17.10.1934
Neðri deild: 12. fundur, 48. löggjafarþing.
Sjá dálk 549 í B-deild Alþingistíðinda. (638)

23. mál, tilbúinn áburður

Sigurður Kristjánsson:

Við hv. 11. landsk. höfum borið fram brtt., sem ekki er talin með á dagskránni, af því að hún kom fram eftir að dagskráin var prentuð. Aðalbreyt. er í því fólgin, að við viljum ekki, að einkasala sé á þessari vöru. Vakir það fyrir okkur, að verzlun með þessa vörutegund eins og aðrar farnist bezt í frjálsri samkeppni. En vegna nauðsynja landbúnaðarins teljum við rétt, að styrk úr ríkissjóði til áburðarkaupa sé haldið. Í frv. landbn. er gert ráð fyrir, að felld verði úr gildi eldri lög um þetta efni, lög frá 1928 og lög frá 1931, um styrk til þeirra manna, sem þurfa að flytja áburðinn langa leið frá höftum. Mér er eigi ljóst, hvers vegna n. hefir komizt að þeirri niðurstöðu, að gera eigi mun á því, hvort meira eða minna kostar að flytja áburðinn frá höfnum. En þegar eldri lögin voru gerð, var í sumum tilfellum eins dýrt að koma áburðinum heim til bænda frá höfnum eins og nú kostar að flytja hann á milli landa. Þó að flutningsgjöld séu nú orðin ódýrari, sé ég ekki ástæðu til að fella þennan styrk niður. Við leggjum til, að styrkurinn sé bundinn við 100 kg., þannig að tveggja króna styrkur sé veittur á hver 100 kg., sem er nálægt því að vera flutningskostnaður á milli landa, en þar að auki leggjum við til, að heimilt sé að greiða aukastyrk, er nemi einni krónu á hver 100 kg. til þeirra, sem þurfa að flytja áburðinn innanlands lengri leið en 30 km. frá höfn, sem skip Eimskipafélags Íslands sigla á eftir áætlun. Eimskipafélagið mun hafa tekið um 22 kr. á smálest í flutningsgjald frá útlöndum, en það er samkv. sérstökum samningi og því nokkru lægra en ella. Einnig hefir Eimskipafél. látið umskipa áburðinum hér og kostað flutning hans til smærri hafna með ríkisskipunum. Það lætur því nærri, að kostnaðurinn sé 2 kr. á hver 100 kg. Ég held því, að þetta mark okkar sé í samræmi við það, sem verið hefir, og við teljum sanngjarnt að létta undir með þeim, sem lengst þurfa að flytja á landi. Ég geri ráð fyrir, að það verði engum erfiðleikum bundið að skipta þessum styrk, því að flestir, sem nota útlendan áburð, hafa með höndum jarðabótastörf, sem hljóta opinberan styrk, og eru því í hreppabúnaðarfélögum. Ætti því að vera auðvelt að fá skýrslur um kaupin og láta félögin útdeila styrknum. Styrkurinn greiðist vitanlega ekki fyrr en eftir notkun áburðarins, og ætti það ekki að valda neinum óþægindum, því að styrkurinn er svo lítill hluti af verði áburðarins, að hver bóndi, sem annars getur keypt áburð, hlýtur að geta lagt út þann kostnað í bráðina. Ég hefi svo engu við þetta að bæta nema því, að ég vænti þess, að hv. deild fallist á, að ekki sé rétt að fella niður þennan styrk til flutninga frá höfnum, og jafnframt, að menn sannfærist um, að salan muni ekki fara betur í einkasölu en í frjálsri verzlun.