11.12.1934
Neðri deild: 56. fundur, 48. löggjafarþing.
Sjá dálk 2565 í B-deild Alþingistíðinda. (3974)

76. mál, einkasala á bifreiðum o.fl.

Frsm. minni hl. (Stefán Jóh. Stefánsson):

Ég skal játa, að það er ekki mjög hvetjandi að standa upp eftir niðurlagið á ræðu hv. þm. G.-K., þar sem hann með mörgum orðum og stórum hótaði því, að allur hans flokkur myndi ganga fram á vígvöllinn á móti mér með mörgum ræðum og stórum, og ég skal játa, að hefði ég ekki síðast ætlað mér að segja hér nokkur orð, þá hefði ég nú hætt við það, þegar ég fékk þessa ógnun. Ekki þó vegna þess að ég óttist rök hv. þm. G.-K. og flokksmanna hans, heldur kvíði ég þeim leiðindum, er stafa af öllum orðaflaumi sjálfstæðismanna, slagorðaglamri þeirra og andlausum vaðli „þófaranna“, sem illræmdur er á þessu þingi. Og þó að hér hafi verið haldnar stórar ræður í 3 stundir af andstæðingum þessa máls, þá sé ég aðeins ástæðu til að taka fram örfá atriði, því að mest af ræðum andstæðinga þessa máls hafa verið endurtekningar, sem búið er að hrekja. En ég verð að segja hv. þm. G.-K. það, út af því, að hann sagðist ekki hafa heyrt, að ég eða aðrir flm. frv. hefðu fært rök fyrir því, að ríkissjóður fengi tekjur af einkasölu þessari, né að nokkuð betra skipulag mundi fást á verzlun með þessar vöruteg., að þrátt fyrir það, þótt ég færi að endurtaka þau ágætu rök, sem færð hafa verið fram um þetta, þá býst ég við, að það fengi litlu um þokað um skoðanir hv. sjálfstæðismanna í þessu efni, því að þeir munu ekki vera komnir hér til þess að láta sannfærast í þessu máli. Ég held, að ég þurfi ekki að svara hv. þm. G.-K. öðru en þessu.

Ég vil beina því til hv. 5. þm. Reykv., að það er algerlega byggt á misskilningi á minni ræðu að segja, að ég hafi talið frv. það til gildis, að það yrði til þess að minnka um helming atvinnu þeirra manna, sem t. d. vinna að viðgerð á þeim hlutum, sem frv. nær til. Ég taldi frv. það til gildis, að það mundi, ef að l. yrði, koma því til vegar, að minna yrði um milliliði í verzlun með þessar vöruteg. En viðgerðir á bifreiðum, mótorvélum, rafmagnsvélum o. þ. h. geri ég ráð fyrir, að yrðu hinar sömu eftir sem áður. Það er algerlega á misskilningi byggt, að samþykkt þessa frv. mundi leiða til atvinnuleysis. Þetta var það eina af ræðu þessa hv. þm., sem ég sé ástæðu til að svara.

Ég sé ekki ástæðu til að fara út í hugleiðingar um stefnu Roosevelts og Bandaríkjastj. í sambandi við þetta. Það yrði of langt mál.

Ræða hv. 3. þm. Reykv. var öll hugleiðingar um einkasölu yfirleitt, sem hann með mörgum orðum reyndi að sanna, að væru óheppilegar fyrir þjóðfélögin. Hann benti á eitt dæmi, sem hann taldi því til sönnunar, sem var það, að hann sagði, að einkasala á viðtækjum hefði leitt til þess, að þau hefðu orðið dýrari og að vegna hennar væri skortur á úrvali af þeim. En eftir áreiðanlegum upplýsingum get ég fullyrt, að verðlag á viðtækjum hér á landi er stórum lægra en verð á viðtækjum í nágrannalöndunum, þar sem engin einkasala er. Og hér er hægt að fá öll þau viðtæki, sem bezt þekkjast yfirleitt. Fullyrðing hv. þm. um þetta er því alveg röng.

Hv. þm. Vestm. hneykslaðist sérstaklega á þeim orðum mínum, er ég talaði um svo kallaðan rétt til atvinnu. Ég vil halda við mín orð um, að þar sem um slíkan atvinnurekstur sem þennan er að ræða, þá álít ég réttinn til hans ekki svo sérlega heilagan, að ekki megi við honum hrófla. Mín skoðun er miklu nær kenningum hins fræga franska heimspekings, August Comte, að það eitt sé réttur þjóðfélagsþegnanna, að gera skyldu sína gagnvart samfélaginu. En þessi lífsspeki er mjög fjarri stjórnmálastefnu Sjálfstæðisfl., sem heldur fram „rétti“ einstaklinganna gegn hagsmunum fjöldans. Og ég mótmæli því fyrir mitt leyti, að einstaklingarnir eigi skilyrðislausan rétt til þess að fá að halda áfram störfum við einhvern tiltekinn atvinnurekstur, ef hagstæðara er fyrir fjöldann, að sá atvinnurekstur færist úr höndum einstaklinganna og yfir til heildarinnar. Ég fellst á, að í þessu efni sé réttur manna ekki annar en sá, að fá að gera skyldu sína í þjóðfélaginu, og það gera menn með því að vinna að þeim málum, sem miða að almenningsheill. Og hér ætla ég, að sé um að ræða eitt af þeim málum, og þess vegna álít ég að ekkert sé um það að segja, þó að einstakir menn hafi óþægindi af því, að fullnægt verði þeirri skyldu að stuðla að almenningsheill. Flestir þeir, sem hafa umboðssölu á bifreiðum og slíku með höndum, held ég, að séu ekki svo úrræðalausir, að þeir verði til vandræða fyrir þjóðfélagið, þó að þeir misstu þessi störf. Þeir munu, sumir hverjir, hafa eitthvað annað upp á að hlaupa heldur en þessi störf.