09.11.1934
Neðri deild: 32. fundur, 48. löggjafarþing.
Sjá dálk 130 í C-deild Alþingistíðinda. (4134)

128. mál, Skuldaskilasjóður útgerðarmanna

Flm. (Sigurður Kristjánsson):

Ég skal ekki verða langorður, en víkja aðeins nokkrum orðum að ræðu hv. þm. Ísaf. Hv. þm. A.-Sk. þarf ég ekki að svara. Það má vel vera, að hann hafi ekki lesið allt upp af blöðum. — Hv. 2. þm. N.-M. svara ég síðar. Ég mun hinsvegar svara hv. þm. Ísaf. nokkrum orðum. Hann hefir sýnt því mikla þrifnaðarmáli, sem hér liggur fyrir, fullan fjandskap einn allra þingmanna, þótt málið hafi fengið daufar undirtektir hjá sumum öðrum. Og þessi maður er fulltrúi fyrir bæ, sem lifir nær eingöngu á útgerð.

Þessi hv. þm. notaði aðstöðu sína í sjútvn. fiskiþingsins til þess að beita sér gegn því, að sjávarútveginum yrði veitt nokkur úrlausn, og greiddi atkv. gegn þessu máli þar. Hann segist ekki hafa kynnt sér málið, og ber það fyrir, að ég sé flm. þess. En þetta er nú ekki alveg rétt hugsað hjá hv. þm., því að ég var þá ekki flm. þess nema að einum þriðja hluta. Og eftir þeirri lýsingu, sem hann gaf af mér, býst ég ekki við, að hann haldi því fram, að ég hafi ráðið fyrir samnefndarmönnum mínum.

Þegar hv. þm. Ísaf. talaði hér fyrst í þessu máli, fór hann óvingjarnlegum og ósanngjörnum orðum um sjávarútveginn og spurði meðal annars, hvað orðið hefði af afla þeim fyrir 50—60 milljónir á ári, sem á land hefði komið, fyrst ekki lægju í veiðitækjum útgerðarinnar nema 20 millj. Taldi hann, að óhæfil. mikið hefði farið í dýra framkvæmdastjóra, og vildi jafntel telja, að sú eyðsla hefði ráðið niðurlögum útgerðarinnar. Mér þótti þetta ómaklega mælt af dýrum framkvæmdastjóra við fyrirtæki, sem hefir orðið fyrir þeim hörmungum að sigla sig í kaf, þrátt fyrir alla mögulega aðstoð hins opinbera. Til þess að jafna þetta, tók hann það til bragðs að fara að lesa upp æfiágrip mitt, sem hann hefir sjálfur samið, og vænti ég þess, að hæstv. forseti hafi ekki á móti því, að ég sýni fram á, hver sannindi fylgja máli hans.

Hv. þm. Ísaf. gaf mér það að sök m. a., að ég hefði orðið þess valdandi, að útgerðartæki hefðu verið seld frá Ísafirði. Skal ég nú skýra það mál og sýna fram á róg og blekkingar hv. þm. Ísaf. í þessu sem öðru. Það er rétt, að fyrir nokkru voru seldir frá Ísafirði 5 vélbátar, 20—30 smálestir, eign firmans Karl & Jóhann. Orsökin til sölu bálanna var í senn mörg aflaleysisár í röð, og auk þess látlaus rógur hv. þm. Ísaf. og hans nóta á hendur útgerðinni á Ísafirði. Bátar öfluðu svo illa, sökum fiskileysis, að vestfirskir bátar komu stundum með allan afla sinn í sér eftir Faxaflóavertíðina. — Samt hélt þetta útgerðarfélag uppi vinnu fyrir fjölda fólks í mörg ár, þótt útgerðin væri alltaf rekin með stórtapi. Ofan á þetta allt bættist þrotlaus rógur hv. þm. Ísaf. og flokksbræðra hans. Til dæmis um hug hv. þm. Ísaf. til útgerðarinnar þá, sagði hann, að öll útgerð hlyti að stórgræða, nema framkvæmdastjórarnir stælu.

Mér er nú kunnugt um öll útgerðarfyrirtæki vestra í seinni tíð, nema Ásgeirssons verzlanirnar gömlu, og mér er ekki kunnugt um, að nokkur framkvæmdastjóri hafi haft þar eins há laun og hv. þm. Ísaf. tekur frá sínu fyrirtæki meðan það er að sökkva í botnlausar skuldir og tapar ár frá ári, hvort sem það er samkv. þeirri skýringu, sem ég skýrði frá áðan, að hv. þm. Ísaf. hefði gefið á tapi útgerðar yfirleitt. En svo að ég snúi aftur að sölu þessara mótorbáta, þá fór svo, að firmað neyddist til að selja bátana. Ekki minnist ég þess, að hv. þm. Ísaf. byðist til að kaupa neinn þeirra til að halda honum í bænum. Ég hafði aldrei haft nein afskipti af þessari útgerð, og má nærri geta, hvaða áhrif ég gat haft á það, hvað um skipin varð.

Þá sagði hv. þm., að ég væri frægur fyrir það að hafa látið börn þau, er ég kenni, hafa Söguþætti Gísla Konráðssonar til lestrar, og hlotið áminningu fræðslumálastjóra fyrir. Þetta eru fullkomin ósannindi. Sökum fátæktar var bóksalinn á Ísafirði beðinn að láta skólanum á Ísaf. í té ódýrar lesbækur, og hann lánaði þangað m. a. þessa bók. Ég átti þar engan hlut að máli. Ég býst við, að hv. þm. Ísaf. muni ganga það einna erfiðlegast að rægja mig fyrir framkomu mína í þessu starfi. Hv. þm. var skólanefndarmaður þá, og ég bauð honum út af rógferðum hans og flokksbræðra hans, að ég skyldi segja af mér kennarastarfinu við skólann, ef einn tíundi barnunna, eða einn fimmti foreldranna krefðust þess.

En málinu lauk með því, að hv. þm. Ísaf. fékk engu áorkað öðru en að fá sjálfur áminningu frá fræðslumálastjóra fyrir afskipti sín af málinu sem skólanefndarmaður.

Þá gat hann þess, að ég hefði haft á hendi framkvæmdastjórastörf fyrir Búnaðarsamband Vestfjarða í gróðrarstöðinni á Ísafirði. Rétt er það hjá honum, en ekki mun ég bera neinn kinnroða fyrir það starf mitt. Ég skildi svo við það félag, að það var orðið efnað, og hefir síðan getað, fyrir þá sök, orðið landbúnaði á félagssvæðinu að góðu liði. Annars býst ég við, að í bréfasafni Búnaðarsambandsins sé enn geymt bréf frá sambandinu með þakkarorðum til mín fyrir unnið starf.

Þá nefndi hann það, að ég hefði verið viðriðinn útgerðarfélag á Ísafirði, sem gerði út togara. Ég kom því máli harla lítið við. Það var lagt að mér að leggja fé í þetta fyrirtæki, og það varð úr, að ég tók fé að láni til þess, af því að þetta hafði verið túlkað fyrir mér sem nauðþurftarmál þess bæjar, sem ég var borgari í, en annars hefi ég haft litla gleði af hlutdeild minni í því fyrirtæki. Skipið kostaði um 360 þús. kr., tapaði 109 þús. kr. árið eftir og stóð þá í 470 þús., en er nú metið á 150, en arður hefir alls ekki verið greiddur hluthöfum, svo að það verður varla sagt, að ég hafi spunnið silki við þetta. Ég var sjálfur aðeins meðstjórnandi um tíma, og bar víst lítið eða ekkert úr býtum fyrir það. Ég held, að afskipti mín af þessari útgerð þoli allan samanburð við framkomu hv. þm. Ísaf. gagnvart þeirri útgerð sem hann stjórnar og tekur fyrir 10—20 kr. árlega, og hefir jafnvel heimtað aftur þá hluti, sem hann hefir lagt í hana.

Ég gæti sagt margt um framkomu hv. þm. við fyrirtæki sitt, en ég læt mér nægja að staðhæfa, að hann hefir notað aðstöðu sína sem framkvæmdastjóri til að auðga fyrirtæki sjálfs sín, og ég ætla, að ef það athæfi hans væri allt rannsakað, ætti hann ekki sæti hér.