eitt af beztu skáldum okkar, ásamt Matthíasi, en þó er sjálfsagt til fjöldi manna, sem getur ekki sagt, að allt, sem þeir hafa ritað, sé gott og fullkomið. Vildi ég aðeins segja þessi fáu orð út af ummælum hv. 1. þm. Reykv. Um till. þær, er ég hefi flutt, sker atkvgr. úr, og verð ég að sætta mig við þau úrslit, hver sem þau verða.