13.12.1934
Efri deild: 60. fundur, 48. löggjafarþing.
Sjá dálk 2047 í B-deild Alþingistíðinda. (2999)

109. mál, dragnótaveiðar í landhelgi

Frsm. (Sigurjón Á. Ólafsson) [óyfirl.]:

Nefndin hefir ekki getað komið fram heilsteypt í þessu máli, því að eins og sést á þskj. 728, hafa tveir nm. skrifað undir nál. með fyrirvara. En ég vænti þess, að hv. þdm. sjái, að nauðsynin bak við framlengingu þessara laga er svo brýn, að frv. verður að ná samþykki.

Ég skal, með leyfi hæstv. forseta, lesa upp þá breyt., sem gerð var á þinginu 1933, um að aftan við 2. gr. l. um dragnótaveiðar í landhelgi frá 1928, bættist sem hér segir:

„Á svæðinu frá Hjörleifshöfða vestur um til Látrabjargs skulu veiðar með dragnótum leyfðar í landhelgi frá 15. júní til 30. nóvember ár hvert. Á Breiðafirði og Faxaflóa skal slík veiði þó aðeins heimil skipum, sem skrásett eru innan lögsagnarumdæma, er að þeim liggja, öðrum hvorum eða báðum.“

Það, sem farið er fram á með frv., er að framlengja þessi ákvæði, og samkv. frv. er ætlazt til, að framlengingin nái til áramóta 1936. Ég skal viðurkenna, að í hinum ýmsu landshlutum er nokkur deila um það, hvort eigi að leyfa þessar dragnótaveiðar á þeim tíma, sem gert er ráð fyrir í frv. En þar sem þessi heimild gildir ekki nema fyrir nokkurn hluta landsins, þá get ég ekki skilið, að hinir aðrir landshlutar þurfi að vera á móti því, því að það snertir þá í raun og veru ekkert. En nauðsynin fyrir því, að þetta sé leyft, sýnist okkur a. m. k. hér í Sunnlendingafjórðungi vera mjög fyrir hendi. Það er fengin nokkur reynsla fyrir því, að einmitt yfir þennan tíma, sem dragnótaveiðar eru stundaðar, er allmikill hluti báta, sem engar líkur eru til, að verði starfræktir á annan hátt en að gera þá út á dragnótaveiðar, og því skiptir það miklu máli fyrir stóran hóp sjómanna, hvort þessi heimild verður í gildi eða ekki. Þetta veit ég, að á sérstaklega við allmikinn hluta af hinum smærri bátum hér í Reykjavík og á ýmsum stöðum hér við Faxaflóa, þar sem þeir bátur eru gerðir út á öðrum tíma ársins. Þeir taka þessar veiðar upp að vetrarvertíð lokinni, því að þá er yfirleitt hér við Suðurland ekki afla að vænta á grunnmiðum, og tæplega að farið sé á þessum bátum á djúpmiðin hér fyrir suðurströndinni. Er þá ekki í annað hús að venda fyrir þessa báta en að stunda þessar veiðar. Árangurinn af þessu síðastl. ár hefir orðið allgóður, og er það kannske meðfram því að þakka, að þau skilyrði eru nú fyrir hendi, að sæmilegt verð er á þessum fiski, sem er aðallega koli; að vísu er einnig dálítið af smáfiski, sem á þessum tíma er góð markaðsvara fyrir Reykjavíkurbæ. Á þeim tíma er venjulega tregt um soðfisk annarsstaðar frá, enda þarf langt að sækja hann, og kemur sá fiskur ekki eins nýr á markaðinn eins og fiskurinn, sem veiddur er í dragnætur í Faxaflóa. Það má því segja, að þeir hafi líka nokkurn markað fyrir annan fisk heldur en kola, sem er mestmegnis útflutningsvara og er fluttur út í frosnu ástandi eða í ís, af þeim, sem kaupa þennan fisk af þeim.

Ég hefi hér hjá mér reikninga frá nokkrum bátum, sem hafa stundað þessar veiðar síðastl. ár. Ég skal ekki þylja upp alla reikningana, en vildi aðeins drepa á, að hlutur skipverjanna við þessar veiðar er betri heldur en við margan annan veiðiskap. Og þetta er á þeim tíma árs, sem eru litlar líkur til, að þeir hinir sömu menn gætu skapað sér atvinnu. Það er því hvorttveggja í senn, atvinnuspursmál og um leið skapast útflutningsvara, sem á þessum tíma árs er mjög mikilsvert.

Fyrstu reikningarnir, sem liggja hér fyrir mér, eru yfir bát, sem hefir skilað til fjögurra manna 2887 kr. samtals. Annar bátur, þar sem hásetarnir voru fimm, skilaði til þeirra 3933 kr. samtals. Veiðitími þessa báts var nokkru styttri en hins bátsins. Svo hefi ég hér reikninga frá þriðja bátnum. Þar er tímabilið frá 20. júní til 30. september. Hefir hlutur hvers manns orðið þar 797 kr. Að lokum eru hér reikningar frá fjórða bátnum, en hann er úr Keflavík. Á þeim bát hefir hlutur hvers manns orðið 1170 kr., en þar er veiðitíminn nokkru lengri, eða frá 1. júní til 4. nóvember.

Ég held, að óþarfi sé að telja upp, hver útkoman hefir orðið á fleiri bátum, því að hún er þessu lík hjá flestum, betri heldur en við nokkurn annan veiðiskap. Það er því allmikið í húfi fyrir mikinn hóp sjómanna, sem stunda veiðar á smærri mótorbátum, ef á að banna að stunda dragnótaveiðar á þessum tíma árs.

Ég skal þá lauslega drepa á þá mótbáru móti þessu, sem komið hefir fram utan þings, og það er m. a., að dragnótaveiðarnar eiga að hafa svo mikla eyðileggingu í för með sér, að þær fæli burt fiskinn o. s. frv. Ég fyrir mitt leyti er á skoðun þeirra manna, sem álíta, að þetta hafi ekki við rök að styðjast. Ég vil aðeins benda á skýrslu, sem lá fyrir þinginu 1929 eða 1930, frá Árna Friðrikssyni fiskifræðingi, þar sem hann færði með tölum skýr rök að því, að af öllum þeim kola, sem veiðist hér við land, eru 9/10 hlutar hans veiddir af útlendum veiðiskipum, mestmegnis enskum togurum, en aðeins 1/10 er veiddur af Íslendingum sjálfum. Fiskifræðingurinn heldur því fram, að ef við veiðum ekki kolann þar, sem við eigum þægilegast með að ná honum og á þeim tíma, sem menn geta ekki notfært sér annað, þá verði hann að mestu leyti útlendingum að bráð, og að kolinn muni, hvort sem hann gengur til þurrðar fyrr eða seinna, gera það alveg jafnt, þó að við bönnum okkar landsmönnum að veiða hann eða ekki innan landhelginnar. Mér finnst, að þessi skýrsla fiskifræðingsins sé svo þung á metunum, að við eigum sjálfir að reyna að notfæra okkur þennan fisk á þeim tíma, sem við eigum þægilegast með að veiða hann. Og hér er um þann fisk að ræða, sem á erlendum markaði er talinn verðmætastur allra fiskiteg., sem við getum flutt út.

Ég hefi ekki orðið var við hér í nágrenninu neina verulega óánægju með þessi lög, nema helzt í einu héraði. Garðinum, og hefi ég þó komizt að raun um, að sú skoðun, jafnvel innan þessa héraðs, er ekki eins almenn eins og menn halda. Það er meira trúaratriði, sem mér skilst, að liggi á bak við hjá einstökum mönnum, heldur en að það sé eins mikil hætta að þessu eins og þeir vilja vera láta. Ég vildi því vænta þess, að hv. deild liti á nauðsyn þessa máls, en ekki á þær mótbárur, sem blásið er upp gegn þessum lögum, af ástæðum, sem ég áðan skýrði frá, að væru ef til vill meira trúarlegs atriðis heldur en að við veruleg rök hefðu að styðjast. Hér er um verulega mikið fjárhagsmál að ræða fyrir þá menn, sem að þessum veiðum standa, og landið í heild, því að þessi verðmæti fiskur yrði ekki nema að mjög litlu leyti veiddur af okkur, ef þessi heimild, sem hér er farið fram á, væri ekki fyrir hendi, því að eins og fiskifræðingurinn benti á, yrði kolinn erlendum fiskimönnum að bráð.

Ég tel svo ekki þörf á að hafa lengri formála fyrir þessu máli, en vænti, að hv. þdm. kynni sér þær ástæður, sem að því liggja, áður en þeir greiða atkv. á móti framgangi þess.