13.11.1934
Efri deild: 37. fundur, 48. löggjafarþing.
Sjá dálk 578 í B-deild Alþingistíðinda. (682)

23. mál, tilbúinn áburður

Sigurjón Á. Ólafsson:

Ég skal fyrst svara hv. þm. Dal., við hvað ég átti. Ég ætlast til, að tekið sé fyrir áburðinn sama gjald og fyrir álíka þunga af t. d. mjöl- og kornvörum. Á þeim vörum fer flutningsgjald aldrei niður úr 30 kr. pr. tn. og uppskipunargjald 7 kr., sem er það allra minnsta. Ég hafði slíkar vörur í huga. Ég held, að það geti ekki verið rétt, að gefinn sé 20-40% afsláttur á flutningsgjöldum á þessum vörum. S. Í. S. flytur að vísu mest, en ég hygg, að flutningsgjaldið fari þó aldrei niður úr því, sem ég nefndi.

Hæstv. forsrh. tók upp það, sem ég sagði um innl. og erlend skip, og það er einmitt kjarni málsins. Ég vil taka það fram, að ég vona, að allir þjóðlegir menn vilji efla innlendar siglingar, en bægja þeim erlendu frá, þar sem allir mega minnast þess, að meðan við áttum ekkert skip, áttum við að búa við hina mestu einokun. Hæstv. forsrh. minntist á, að farmgjöldin væru hærri hér en í Danmörku. Það er rétt. En það er ekki sambærilegt, að flytja vörur frá Hollandi til Danmerkur yfir Norðursjó eða yfir Atlantshaf til Íslands. Þar er vel hægt að nota kláfa, sem eru ómögulegir fyrir okkur. (MG: Er áburðurinn fluttur frá Hollandi?). Hann gengur a. m. k. þar í gegn. Það er einnig rétt, að stóru viðskiptaþjóðirnar, sem mikið flytja, geta fengið afslátt, sem við smælingarnir fáum ekki. En ég verð að segja, að mér finnst það enginn jöfnuður og kemur ekki ávallt þeim að notum, sem vörurnar kaupa. Þá vilja ýmsir hv. þm. telja það ívilnun frá ríkinu að láta íslenzku skipin fá flutningana. Það er nú svo. En ef reiknuð eru öll vinnulaun við vörurnar, mun flutningsgjaldið að mestu etast upp. Ég veit ekki, hvort á að kalla þetta ívilnun; það væri þá helzt til þeirra, sem vinna við vörurnar, en ekki til fyrirtækisins, og því síður að það sé gjöf til skipafélaganna, sem þó eiga að bera sig. Ég hefi viðurkennt og lýst yfir, að ekki sé hægt að greiða fyrir áburðinn flutningsgjald eins og það kostar. En ég vil, að það komi fram fyrir landslýð, svo bændur og aðrar stéttir sjái, hvað gott þeir hafa af íslenzku siglingunum. En það mun mörgum óljóst og ekki alltaf vera metið eins og það er.

Hv. 10. landsk. taldi brtt. helzt efni í eftirtölur. Ég get þar ekki svarað fyrir aðra en mig. Ég hefi lýst yfir, að ég tel þetta ekki eftir til bændanna. En ég vil aðeins láta það sjást svart á hvítu, hvernig skipafélögin stæðu, ef þau fengju það, sem þeim ber að fá.

Það er rétt, að skipafélögin gefa kaupmönnum og öðrum, sem reiðu mikið, afslátt á farmgjöldum, vegna harðrar samkeppni. Og það, sem ræður, er, að hingað sigla erlend skip, sem vilja kveða niður okkar íslenzka skipastól, en bera enga umhyggju fyrir okkar þörfum. En því miður eru til svo óþjóðlegir menn, er taka slíkum tylliboðum, og þess vegna verða innlendu skipafélögin að slá af því, sem álitið er hæfilegur taxti. Þá nefndi hv. þm. dæmi frá 1932. Ég er honum sammála um, að í það eina skipti, er hann vitnaði til, hafi farið saman hagsmunir beggja aðilja, Ríkisskips og áburðar- einkasölunnar. Þó hygg ég að það flutningsgjald hafi verið svo lágt, að erlend skip hefðu ekki getað keppt við það. - Sé ég svo ekki ástæðu til að andmæla fleiru af því, sem fram hefir komið. Ég gekk ekki að því gruflandi, að þetta mál ætti litlu fylgi að fagna í þessari hv. d., en hreyfði málinu vegna þess, að ég álít það rétt, og vonast eftir, að því verði gaumur gefinn, þó síðar verði.