14.05.1932
Neðri deild: 75. fundur, 45. löggjafarþing.
Sjá dálk 610 í B-deild Alþingistíðinda. (240)

2. mál, fjáraukalög 1930

Frsm. meiri hl. (Halldór Stefánsson):

ég get verið sammála hv. frsm. minni hl. um það, að rétt sé að ræða hin einstöku atriði, sem eru aðalágreiningsefni þessa frv., í sambandi við það mál, sem er á dagskrá hér næst á eftir (samþ. á LR.), og ræða nú eingöngu þau atriði, sem eru almenns eðlis. Ég mun því haga þannig máli mínu í sambandi við þetta mal. Skal ég svo víkja stuttlega að fáeinum atriðum, sem komu fram í ræðu hv. frsm. minni hl.

Ég sagði, að það væri einsdæmi, ef fjáraukalögum væri synjað samþykkis. Hann hefir kannske ekki heyrt orð mín eða þá misskilið þau. Ég átti við það, ef meiri hl. Alþingis synjaði þeim um samþykki. Hinu mundi ég vel eftir, sem hann nefndi, að hann var á móti því á síðasta þingi, að fjáraukalög væru samþ.

Ef það færi svo nú, að fjáraukalögum væri synjað, þá gæti það ekki skoðazt öðruvísi en sem vantraust á þá stj., sem hér á hlut að máli. Það gæti ekki skoðazt neitt vægara.

Hann minntist á það, að fjáraukalögin væru í raun og veru meira en þessar 5 millj., því að búið væri að samþ. önnur fjáraukalög fyrir þetta ár. Þetta er alveg rétt, en það er svo nálega á hverju ári, að fjáraukalög eru tvenn. Í fyrri fjáraukalögunum er leitað samþykkis á aukafjárveitingum, sem sýnlegt er, að of lágar upphæðir hafa verið veittar eða áætlaðar til í fjárlagafrv. eða til annara hluta, sem þá þykir nauðsyn að veita eða áætla fé til. Á þessi fjáraukalög er þannig settur sá mismunur, sem er sjáanlegur á heimild fjárlaganna og því, er greiða þarf eða þá þykir rétt að greiða. Ég get ekki séð, hvaða þýðingu það hefir í sambandi við þetta mál, að reyna að auka ágreininginn um það út af því, að nú skuli hafa verið tvenn fjáraukalög eim og svo oft áður.

Þá vék hann nokkuð að þeim sérstöku ástæðum, sem ég taldi vera fyrir því, að fjáraukalög væru nú sérstaklega há. Fyrst talaði hann um það, sem ég minntist á, að nokkru lengra hefði verið gengið í því en áður að taka umframgreiðslur upp í fjáraukalög, og vildi hann gera fremur lítið úr þessari ástæðu. Ég byggi þetta á 35. aths. við LR. 1929 og till. út af henni. Ennfremur hefir ég rétta eftir einum af yfirskoðunarmönnum LR., og þori ég vel að skjóta því undir úrskurð þeirra, að þetta sé rétt.

Þá vildi hann ekki ganga inn á það, að þörf hefði verið fyrir aukin fjarframlög vegna alþingishátíðarinnar. Um þetta má vitanlega lengi deila, en það verður þó óhjákvæmilega að koma til greina, ef á að tala um hvortveggja fjáraukalög ársins. Ég sé enga ástæðu til að fara að gera það nú að miklu ágreiningsefni við hv. frsm. minni hl., þótt honum þyki hafa verið sýnd ofrausn eða ofmikil viðhöfn í sambandi við þetta afmæli. Hv. þm. má ekki gleyma því, að það var ekki áætlað neitt til sjálfrar alþingishátíðarinnar í fjárl. Það er jafnvel safnað saman í þessa árs fjárl. upphæðum, sem greiddar hafa verið á fyrri árum, beinlínis vegna hátíðarinnar; t. d. er allur kostnaður við Þingvallaveginn látinn koma í þessa árs fjáraukalög.

Þá var hv. þm. með nokkrar almennar hugleiðingar um umframgreiðslur stjórna umfram fjárveitingar í fjárl. Ég er honum sammála um það frá almennnu sjónarmiði, að stjórnirnar eigi ekki að misnota aðstöðu sína í þessu efni. En ég vil benda hv. þm. á það, að þetta er ekki í fyrsta skipti, sem eytt er fram yfir heimildir; það er aðeins nokkru meira í þetta skipti en áður hefir verið. Ég man ekki, hvað þá voru fjáraukalögin 1921. Það kann að vera, að þau hafi ekki verið eins há þá eins og nú, en hitt er víst, að þá voru umframgreiðslur miklar og svo hefir oft verið, bæði fyrr og síðar.

Ég get ekki fallizt á það hjá hv. þm., að það sé rétt að taka upp hann hátt nú að óvöru að fella fjáraukalög, þó að þau séu hærri í þetta skipti en áður hefir verið. Ég álít ekki hægt að veita stjórn að óvöru áminningu á þennan hátt fremur en en fyrr, þótt greitt hafi verið mikið fé umfram heimildir. Ég tel, að skylt sé, að stj. sé aðvöruð fyrirfram, og láti hún sér ekki segjast við það, þá hefi ég ekkert á móti því, að hún verði látin fá hastarlega áminningu. Hitt skal ég ekki fást svo mjög um, þótt stj. sé átalin fyrir umframeyðslu af andstæðingum; það er sá máti, sem hafður hefir verið áður.

Ef fjáraukalög væru nú felld, þá hlyti það að skoðast sem vantraust á núv. ríkisstj. Mér þykir það ekkert óeðlilegt, að stjórnarandstæðingar vilji gjarnan fá vantraustsyfirlýsingu samþ. á núv. stj. í einhverju formi, en það er engin þörf fyrir þá að fara þessa leið til þess. Ef þeir hafa atkvæðamagn til þess að fella fjáraukalög, þá ættu þeir alveg eins að hafa það til að koma fram með sérstaka vantrauststill. Það er sú eina þinglega leið. Hitt væri að reyna að koma fram vantrausti á álíka óþinglegan hátt sem gert var nýlega hér á þingi.

Þar sem ég er hv. frsm. minni hl. sammála um það, að rétt sé að ræða einstök atriði, er snerta þetta mál, fremur í sambandi við næsta mál hér á eftir, þá sé ég ekki ástæðu til að orðlengja frekar um frumvarpið, en láta heldur atkvæði skera úr.