02.06.1933
Efri deild: 87. fundur, 46. löggjafarþing.
Sjá dálk 652 í C-deild Alþingistíðinda. (4842)

57. mál, hámarkslaun

Frsm. meiri hl. (Jónas Jónsson) [óyfirl.]:

Ég held, að hv. 1. landsk. hafi ekki verið alvara, er hann hélt því fram í ræðu sinni nú og við 1. umr., að hér sé um óleyfilegt form á skatti að ræða og þar af leiðandi brot á friðhelgi eignarréttarins. Hv. þm. hlýtur að vera það ljóst, að í raun og veru eru skattar eins og þeir, sem verið var að samþ. hér fyrir skömmu, meira brot á eignarréttinum. Það eru til þeir menn, sem álíta, að þegar skattar eru orðnir t. d. um 52% af tekjum manna, þá sé sú skattálagning orðin brot á stjskr. Það er svipað með erfðaskattinn hjá okkur. Hann er hár, en þó víða ennþá hærri. Sú skoðun hv. 1. landsk. hefir ekkert við að styðjast, að það sé hættuleg stefna að taka þann part af tekjum manna og láta ganga til ríkisins, sem er yfir eitthvert visst tekjuhámark. Stjskr. allra þingræðislanda gera ráð fyrir þessu frelsi löggjafarvaldsins til að leggja á skatta, og vildi ég í því sambandi benda hv. 1. landsk. á dæmi, sem var þekkt hér í máli frú Margrétar Zoëga út af rétti til að reka vínverzlun. Þegar bannlögin gengu í gildi, var hún og aðrir fleiri sviptir þeim rétti, sem þeir höfðu átt árum saman og hefði gefið þeim miklar tekjur, ef hann hefði haldizt. Og eins og hún hafði fengið þennan rétt, virtist hann skýlaust vera hennar eign. Þetta mál var þannig dæmt af hæstarétti Dana, að löggjafarvaldið tók þessa eign alveg. Þessi úrskurður var alveg réttur, vegna þeirra kringumstæðna, sem þjóðfélagið var búið að skapa með bannlögunum. Þarna var ekki tekinn partur af eigninni, heldur var eignin tekin öll.

Hv. 1. landsk. er það líka kunnugt, að frá því sjónarmiði sem hann talaði, sjónarmiði eignarréttarins, þá hefir sú erfðalöggjöf verið sett bæði í Danmörku og í Englandi, sem leggur svo gífurlegan skatt á stóreignir, að engin stóreign hefir getað staðizt, heldur hafa þær teygzt í sundur. Þessi löggjöf er frá hinu þrönga sjónarmiði 1. landsk. og hans skoðanabræðra í mesta máta brot á friðhelgi eignarréttarins. En nútímaþjóðfélög hafa leyft sér þetta.

Hér er með frv. farið fram á það, sem mildara er en þegar tekin voru af mönnum réttindi þeirra til vínsölu með bannlögunum. Þá var sú eign tekin öll, en hér er aðeins farið fram á að taka nokkurn hluta af hátekjum manna, og miðað við aðeins 3 ár.

Þótt hv. 1. landsk. hafi mikið fengizt við skattamál, þá efast ég um, að hann hafi hugsað út í það, að ýmsir skattar, sem hann og fleiri hv. þm. hafa viljað leggja á, eru miklu meiri konfiskation heldur en það, sem hér er um að ræða. Ef við tökum t. d. verkamann með stóra fjölskyldu og athugum, hve mikinn nefskatt, hún þarf öll að greiða af kaupi þessa eina manns, og að slíkir menn hafa oft ekki nema 1200-1300 kr. árstekjur, sem þeir kannske verða að fleyta með 7-8 manns, þegar slíkur fjölskyldufaðir verður að borga nokkur hundruð krónur í nefskatt, og beri maður það svo saman við þetta frv. um hámarkslaun, þá hlýtur hver sanngjarn maður að viðurkenna, að við þennan fátæka fjölskyldumann er beitt miklu meiri konfiskation heldur en frv. felur í sér.

Þegar fyrirtæki, sem tapa á atvinnurekstri sínum, eru látin borga 60-70 þús. kr. útsvar, þá er það líka meiri konfiskation heldur en er um að ræða í þessu frv.

Ég ætla svo ekki að orðlengja um þetta frekar. Ég þykist vita, að hv. dm. sjái, að þetta frv. á að lifa eða deyja eftir því, hvort menn ganga inn á þá hugsun, að það eigi um stundarsakir að taka kúfinn ofan af háum persónulegum tekjum, á meðan harðast er í ári og kreppan er mest.