05.05.1933
Neðri deild: 66. fundur, 46. löggjafarþing.
Sjá dálk 2153 í B-deild Alþingistíðinda. (3387)

167. mál, kreppulánasjóð

Haraldur Guðmundsson [óyfirl.]:

Ég skal ekki hafa langa ræðu. Ég heyrði ekki allt svar hv. frsm. við því, sem ég sagði um brtt. okkar á þskj. 539. En mér skildist hann álíta, að fyrri till. væri óþörf, af því að árgjaldið væri ekki fastákveðið 5%, en það færi eftir verðlagsbreytingum.

Ég vil benda hv. d. á það, að 2. málsgr. 18. gr. heimtar það eitt, að ef hagur lántakanda breytist, skuli afborganir fara þar eftir, en ekki er getið um, hvort það er af verðlagsbreytingu eða af hverju. Það gæti t. d. verið af vinning í happdrætti, arfi og fleira. Samt sem áður standa vaxtakjörin og eftirgjöfin óbreytt. Það er aðeins hægt að stytta lánstímann, en á engan hátt hægt að fá meira af manninum en ætlazt er til við uppgjörið. En það, sem við Alþýðuflokksmenn viljum, er það, að ef þessi 5% eru talin rétt hlutfall þegar gert er upp, þá sé skuldanda aldrei gert erfiðara en sem því svarar, en hækki hinsvegar afurðaverð, þá hækki árgjaldið um jafnan hundraðshluta.

Viðvíkjandi seinni brtt., að 1. skuli einnig ná til þeirra, sem þar greinir, þá virtist mér hv. frsm. hafa mikla tilhneigingu til að líta með sanngirni á hana. Hann taldi með réttu, að ekki væri hægt að loka augunum fyrir nauðsyn þessa fólks, en taldi æskilegt, að sett yrði n. til að rannsaka hag þess, sem gæfi skýrslu fyrir næsta þing. Skildist mér, að ef ástæður reyndust hliðstæðar og hjá bændum, væri fenginn grundvöllur undir hliðstæða löggjöf til hjálpar þessu fólki. Ég verð að segja, að ég vil síður eiga eftirkaup um þessa hluti. Ég álít sjálfsagt, að löggjöf sé sett í einu lagi fyrir þá, sem ekki geta staðið við skuldbindingar sínar af völdum kreppunnar, hvort sem þeir búa við sjó eða í sveit. Hann taldi, að verðfall landbúnaðarafurða væri meira en sjávarafurða, og kann það að vera rétt miðað við síðastl. ár. Aftur á móti 193Í var það ekki meira. Hér virðist þá vera gert mat á mönnum, talið nauðsynlegra að hjálpa einum flokki manna en öðrum, sem eru í svipuðum kringumstæðum. Eins og hv. frsm. benti á, þá liggja ekki fyrir skýrslur um, hvað mikið fé þyrfti. En að fengnum skýrslum um hag fólksins verður það á valdi sjóðstjórnarinnar að meta getu sjóðsins og þörf fólksins fyrir að nota sjóðinn.

Mér hefir skilizt sumir hv. þm. veita þessum till. ekki óvinsamlegar undirtektir. Get ég orðið við tilmælum hv. frsm. að taka þær báðar aftur til 3. umr. Mætti þá e. t. v. frekar nást samkomulag um einhverja lausn á vandræðum þessa fólks, sem frv. nú gerir ekki ráð fyrir að ná til.

Út af því, sem hv. frsm. sagði í lok ræðu sinnar, að nú væri einmitt tíminn til að framkvæma efnahagsuppgjör hjá bændum, þá hygg ég ómögulegt um það að fullyrða. Og því miður eru ekki líkur til, að svo sé. Ég hefi enga trú á, að þótt sjóðurinn taki ekki til starfa fyrr en á seinna misseri þessa árs, þá verði þær breyt. orðnar, að við séum verulega meir vitandi um framtíðarhorfurnar en nú.

Rétt er það, að síðasti farmur af frystu kjöti til Englands mun hafa selzt 50% hærra en áður. Sölutíminn fyrir síðari farminn var líka hentugri en fyrir þann fyrri.

Loks vil ég benda á, að ýms ummæli hér í hv. d. gefa villandi hugmyndir um þetta mál. Menn hafa talað um, að ekki væri um nema tvennt að gera, samþ. frv. í höfuðatriðum eða horfa á yfirvofandi aðför að svo og svo miklum hluta af bændum. Þetta er í alla staði rangt. Það er alveg víst, að hvað sem verður um afgreiðslu þessa frv., þá verður ekki skilizt svo við þetta mál, að ekki verði komið í veg fyrir allsherjaraðför að bændum. Og það má gera á margskonar annan hátt en bent er á í þessu frv.