30.04.1932
Neðri deild: 64. fundur, 45. löggjafarþing.
Sjá dálk 1681 í B-deild Alþingistíðinda. (1726)

217. mál, flugmálasjóður Íslands

Jónas Þorbergsson:

Mér skildist á ræðu hv. þm. Ak., að ekki mætti bera saman bílferðir og flugsamgöngur, af því að það hefði legið í augum uppi, þegar byrjað var á bílferðum hér, að engin skilyrði hefðu verið fyrir þær, þó að nú væru komin. Það er að vísu rétt, að skilyrðin um þetta hafa breytzt frá því, sem áður var, en það er sá stóri munur á þessum tveim hlutum, að skapa þurfti skilyrðin fyrir bílana með því að leggja vegi og byggja brýr, en loftið er hið sama og það hefir verið og verður eilíflega, og þar sem það er, eru skilyrðin þegar fyrir hendi um flugferðirnar án þess að nokkurra sérstakra aðgerða þurfi við, heldur aðeins að fylgjast með í þróuninni um gerð og notkun flugvéla, sem hlýtur að ryðja sér til rúms hér sem annarsstaðar. Og sannarlega er í raun og veru hægt að gera sér meiri vonir um framtíð flugsamgangnanna hér á landi heldur en hægt var að gera sér um bílsamgöngurnar á þeim tíma, þegar þær voru að hefjast um landið, og liggja til þess þær ástæður, sem ég áður nefndi, að skapa þurfti beinlínis skilyrðin fyrir bílsamgöngunum, en þessi skilyrði eru fyrir hendi um flugsamgöngurnar.

Hv. þm. þóttist ekki hafa talað um flugferðir almennt, en það kom þó fram hjá honum, að hann taldi flugferðirnar aðeins sport, sem menn gerðu sér til gamans. Vil ég út frá þessu benda þessum hv. þm. á það, að nú hafa nýlega borizt út fregnir um, að verið sé að gera hinar stórkostlegustu áætlanir um flugsamgöngur yfir Atlantshaf, og er fyrirætlunin sú, að stytta áfangana með því að byggja sérstakar flotstöðvar á hafinu. Gera menn sér miklar vonir um, að flugvélarnar muni í framtíðinni taka meginhlutann af fólksflutningunum yfir Atlantshaf, sem nú er í höndum hinna stóru millilandaskipa. Sýnir þetta, að aðrar þjóðir lita öðrum augum á þetta mál en hv. þm. Ak., sem hyggur, að hér sé um að ræða sport eitt og gaman, enda er það mala sannast, að flugferðirnar eru nú þegar orðnar ríkur þáttur í samgöngum margra landa, og því ekki að undra, þó að menn geri sér glæsilegar vonir um þær í framtíðinni. Ég hefi raunar ekki miklu að svara hv. þm. Ak. Hann gat þess, að ég mundi vera sendur inn á þing með mótmæli gegn frv. Það má náttúrlega alltaf segja, þegar einhver þm. kemur hér með ákveðin malefni, að hann sé sendur til að beita sér fyrir þeim. Það er ekki minni ástæða til að segja, að hv. þm. Ak. sé sendur með þetta frv. inn á þing, en sá er munurinn á, að ég er þó sendur með rök í málinu, því að ég las upp álit merkra manna á þessu máli, en hv. þm. kemur með tvær hendur tómar, hefir ekkert fram að bera nema fullyrðingar. Það er ekki ástæða til að taka fullyrðingar hans trúanlegar, og því síður sem hann hefir farið hér með staðlausan óhróður um formann flugfélagsins. Hann lét þess getið hér, að það léki grunur á því , að formaður flugfélagsins hefði látið í veðri vaka, að þar sem sæjust 5 síldartorfur, væri óhætt að láta uppi, að a. m. k. væru 50 þar undir. Það er dálítið vafasöm sæmd, þegar þm. leyfa sér að bera óhróður innan þinghelgi á menn, sem ekki geta borið hönd fyrir höfuð sér á þeim sama vettvangi. Ég er beðinn af form. flugfélagsins, sem hér er áheyrandi, að skila því til hv. þm., að hann óski eftir, að hv. þm., ef hann sér sér fært, endurtaki þessi ummæli utan þinghelginnar, svo hann geti þar leitað réttar síns. Kemur þá á daginn, hversu staðgóð þessi ummæli eru, og hvort hugrekki hv. þm. er jafnmikið utanþings sem innan.

Hv. þm. Ísaf. hefi ég ekki miklu að svara í þessu máli. Þó var eitt atriði í ræðu hans merkilegt, sem sé yfirlýsing um það, að hann líti svo á, að mikið gagn gæti verið af síldarleit úr lofti. Hann skilar fyrst þeirri orðsendingu frá ísfirðingum, að þeir áliti ekkert gagn af flugleit, en þrátt fyrir það er hann sjálfur á þeirri skoðun, að hún geti verið til mikils gagns. hér liggja því fyrir tvennskonar yfirlýsingar, frá flm. þessa frv., hv. þm. Ak. og hv. þm. Ísaf. Annar heldur því fram, að ekkert gagn sé af síldarleit úr lofti, en hinn, að af því geti hlotizt mikið gagn. Það kom fram í ræðu hv. þm. Ísaf., að það, sem fyrir honum vakir, er það, að hann telur ranglátt, að þessi skattur hvíli á síldarútveginum. Ég lít svo á, að ef gagn er að síldarflugi, þá eigi síldarútvegurinn að taka tilsvarandi þátt í þeirri viðleitni að halda uppi flugsamgöngum. Ég geri ráð fyrir því , að ef þessi skattur verður felldur niður, þá muni ekki á næsta sumri verða gerð tilraun til þess að leita að síld á skipulagsbundinn hátt með flugvélum, og hygg ég, að það geti orðið til mikils skaða fyrir síldarútgerðina, ef þessi byrjunartilraun verður nú felld niður. Ég geri ekki ráð fyrir, að mér gefist ástæða til að taka aftur til máls, og ég vil eindregið mælast til þess, að d. sjái sér fært að láta þennan kaleik víkja frá sér.