03.11.1934
Neðri deild: 27. fundur, 48. löggjafarþing.
Sjá dálk 1820 í B-deild Alþingistíðinda. (2572)

83. mál, útvarpsrekstur ríkisins

Frsm. meiri hl. (Stefán Jóh. Stefánsson):

Það er vafalaust ekki mikil ástæða til að deila lengi um þetta mál. Af hálfu hv. frsm. minni hl. hefir ekkert nýtt komið fram, og hefi ég því fáu við að bæta það, sem ég hefi áður sagt. Ég vil aðeins endurtaka það, sem ég sagði í fyrri ræðu minni, að meiri hl. allshn. sá ekki ástæðu til að vísa þessu frv. frá sér til menntmn., vegna þess að samskonar mál hafa aldrei áður hér á þingi legið fyrir þeirri n., þó að ég geti verið sammála hv. þm. Snæf. um það, að málið ætti vel heima í menntmn.

Hv. þm. sá ástæðu til að fara nokkrum vel völdum orðum um frv. um eftirlit með opinberum rekstri og kallaði það ómerkilegt mál, en sjálfur vill hann þó ómögulega missa útvarpsráð og heldur sér mjög fast við það nafn á útvarpsstjórninni. Hv. þm. og hans flokkur vill og stofna til fiskiráðs. þess ráðs, sem vissulega er engu merkara, eins og því er markað starfsvið í frv. um fiskiráð, heldur en ráð þau, sem stofna á til eftirlits með opinberum rekstri. En eins og hv. þm. Snæf. hefir í raun og veru viðurkennt, er andstaða hans gegn frv. um eftirlit með opinberum rekstri fyrst og fremst sprottin af því, að frv. er samið af skipulagsnefnd atvinnumála.

Hv. þm. talaði um, að hann teldi þörf á að leita framvegis tillagna útvarpsráðs um skipun útvarpsstjóra. Þetta skiptir litlu máli, því að þar yrði eingöngu um till. að ræða, en ráðh. hefir eftir sem áður óbundnar hendur um það, hvaða mann hann velur í þá stöðu. Ef ráðh. vill í því vali fara eftir till. dagskrárstjórnar, þá er það honum innan handar, þó að það sé ekki fyrirskipað með l. Sá ráðh., sem feldi rétt að fá till. dagskrárstj. um val útvarpsstjóra, mundi auðvitað leita þeirra till. Það er því engin ástæða til að lögbinda þetta, því raunverulega hefir það engin áhrif á veitingu stöðunnar.

Hv. þm. Snæf. heldur því fram, að það sé engan veginn einsdæmi að banna mönnum með lögum að hafa fleiri launuð störf en sitt aðalstarf. En þetta er misskilningur hjá þm. Og það sem hann sagði um dómara hæstaréttar, er ekki rétt, því að þeim er ekki meinað að hafa önnur launuð störf á hendi en dómarastörfin, enda hafa þeir oft stundað slík störf. Þeir hafa t. d. oft setið í nefndum, sem hafa fjallað um ýms mál, og tekið fé fyrir, og engum hefir dottið í hug að finna að. Ég þekki engin þau fyrirmæli í íslenzkum lögum, sem fyrirskipi embættismönnum, að þeir megi ekki taka við launuðum störfum utan síns aðalstarfs, hvort sem það eru opinberir starfsmenn eða hjá einkastofnunum. Brtt. hv. minni hl. allshn. er því eingöngu „krakilleri“. (ÓTh: Hvað þýðir það orð?) Það er til gott og gilt ísl. orð yfir þetta hugtak, og það er strákskapur, einkenni, sem hv. þm. G.-K. er ekki alveg laus við. En ég vil bjóða hv. þm. Snæf., að við athugum launalögin í sameiningu og breytum launakjörum allra embættismanna þannig, að þeir þurfi ekki að fá launuð aukastörf. En hitt álít ég, að geti ekki haft við neitt að styðjast, að taka þannig eitt embætti út úr, eins og hann nú vill vera láta.

Það skiptir ekki miklu máli, hvort útvarpsnotendur velja 3 eða 4 menn í dagskrárstjórn, en ég tel eðlilegt, að sá ráðh., sem hefir í hendi yfirstjórn þessara mála, velji formanninn, og það verður þá til þess að ekki verða valdir nema 3 af útvarpsnotendum.

Ég get ekki fallizt á þá röksemd í bréfi útvarpsráðs, að með þessu frv. sé óljósara valdsvið dagskrárstjórnar en áður útvarpsráðs. Eins og hv. 9. landsk. benti á, þá ætti það að vera að sumu leyti ljósara með þessu frv.

Það skiptir engu máli, hvort samþ. verður till. minni hl., að orðinu „fyllsta“ sé bætt framan við „óhlutdrægni“. Hlutleysi getur aldrei verið annað en fyllsta hlutleysi. Ef sagt er, að einhver eigi að vera hlutlaus, þá er þar vitanlega átt við fyllsta hlutleysi. Um hálft hlutleysi er þar ekki að ræða. Þess vegna er þessi brtt. óþörf.

Síðast drap hv. þm. á framkvæmd frv., ef að l. yrði, að því er snertir útvarpsráð það, er nú situr. Það var náttúrlega útúrsnúningur úr mínum orðum, þegar hann var að tala um, að hann vissi ekki til, að neinar umkvartanir hefðu borizt frá bændum og verkamönnum. Ég sagði, og hann var því sammála, að það væri breyt. til batnaðar að velja útvarpsráð eins og ráð er fyrir gert í frv., og það væri óheppilegt, að löggjöfin veitti einstökum stofnunum eða félögum einkarétt til að útnefna menn til að stjórna útvarpinu, en ef það væri gert, þá teldi ég sjálfsagt að taka þar tillit til tveggja fjölmennustu stétta landsins, sem væru verkamenn og bændur, og samtaka þeirra. Annars álít ég þá aðferð ekki heppilega, heldur vil ganga þá braut, sem bent er á í frv., að útvarpsnotendur velji 3 þessara fulltrúa sjálfir, Alþ. 3, og ráðh. skipi formann. En ef rétt er að breyta þannig til, sem ég tel engum vafa bundið, þá er ekkert, sem réttlætir það, að draga þá framkvæmd. Ef menn álíta heppilegt að gera breyt. á einhverju, þá er æskilegt, að sú breyt. komist á sem allra fyrst. Þegar Sjálfstfl. var með sitt alkunna „réttlætismál“, taldi hann svo mikið í húfi að koma því fram undir eins, að hann vildi ekki einu sinni láta það dragast um eitt þing.

Hv. þm. Snæf. talaði um réttlætismál í þessu sambandi. Ég álít þessa breyt. á skipun útvarpsráðsins réttlætismál, og af því megi draga þá rökréttu ályktun, að því fyrr sem því réttlæti er fullnægt, því betra. Þegar meiri hl. Alþingis hefir samþ. að færa skipun útvarpsráðs í réttlátara horf, er sjálfsagt að koma því í framkvæmd sem allra fyrst.